İst mvçetin soysal ve 21 mv.nin, istanbul'da depreme yönelik çalışmaların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla (10/60),ant mvtayfur süner ve 26 mv.nin, deprem riskinin ve alınması gereken önlemlerin araştırılması amacıyla (10/63),bursa milletvekili ismet büyükataman ve 31 mv.nin, bursa ve çevresinde yaşanacak muhtemel bir deprem felaketine yönelik alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla (10/99),yalova milletvekili ilhan evcin ve 20 mv.nin, deprem riskinin araştırılarak deprem yönetiminde alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla . (10/242), sakarya milletvekili ayhan sefer üstün ve 23 mv.nin, deprem riskinin araştırılarak deprem yönetiminde alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla . (10/243), ist mvnusret bayraktar ve 20 mv.nin, özellikle istanbul ve marmara bölgesindeki deprem riskinin araştırılarak deprem yönetiminde alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla . (10/244),bursa milletvekili kemal demirel ve 19 mv.nin, depr

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANI FARUK NAFIZ ÖZAK (Trabzon)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ülkemizde yaşanabilmesi muhtemel bir deprem felaketi öncesinde depremin etkilerini en aza indirebilmek için alınabilecek tedbirlerin tespit edilmesi, yapılacak yasal düzenlemelerin ortaya konulabilmesi amacıyla Meclis araştırması açılmasına ilişkin araştırma önergeleriyle ilgili yüce Meclisi bilgilendirmek üzere huzurlarınızdayım. Hepinizi bu vesileyle saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye aktif deprem kuşağında bulunmasına bağlı olarak dünyada doğal afetler nedeniyle en çok hasar görebilir ülkelerden biridir. Ülke nüfusunun yüzde 81’inin deprem, sel ya da kaya düşmesi riski taşıyan alanlarda yaşadığı tahmin edilmektedir. Türkiye'nin 1.400 kilometre uzunluğunda olan Kuzey Anadolu fayının üzerinde bulunması ve fayın kayma hızının 24 milimetre/yıl olması nedeniyle ülkede sürdürülebilir hayat üzerindeki en büyük etki depreme aittir ve deprem ekonomik, sosyal ve diğer alanlarda çok ciddi zararlara neden olmaktadır.

1992-2004 yılları arasında Türkiye aletsel büyüklüğü 5 ve 5’in üzerinde olan yüz otuz deprem yaşamıştır. Bu depremler, toplamda 80 binin üzerinde can kaybına ve 500 bine yakın binanın ağır hasar görmesine neden olmuştur, çok sayıda insanımız hayatını kaybetmiştir. Özellikle milyarlarca dolar ekonomik kayba neden olan 1999 yılındaki Marmara depremi hatırlarımızdadır.

Tüm dünyada eğilim risk yönetimine ağırlık vermektir. Bakanlığımız ülkemizin bir doğal afetler ülkesi olduğunun bilincinde olarak doğal afetlerle ilgili stratejisini “yara sarmak” yerine “yara almamak” ilkesine göre şekillendirerek risk yönetimini esas alan politikalar üzerine kurmuştur. Bütün dünyada yapılan araştırmalar göstermektedir ki, zarar azaltma yatırımları iyileştirme giderlerine göre 7 kat tasarruf sağlamaktadır. Bakanlığımız modern afet yönetiminin kalbine müdahaleyi değil zarar azaltmayı koymuştur. Bu yaklaşımın somut bir adımı olarak Bakanlığımızca mevcut durumun değerlendirildiği, gerekli planlama ve strateji esaslarının belirlendiği ilk defa gerçekleştirilen bir deprem şûrası düzenlenmiştir. Ülkemizdeki çeşitli üniversite, kamu ve özel sektör temsilcilerinin katılımıyla afet zararlarının azaltılması için öncelikle idari, yasal, teknik, mali ve sosyal düzenlemeler 350 değerli uzmanın katılımıyla belirlenmiştir. Şûrayı müteakip otuz iki ayrı başlığı içeren bir eylem planı hazırlanarak uygulamaya konulmuştur. Şûra, aynı zamanda bir millî afet stratejisi planıdır ve yol haritamızdır.

