Türkiye büyük millet meclisi içtüzüğünde değişiklik yapılmasına dair içtüzük teklifi (2/243)

ERTUĞRUL YALÇINBAYIR (Bursa)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi sevgi, saygı, barış, mutluluk dileklerimle selamlıyorum.

Anayasanın Türkiye Büyük Millet Meclisine verdiği görevlerden biri de, bütçe ve kesinhesap kanun tasarılarının görüşülmesi ve karara bağlanmasıdır. Türkiye Büyük Millet Meclisine Anayasayla verilen bu görevin, yetkinin kullanılabilmesi, Türkiye Büyük Millet Meclisinin bizzat kendi yaptığı İçtüzükle olmaktadır.

İçtüzük, Anayasa kadar önemli ve etkin bir metindir. İçtüzükler, meclislerin sessiz anayasalarıdır. İçtüzüğün Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılması, yasama organı tarafından yapılması, yürütmeden ayrılığının, bağımsızlığının özel bir simgesidir. Türkiye'nin dünyayla bütünleşme hedefinin hukukî altyapısının hazırlanması ve denetim görevinin etkin bir şekilde yapılabilmesi için, kaliteli bir parlamento için, içtüzük fevkalade önemlidir. Çoğulcu, uzlaşmacı yöntemle bir içtüzük reformuna ihtiyaç duyulduğu öteden beri bilinmektedir. Anayasa değişikliği yapmak İçtüzüğün de önşartıdır. Bir taraftan yeni bir içtüzük, diğer taraftan yeni bir anayasa hedefi, 22 nci Dönemin hedefi olmalıdır.

Bugün gündem konusu olan değişiklik teklifimiz, bütçe ve kesinhesap kanun tasarılarının esas komisyon olarak Plan ve Bütçe Komisyonuna, bu tasarıların bakanlıklar ile ilgili ve bağlı kurum ve kuruluşlara dair bölümleri tali komisyon olarak ilgili ihtisas komisyonlarına havale edilmesini düzenleyen bir tekliftir.

Bilindiği gibi, bütçe, devletin belli bir süre içerisindeki gelir ve giderlerini tahminî olarak belirleyen, gelirlerin toplanmasına, giderlerin yapılmasına izin veren bir tasarruftur; devlet daire ve kuruluşlarının bir yıllık gelir ve gider tahminlerini gösteren ve bunların uygulanmasına izin veren bir yasadır.

Bütçeler, partilerin programlarında, metinlerinde özel önemde yer alan hususlardandır. Örneğin, AK Partinin programına bakıldığında "halkın ödediği vergilerin ve diğer kamu gelirlerinin tahsis yerlerinin belirlenmesi ve harcanması siyasî iktidarlara büyük bir hukukî ve ahlakî sorumluluk yükler. Halkımız, ödediği vergilerin hesabını sorma hakkına sahiptir. Bütçelerin bu temel kurala göre hazırlanması ve uygulanması gerekir.

Bütçe hakkı -ki, tüm hakları içinde toplamaktadır- kavramının gereği olarak, devlet bütçesinin hazırlanmasında ve denetlenmesinde Parlamentonun etkinliği artırılacaktır. Bütçeye ilişkin temel büyüklüklerin Plan ve Bütçe Komisyonunda, kuruluş bütçelerinin ise ilgili ihtisas komisyonunda görüşülmesi esası getirilecektir.”

Bütçe hakkıyla, gün ışığında yönetim, kamu yönetiminde saydamlık, malî saydamlık, bilgilerin kamuya açıklığı, bütçe hazırlama, uygulama, raporlama süreçlerinin açıklığı, denetim, hesap verme, hesap sorma ve hesapların saydamlığı, hesap verme sorumluluğu, açık bütçe, kamu harcamalarının ve gelirlerinin planlanması, bilgi edinme, yolsuzlukla mücadele gibi hususlar, Türkiye Büyük Millet Meclisinin rolünün ve etkinliğinin güçlendirilmesini gerekli kılmaktadır.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin, bütçe ve kesinhesap kanun tasarılarını nasıl görüşeceği Anayasada ve İçtüzükte belirlenmiştir. Anayasa ve İçtüzük, bunların görüşülmesini diğer kanunlardan daha farklı ve özel bir yönteme tabi tutmuştur. Bu yöntemi uzun uzadıya anlatacak değilim. Önümüzde 2005 yılı bütçesi var ve önümüzde 2005 yılında yapılacak olan beş yıllık kalkınma planı var. Bu planların, bir taraftan bütçenin diğer taraftan kalkınma planının daha demokratik niteliğe kavuşması için, önerimiz, bunların yapımında ilgili ihtisas komisyonlarının rolünün ve etkinliğinin artırılmasıdır. Sadece Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmektedir. Oysa, ilgili ihtisas komisyonları, konularında, Plan ve Bütçe Komisyonu üyelerinden daha da yetkili, daha da etkin kişilerden oluşmaktadır. Planlara, kalkınma planlarına ve bütçelere demokratik nitelik vermek istiyorsak, bürokratik nitelikten sıyırıp, onlara demokratik nitelik vermek istiyorsak, özellikle ihtisas komisyonlarını devreye sokmak gerekir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)