Niğde ve türkiye'de elma üretimi ve üreticilerimizin sorunlarıyla ilgili

ERDOĞAN ÖZEGEN (Niğde)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye ve Niğde'de elma üretimi ve üreticilerimizin sorunları konusunda gündemdışı söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Ülkemizin, sahip olduğu iklim ve ekolojik özellikler bakımından, bazı tropik meyveler dışında birçok meyvenin yetişmesine elverişli olduğunu biliyoruz. Yurdumuzun hemen her bölgesinde yetiştirilebilen elmanın önemli yetiştiricilik alanları, Kuzey Anadolu, Karadeniz kıyı bölgesi, İç Anadolu ve Doğu Anadolu yaylaları arasındaki geçit bölgeleridir. Elma, içerdiği mineraller, besinler ve vitaminler bakımından beslenmede önemli bir yere sahiptir. Bugün, dünyada elma yetiştirilen alan 5,2 milyon hektar olup, üretim 57,9 milyon ton, verim ise 1 102 kilogramdır.

Dünyada elma üretiminde önde gelen ülkeler sırasıyla, Çin, ABD ve Türkiye'dir. Ülkemiz, yıllık ortalama 2,5 milyon ton elma üretimiyle dünyada 3 üncü sıradadır. Ülkemiz üretiminin yarıya yakını sırasıyla, Isparta, Niğde ve Karaman İllerinde gerçekleştirilir. Ülkemizin elma üretiminde dekara verimi 2 300 kilogramdır ve dünya ortalamasının üzerindedir. Dünyada kişi başına elma tüketimi 8 ilâ 10 kilogram, ülkemizde ise 32 kilogram civarındadır. Ülke olarak, elma üretimimizin önünde çeşitli sıkıntılar vardır; ancak, bu kısa konuşma süresince, sorunların detayına girmek, takdir edersiniz ki, mümkün değildir; ancak, çok önemli bulduğum depolama ve ihracatın artırılması konularına kısaca değinmek istiyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; dünya elma üretiminin yüzde 4,3'ünü karşılayan ülkemiz, ürettiği elmanın ancak binde 1'ini ihraç edebilmektedir. Dünya elma ticaretinden aldığımız pay ise binde 4'tür, bu oldukça düşük bir orandır. Elmanın tamamen içpazara dönük üretilmesi, rekoltenin yüksek olduğu dönemlerde fiyatların çok düşük olmasına ve ürünün zararına satılmasına neden olmaktadır. Bu konuda, Niğdeli elma üreticilerimizin dönem dönem ciddî pazarlama sorunları yaşadığı bilinmektedir.

Niğde, ülkemizde, dikili ağaç sayısı bakımından birinci, elma üretim miktarı açısından ikinci sıradadır. Bu yıl, ilimizde, 350 000 ton civarında elma üretimi beklenmektedir. Bununla, Niğde'nin ekonomisine yüzde 15 civarında katkı yapacağını tahmin ediyoruz. İlimizde, 143 köy ve kasabada yaklaşık 13 500 çiftçi ailesi elma üretimiyle uğraşmaktadır; ancak, Niğde'de yapılan elma üretiminin yüzde 41'i 40-50 yaşlarında olan ve Amasya elma çeşidinden oluşan bahçelerden sağlanmaktadır. Bu çeşidin hem içpazarda hem de dışpazarda diğer çeşitlerle rekabet şansı hemen yok gibidir; bu nedenle, yalnızca içpazarda, diğer kültür çeşidi elmaların yarı fiyatına satılabilmektedir. Niğde'deki üreticilerimizin yaşadığı sıkıntının benzeri, diğer üretici illerde de yaşanmaktadır. Bu nedenle, iç ve dışpazarda rekabet şansı olmayan elma çeşitlerinden oluşan bahçelerin, üreticiler desteklenerek, ihraç şansı yüksek olan kültür cinsi bodur ve yarı bodur elma çeşitleriyle değiştirilmesi gerekmektedir. Bu konuda,Tarım Bakanlığımızın gerekli ilgi ve desteği vereceğine inanıyorum.

