Devlet memurları kanunu ve türkiye cumhuriyeti emekli sandığı kanunu ile diğer bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.827)

CHP GRUBU ADINA ERDAL KARADEMİR (İzmir)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan 827 sıra sayılı tasarının 28 inci maddesiyle ilgili olarak, şahsım ve Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye havaalanlarının işletilmesi ile Türkiye hava sahasındaki hava trafiğinin düzenlenmesi ve kontrolü görevi Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünce yerine getirilmektedir. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünün faaliyet alanı ve görevi, sivil havacılık faaliyetlerinin gereği olan hava taşımacılığı, havaalanlarının işletilmesi, meydan, yer hizmetlerinin yapılması, hava trafik kontrol hizmetlerinin ifası, seyrüsefer sistem ve kolaylıklarının kurulması ve işletilmesi, bu faaliyetlerle ilgili diğer tesis ve sistemlerin kurulması, işletilmesi ve modern havacılık düzeyine çıkarılmasını sağlamaktır.

Diğer yandan, üstlenmiş olduğu görevlerini uluslararası sivil havacılık kural ve standartlarına göre yapmak zorunluluğunda olan Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü, bu doğrultuda, uluslararası hava ulaşımında can ve mal emniyetini sağlamak, düzenli, ekonomik çalışma ve gelişmeyi temin maksadıyla yürürlüğe konulan Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşmasına göre kurulan Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı ve aynı zamanda, Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatı (Eurocontrol)ün de üyesidir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü, kendi faaliyet alanlarıyla ilgili konularda, tamamen uluslararası standartlarda bir görev yapmakta ve yapmış olduğu bu görevlerle ilgili olarak, bu alanda örgütlü uluslararası kuruluşlara rant sağladığı ekonomik katkılardan da yararlanmaktadır.

Genel Müdürlük, almış olduğu bu katkılarla, yapmış olduğu hizmetlerin niteliğini ve standardını yükseltmektedir. Bu alanda yapılan çalışmalar hem hava meydanlarının kullandığı teknolojinin gelişmesine hem de buna paralel olarak, Devlet Hava Meydanları İşletmesi bünyesinde görev yapan personelin eğitimine ve niteliğinin artırılmasına önemli katkılar sağlamaktadır.

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü iki ana hizmet birimiyle kendisine verilen görevleri yerine getirmektedir. Bunlardan bir tanesi, hava seyrüseferine yönelik hizmetler, başka bir deyimle hava trafik hizmetleri, bir diğeri de meydan işletmeciliğine yönelik hizmetlerdir.

Hava trafik hizmetleri denilince, hemen hepimizin aklına kamuoyundaki ifadesiyle kuleciler gelir. Oysa, o bildiğimiz kulecilerin genel adı hava trafik kontrolörleridir. Hava trafik kontrolörlerinin verdiği hizmet yalnız meydanlarda bulunan meydan kontrol kuleleriyle sınırlı değildir. Bu arkadaşlarımız, aynı zamanda, ülkemizdeki tüm hava meydanları ve hava sahasının uçak trafiğini kontrol etmekte olan saha kontrol merkezleri ile bir ya da birkaç meydanı içine alan sahalardaki meydanlarda iniş-kalkış yapan uçaklara yaklaşma, kontrol hizmeti vermektedirler.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; özetle, tüm Türkiye hava sahasında uçan uçakların kontrolü hava trafik kontrolörleri tarafından yapılmaktadır. Hava trafik kontrolörlerinin görevi, hava taşıtlarının birbirleriyle ve her türlü engelle çarpışmasını önlemektir. Bu görevi, uluslararası standartlarda ve uluslararası kurallar dahilinde yapmaktadırlar. Böylece, hava trafiğinin hızlı ve güvenli bir şekilde akışı sağlanmakta, bir bakıma, Türkiye'ye yaptıkları bu hizmetlerle, hem malî yönden çok büyük katkılar sağlamakta hem de diğer gelişmiş ülkelerde verilen hizmetlere eşdeğer bir hizmet vermek suretiyle, Türkiye'nin uluslararası platformdaki saygınlığını artırmaktadırlar.

Hava trafik kontrolörleri, ülkemizde bulunan askerî-sivil havaalanlarına iniş-kalkış yapan uçakların tamamına, ayrıca, ülkemiz hava sahasını transit kateden uçaklara hava trafik hizmeti vermektedirler. Bu hizmetleri örneklersek, bir gün içerisinde, ülkemiz hava sahasını, transit olarak, ortalama 450-500 uçak katetmektedir. Ülkemizdeki meydanlara iniş-kalkış yapan uçak sayısı yıllık ortalama 400 000 dolayındadır.