Bu kararlar doğrultusunda neler yaptık? Bakanlığımızca 17 Ağustos 1999 depreminin ardından teknik mevzuatlarda birtakım düzenlemelere gidildi. Bunlardan ilki imar planlarında jeolojik ve jeoteknik etütlerin yapılmasının zorunlu hâle getirilmesi.

Yine son yıllarda ülkemizde meydana gelen depremler, mevcut yapı stokumuzun önemli bir kısmının deprem güvenliğinin yetersiz olduğunu ve acilen güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bu doğrultuda Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik Bakanlığımızca çıkarılmış ve 6 Mart 2007 tarihinde Resmî Gazete’de yayınlanmıştır. Hazırlanan son deprem yönetmeliğine “Mevcut Binaların Değerlendirilmesi ve Güçlendirilmesi” başlıklı yeni ve kapsamlı bir bölüm eklenmiştir. Bu bölüm yönetmelikte ilk defa yer almakta olup mevcut binaların deprem güvenliklerinin belirlenmesi ve deprem güvenliği yetersiz bulunan binaların güçlendirilmesi için gerekli olan yöntemler konusunda mühendislerimize yol göstermektedir. Yeni deprem yönetmeliğinin yayınlanmasının ardından 150 tane mühendis Bakanlığımızca eğitilmiş ve ilk defa, yönetmeliğin maddelerini açıklayan kapsamlı bir eğitim kitabı yine Bakanlığımızca basılmıştır. Eğitimler muhtelif bölgelerde hâlâ devam etmektedir.

Deprem zararlarının azaltılması yönünde alınan şûra kararlarından biri, ulusal sismik ağın iyileştirilmesi ve geliştirilmesidir. Bu çerçevede, Ulusal Sismik Ağ Sisteminin Geliştirilmesi Projesi başlatılmıştır. Zayıf hareket istasyon sayısı, 2007 yılı itibarıyla 2003 yılına oranla dört yılda yüzde 250, kuvvetli yer hareketi kayıt şebekesindeki deprem istasyonu sayısında da yüzde 209 artış sağlanmıştır. Ülkemiz ve yakın çevresi deprem aktivitesi, Bakanlığımızca yirmi dört saat süreyle izlenmektedir.

Deprem Şûrasında değerlendirmeler sonucu eksikliği ortaya çıkan zemin etütleri formatı düzenlemesi hazırlanarak 10/08/2005 tarihinde genelge olarak tüm illerimize gönderilmiştir. Altyapılar İçin Afet Yönetmeliği, İller Bankamız tarafından hazırlanmış, 15 Şubat 2007 tarihli 26.435 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yine Kara Yolu Yol Boyu Mühendislik Yapıları İçin Afet Yönetmeliği, 2007 yılı içerisinde yayımlanmıştır.

Yapı malzemeleri konusunda AB tarafından uygunlaştırılması çalışması tamamlanan 324 adet CE harmonize standarttan 320 adedi uyumlaştırılmış olup, 4 adedinin uyumlaştırılması için TSE ile çalışmalarımız devam etmektedir. Bu itibarla, Bakanlığımız, 470 eğitim almış sertifikalı eleman ile 81 ilde piyasada üretim yapan firmaların denetim ve gözetimini yapmaktadır. Bu manada, 253 hazır beton tesisi denetlenmiş, 348 adet de diğer malzemelerle ilgili denetimler yapılmıştır.

Mevcut yapı stokunun değerlendirilmesi konusunda Yapı İşleri Genel Müdürlüğümüzce valiliklere ve bakanlıklara gönderilen genelgeyle, tüm kamu binaları ve belediye mücavir alan sınırları içerisindeki binalarla ilgili envanter çalışmaları, özel sektör binaları hariç olmak üzere, büyük ölçüde tamamlanmıştır.

Yapı kanunu tasarısı taslağı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü yetkilileri ve sivil toplum örgütlerinin katkılarıyla son hâle getirilmiştir.

Yapı Denetimi Kanunu revize edilerek Başbakanlığa sunulmuş olup çalışmalar devam etmektedir.

Doğal afetler sigorta sistemi, zorunlu deprem sigortası iyileştirilmesi ve yaygınlaştırılması çalışmaları bütün doğal afetleri içerecek şekilde revize edilerek geçen hafta Bakanlar Kurulunca imzalanmış ve Meclisimize gönderilmiştir.