Diğer yandan, tarım ürünlerinde üreticilerin büyük bir çoğunluğunun ürünü aynı anda pazara sunması fiyatın düşük olmasına yol açmaktadır, özellikle ürün muhafazası için sağlıklı depolama yapamayan çiftçimiz, ya ürününü oldukça düşük fiyata elinden çıkarmak zorunda kalmakta ya da ürününün ciddî oranda ıskartaya çıkmasına rıza göstermektedir. Örneğin, Niğde için hayatî öneme sahip patates üretiminde, sağlıklı şartlarda depolanmayan ürün nedeniyle, yüzde 20 dolayında ıskarta ürün oluşmaktadır. Daha hassas bir ürün olan elma üretiminde ise, sağlıksız şartlar nedeniyle, ürün kaybı yüzde 30-40'lara varmaktadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Özegen, konuşmanızı tamamlayınız.

ERDOĞAN ÖZEGEN (Devamla)Tamamlıyorum Sayın Başkanım.

Bu durum, çiftçi için ciddî bir gelir kaybı, ülkemiz için de millî servetin yok olması anlamına gelmektedir.

Elma üretiminde sıkıntıların biraz olsun hafifletilebilmesi için üreticilerimizin sağlıklı depolama imkânlarına sahip olmaları gerekir. Bunun için de üreticilerimiz desteklenmeli, ayrıca ihracata mutlaka destek verilmelidir. Dış pazarların istediği standartlarda üretim için kültür çeşidi bahçelere dönüşüm çalışmalarına destek verilmeli, bu konularda atılacak adımlar, üreticilerimizin yüzünü güldürecek hem de millî servetin heba olmasının önüne geçilmiş olunacaktır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye'de elma üretimine -ihracat ve ithalat durumuna da- yıllara göre şöyle bir bakacak olursak, aslında çok önemli bir elma üreticisi olan ülkemizin, hiç de dünyadaki hak ettiği payı almadığını görmekteyiz. Türkiye'de elma üretimi 2000 yılında 2 400 000, 2001 yılında 2 452 000, 2002'de 2 200 000, 2003'te 2 600 000, 2004'te 2 100 000, 2005 için de 2 550 000 ton civarında gerçekleşmesi beklenmektedir. 2004 ve 2005 yılı sonuçları tahmini rekolte rakamlarıdır.

Elmanın dışticaret verilerini de sizlerle paylaşarak sözlerimi tamamlamak istiyorum, 2000 yılı verilerine göre, Türkiye'de üretilmeyen farklı elma çeşitlerinin ithalat miktarı 3 416 kilogramdır, ithalat tutarı ise 1 265 ABD doları; ihracat miktarı ise 12 896 507 kilogramdır, ihracat tutarı 5 394 497 ABD doları.

2001 yılında, yine, rakamlar buna yakın rakamlar; ancak, 2004 yılında da rakamlara şöyle bir göz attığımızda; ithalat miktarı 2 464 872 kilogram, ithalat tutarı 1 544 315 ABD doları; ihracat miktarı ise 20 022 527 kilogram, ihracat tutarı ise 9 950 015 ABD doları. Bu rakamlara baktığımız zaman 2 500 000 ton elma üretimi olan ülkemizin, dünyadaki elma üretiminde dünyaya ihracat bakımından istediği payı alamadığını görüyoruz. Bunun, tabiî, altında yatan sebepleri biraz önce sizlerle paylaşmaya çalıştım. Ülkemizdeki elma fidanlarının ve elma bahçelerinin yaşlanmış olması, yenilenemiyor olması, bu konuda, çiftçilerimize, Tarım Bakanlığımızın mutlaka öncülük yapması; yarı bodur ve bodur fidan yetiştiriciliğine önem vermesi; ayrıca, ihracatın da desteklenmesi için gerekli adımları atmasının dünyadaki elma üreticileri arasında Türkiye'nin de hak ettiği yeri almasına önemli bir katkı sağlayacağını düşünüyorum.

Elma üreticilerimizin hasat döneminin bereketli geçmesini, ürünlerini, inşallah, en iyi şekilde değerlendirmelerini beklerken, Bakanlığımızın da, özellikle elma ihracatının teşvik edilmesi noktasında en kısa sürede adımlar atmasını bekliyor, Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)