Değerli milletvekilleri, hava trafik hizmetlerinin bir başka gerekliliği ve havacılık hizmetlerinin yürütülmesinde uluslararası sivil havacılığın bir gereği olarak, her ülke, kendi hava sahasına özgü havacılık bilgilerini toplamak, değerlendirmek, yayımlamak ve gelişen hava seyrüsefer teknolojisine uygun -bu hizmeti yürüterek ve yayım yaparak- birimleri oluşturmak zorundadır. Bu hizmet, Hava Enformasyon Müdürlüğü çalışanları tarafından yerine getirilmektedir. Hava Enformasyon Biriminde çalışan personel, Türkiye'de başka bir kurumda emsali olmayan, sadece Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğüne özgü uluslararası bir görev yapmaktadır.

Havacılık, her birimi kendi içerisinde birbirinden ayrılmaz ve birbirini tamamlayıcı parçalardan oluşur. Hava trafik hizmetlerinin güvenli yürütülmesinde, hava seyrüsefer yardımcı cihazlarının kurulumu, bakımı ve görevini yüklenen hava elektroniği çalışanlarından Meydan İşletmesinin her birimindeki çalışanlarına, Personel Dairesi Başkanlığından Hâsılat ve Malî İşlere, Eğitimden Havaalanı Güvenliğine kadar her biriminin katkıları da yadsınamaz.

Değerli milletvekilleri, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünün hava seyrüsefer hizmetleri için yapmış olduğu gerek personele yönelik harcamaların gerekse yatırım harcamalarının tümünün, üyesi bulunduğu Eurocontrol tarafından ülkemize geri döndüğünü biliyoruz. Personelin ücretlerinden eğitimine, sosyal aktivitelerini gerçekleştirebilecekleri tesislere, yapılacak yatırımlardan teknolojik donanıma kadar yapılan her türlü harcamanın, ulusal bütçemize tek bir kuruşluk yük getirmediği de bilinmektedir. Tam tersine, bu anlamda yapılan bütün yatırımların sonucunda, hava sahamızda kullanılan 1 deniz mili havayolunun birim maliyeti yükselmekte ve dolayısıyla, hava sahamızı kullanan uçak işleticilerinden alınacak paralarla, ülkemiz, döviz de kazanmaktadır. Diğer Avrupa ülkelerinde, yapmış oldukları bu tür yatırımlar -aynı bizdeki gibi- üyesi olduğumuz aynı teşkilat üzerinden karşılanmaktadır. O ülkeler, bizdekinden, bu anlamda, çok daha fazla harcama ve yatırım yaparak birim maliyetlerini yükseltmektedirler.

Değerli milletvekilleri, madde gerekçelerinde belirtildiği gibi, ülkemiz, 2003, 2004 ve 2005 yıllarında, Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatına (Eurocontrol) üye 34 ülke içerisinde, hizmet birimi sayısı baz alındığında, 6 ncı sırada yer almaktadır. Bununla birlikte, personel maliyetleri sıralamasında en son sıralamada yer almaktadır. Örneğin, kesinleşen 2003 yılı maliyet rakamlarına bakıldığında, diğer teşkilat üyesi ülkelerin toplam maliyetler içerisindeki personel harcamalarının payı yaklaşık yüzde 44 ile yüzde 80 aralığında seyrederken, bu oran, ülkemizde, yüzde 26 ile yüzde 30 aralığında bulunmaktadır.

Türkiye hava sahasında, ülkemiz havaalanlarına iniş- kalkış yapan uçaklar ile transit geçiş yapan hava araçlarının uçuşlarını gerçekleştirdikleri 118 adet uçuş yolu vardır. Yol kontrol merkezlerince hava trafik akışının düzenlendiği ve ülke sathına yayılan seyrüsefer cihazlarıyla desteklenen bu kontrollü uçuş yollarının uzunluğu da 45 000 kilometredir. Ayrıca, uluslararası sefer yapmak veya ülkemiz havaalanlarında iniş-kalkış yapmaksızın transit geçiş yapmak amacıyla hava sahamızı kullanmak durumunda olan hava araçlarının Türk hava sahasına giriş-çıkış yaptıkları 36 adet giriş-çıkış noktası da bulunmaktadır. Diğer üye ülke hava sahalarında, az önce bahsettiğim rakamlardaki gibi bir hava sahası özelliği de söz konusu değildir. Buna rağmen, ülkemizde verilen hizmet birim sayısı ile birim fiyatlar kıyaslandığında, ülkemiz hava sahasının, üyesi bulunduğumuz Eurocontrol'e üye diğer ülkelerden çok daha ucuza kullanıldığı görülmektedir. Ülkemiz, 2003 yılı birim fiyatı -idarî ücret dahil- 30,52 euro, 2004 yılı birim fiyatı ise 32,66 eurodur. Örneğin, Almanya'da birim fiyatı 89 euro, İngiltere'de 86 euro, Belçika'da da 90 euro civarındadır.