Dönüşüm alanları yasası mahallî idarelerimizin görüşleri dikkate alınarak yasalaşmak üzere Meclisimize gönderilmiştir. Bakanlığımız ile İstanbul Valiliği, İSMEP Projesi kapsamında kritik önemi haiz kamu bina güçlendirme çalışmalarına başlamış ve devam etmektedir.

Bu kapsamda, İstanbul’da eğitim sektöründe 101 okul güçlendirilerek eğitime hazır hâle getirilmiştir. 320 bin metrekare ve 165 bin öğrenci ve öğretmen bundan faydalanmaktadır. Ayrıca, 41 okul, 170 bin metrekare ve 70 bin öğrenci ve öğretmeni ilgilendiren okul inşaatının güçlendirilmesi devam etmektedir. 11 okul, 219 derslik, 35 bin metrekare yıkılarak yerine 11 okul, 320 derslikli, 70 bin metrekarelik okulun inşaatı da devam etmektedir.

Sağlık sektöründe 2 hastane, 12 bin metrekare, 3 bin hasta ve personel kapsamındaki güçlendirme devam etmektedir. Yıkılıp yeniden yapılan 130 yatak kapasiteli, 25 bin metrekare hastanenin de yeniden yapılması çalışmaları devam etmektedir. Ayrıca, poliklinik güçlendirmeleri devam etmektedir.

Yurtlarda, Fatih Kız Yurdu, Edirnekapı Yurdu, Avcılar Atatürk Kız Yurdu güçlendirme ihaleleri yapılma aşamasındadır. Zeytinburnu Atatürk Kız Öğrenci Yurdu yıkılarak yeniden yapılacaktır.

İdari sektör kapsamında üç adet bakanlık idari hizmet binası güçlendirilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti Karayollarının İstanbul bölgesinde 326 adet projesi vardır: Tünel, viyadük, köprü. Bunların, 326 adet projenin 15 adedi dış kaynaklıdır, 311 adedi -köprü, viyadük- iç kaynakla yapılmaktadır. 107 tane projeyi Karayollarımız yapmıştır, 204 projeyi İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Özelleştirme İdaresi yapmaktadır. Karayollarımızın millî bütçeden yaptığı 107 adet projenin 41 adedi bitmiştir -en kritik olanlar- 66 adedi bu sene sonu bitecektir. Bunların da deprem güçlendirmeleri bitmiştir, bakım onarım kısımları kalmıştır.

Dış kaynakla yapılan -Japon kredisiyle- 15 yapı mevcuttur. Bunların 10 adedi bitmiştir. Ortaköy viyadükleri, Haliç Köprüsü ve Haliç Köprüsü viyadükleri, iki tane büyük Boğaz Köprümüzün ve yaklaşım viyadüklerinin hepsi yıl sonuna kadar bitirilecektir. Bunlar JBIC kredisiyle, on yıl ödemesiz, kırk yıl vadeli krediyle yapılmaktadır. Mecidiyeköy viyadüğü hariç on dört adet yapıyı bitiriyoruz bu yıl inşallah.

Halkımızın elindeki güvensiz yapı stokunun güçlendirilmesi yönünde mevzuat açısından önemli bir sorun olan Kat Mülkiyeti Kanunu’muz Adalet Bakanlığımız tarafından 2007 yılında revize edilerek güvensiz yapıların güçlendirilebilmesinin yolu açılmıştır.

Bakanlığımız, TOKİ ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile birlikte İstanbul’daki güvensiz yapı stokunun güçlendirilmesiyle ilgili değişik dünya örneklerini ve kredilendirme metotlarını yerinde incelemek maksadıyla Japonya ile ilişkilerini geliştirmektedir. Halen ülkemizde düzenli JBIC kredisi temini çalışmaları devam etmektedir.

Afet İşleri Genel Müdürlüğümüze bağlı Deprem Araştırma Dairemiz, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi, ODTÜ ve Dokuz Eylül Üniversiteleri ile dört yeni deprem araştırma projesi başlatmıştır. Bu projelerimizde on dört bölge üniversitesinin de aktif olarak yer alması sağlanarak ülkemizde eksikliği çekilen koordinasyon da sağlanmıştır. Başlatılan projeler katılım, kapsam, çalışma sahası ve bütçesi göz önünde bulundurulduğunda cumhuriyet tarihimizin en büyük projeleredir. Bu projelere Hükûmetimizin tahsis ettiği kaynak yaklaşık 23 milyon YTL’dir. Projelerle tüm ülkemizdeki tehlike arz eden faylar, yerleşim bölgeleri, riskli alt ve üst yapılar inceleme altına alınmıştır.