Getirilen bu tasarıyla, sektörde görev yapanların ücretlerine bir artış gelecektir. Çalışanlara verilecek olan bu ücret artışı, ülkemiz hizmet birim fiyatının da artışına neden olacaktır. Bu artış, hava sahamızı kullanan işleticilerden elde edilecek gelirlerle karşılanacaktır. Bu gelirler, ülkemiz hava sahasının güvenliğinin artırılmasına, teknolojinin geliştirilmesi ve yenileşmesine, hava seyrüseferiyle ilgili her türlü teknik altyapının geliştirilmesine, bu alanda görev yapan personelin niteliğinin artırılmasına yönelik verilecek eğitim faaliyetlerine, uzmanlaşmalarına ve bununla birlikte, yetişmiş, nitelikli personelin elde tutulmasına çok büyük katkılar sağlayacaktır.

Bu çalışmalar, aynı zamanda, ülkemizin uluslararası standartlarda hizmet vermesi ve gelişmiş ülkelerin seviyesine yaklaşması için de önemli bir adımdır.

Değerli arkadaşlarım, diğer Avrupa ülkelerinde, bu sektörde görev yapan bir hava trafik kontrolörü 6 000 ile 7 000 dolar, hava enformasyon çalışanları 4 000 dolar civarında ücret almaktadırlar. Ülkemizde, bir trafik kontrolörü 1 000 dolar, hava enformasyon çalışanı da 800 dolar civarında ücret almaktadır.

Havacılığın, detaylı teknik ve aynı zamanda üstün nitelik gerektiren bir sektör olması sebebiyle, sektörde çalışanların ücretlerinin yükseltilmesine katkı yapacak bu tasarıyı, emeğe saygı duyan bir siyasal anlayışın ve ulusal çıkarlarımızın bir gereği olarak, tasarının bu maddesini, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak desteklediğimizi belirtmek istiyorum.

Çalışanlar açısından yapılacak bu iyileştirmeler, personelin verimini, motivasyonunu artırmak bakımından da önemli olacaktır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; tasarıda "Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünün 3 üncü maddenin (b) ve (c ) bentleri kapsamına giren personeline; aylık tutarı, Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatı prensipleri çerçevesinde personel maliyetlerinin tamamını karşılayan kadro ve pozisyonlarda bulunanlar için en yüksek devlet memurları aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının yüzde 200'ünü, kısmen karşılanan kadro ve pozisyonlarda bulunanlar için yüzde 100'ü, diğerleri için yüzde 50'sini geçmemek üzere Yüksek Planlama Kurulunca belirlenen oran, esas ve usullere göre havacılık tazminatı ödenir" denilmektedir. Burada "geçmemek üzere" ibaresi, belirsiz ve yoruma açık bir ifadedir. Şöyle ki "yüzde 200'ü geçmemek" dediğimiz zaman, yüzde 1 de 200'ü geçmez, yüzde 60 da yüzde 200'ü geçmez, yüzde 190 da... Başka bir ifadeyle, siz, yüzde 200 artış uygulayabileceğiniz bir gruba yüzde 49 artış uyguladığınızda, en alt birim olan yüzde 50'lik grubun altında bir oran uygulamış olursunuz. Tasarıdan "geçmemek üzere" ibaresinin kaldırılması halinde, tasarıda belirlenen yüzdelik rakamların aynen uygulanması sağlanacaktır. Bu, hem tasarıdaki belirsizliği giderecek hem de çalışanlarda oluşabilecek tereddütleri de giderecektir. Bu belirsizliği ortadan kaldırmak bakımından, verdiğimiz önergeyi desteklemenizi istiyoruz.

Havacılık sektöründe can ve mal emniyetinden taviz verilemeyeceğinin bilinciyle, bu sektörde çalışanların özlük haklarına yönelik olarak, yıpranma, erken emeklilik, çalışma saatleri, çalışma koşulları gibi durumlarında diğer Avrupa ülkelerindeki uygulamalara paralel bir düzenleme yapılmasının, özellikle Avrupa Birliğine giriş sürecinde önemli olduğunu ve Avrupa Birliği normlarına uygunluk sağlanması gerekliliğini vurgulamak istiyorum.

Değerli arkadaşlarım, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü görev ve sorumluluklarına ilişkin bir konuyu sizlerle de paylaşmak istiyorum. Aslî görevi havalimanı ve meydan işletmeciliği olan Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünün ana statüsünde havalimanı ve meydan inşaatlarını yapma konusunda bir düzenleme yer almamakla birlikte, Genel Müdürlüğün görev alanı dışında kalan havalimanı ve meydan inşaatı konularıyla uğraştığı da görülmektedir. Bir genel müdürlüğün yasayla kendisine verilmeyen bir konuda görev ve sorumluluk üstlenmesi doğru değildir. Ayrıca, bu tür çalışmalar Devlet Hava Meydanları İşletmesinin finans durumunu da olumsuz etkilemekte ve Demiryollar, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğüyle koordinasyonun sağlanamaması sonucunda önemli sorunlar yaşanmaktadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)