Yine, Bakanlığımızca yerel yönetimler için örnek nitelikte olacak bütünleşik afet tehlike ve risk tespiti çalışmaları yapılmaktadır. Batı Karadeniz Bölgesi’nde Kastamonu, Karabük illeri bütünleşik afet tehlike haritaları tamamlanmış olup Bartın ve Zonguldak illerine 2008 yılında devam edilmektedir. Bu çalışma kapsamında doğal afetlerin tüm türleri, diğer görevli kamu kuruluşları ve yerel yönetimlerle iş birliği içinde çalışılarak tüm ilin bütünleşik afet tehlike haritası üretilmektedir. Çalışmaların sonucunda tüm Batı Karadeniz Bölgesi’nin tüm afet türleri incelenmiş olacaktır. Bu çalışmalar tüm ülkemize yaygınlaştırılacaktır. Bu çalışmamız afet acil yardım planlarına esas olacak bilgilerin hazırlanması, bölgesel ve çevre düzeni planlarının hazırlanması için plancılara gerekli olabilecek afet bilgilerini sağlayacaktır.

Benzer şekilde, ülkemizde özellikle deprem konusundaki tehlikeli alanların mikro bölgeleme çalışmaları yapılarak, zeminin sismik açıdan karakteristik özellikleri belirlenmeye başlanmıştır. İstanbul ilimizin Avrupa yakası mikro bölgeleme çalışması tamamlanmış ve Bakanlığımızca onaylanmıştır.

Halkın bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi amacıyla üniversiteler, meslek odaları ve sivil toplum kuruluşlarının desteği de alınarak toplumsal örgütlenme ve eğitim programları hazırlanmaktadır. Uluslararası iş birliğiyle afet yönetimi konusunda çalışmalar da yapılmaktadır.

Afet önleme ve zararlarını azaltma çabaları içinde öncelikle halkın bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesine çalışılmakta ve bu kapsamda Bakanlığımız elemanları okullarda, askerî birliklerde, sivil toplum örgütlerinde ve özel sektör kuruluşlarında sürekli afet eğitimleri vermektedirler. Bu kapsamda, bir pilot proje olarak, Ankara ili Çubuk ilçesinde “Önce Eğitim” başlıklı bir proje başlatılmış, bu kapsamda ilçede yaşayan 6-65 yaş arasındaki yaklaşık 25 bin kişiye afet eğitimi verilmiştir ve bu eğitimlere devam edilmektedir.

Kültürel varlıkların deprem konusundaki araştırmalarıysa, Bakanlığımızca sürdürülen bir diğer çalışmayla yerine getirilmektedir. Doğu Anadolu’da bulunan farklı mimari mirasların teknik etkileşimi ve koruma programı araştırması konulu proje kapsamında Türkiye’nin doğusunda bulunan tarihî, mimari eserlerin, özellikle yapısında kubbe türünü barındıran yapıların incelenmesi amaçlanmıştır. Projenin Japonya tarafında Japon Teknoloji Enstitüsü ve Tokyo Teknoloji Enstitüsü yer almaktadır.

Yürütülmekte olan uluslararası çalışmalar kapsamında, Bakanlığımızda, Gelişmekte Olan Ülkeler Arası Afet Zararlarının Azaltılması Araştırma Merkezi kurulmuştur. Ülkemizin yürütücülüğünü yaptığı bu merkeze Kazakistan, Ukrayna, Kırgızistan ve Tacikistan’ın ilgili enstitüleri üyedir. Bu merkez, diğer Türki cumhuriyetleri ve komşu ülkeleri de bünyesine katma çalışmalarını yürütmektedir.

Afet sonrası kayıpların tahmin edilerek erken müdahalenin yapılabilmesi amacıyla Orta Karadeniz Bölgesi’nde başlatılan pilot projeyle ülkemizde ilk defa deprem konusunda bölgesel ölçekte hasar tahmini yapan bir sistem kurulmuştur. Sistemin tüm Türkiye’de hizmet vermesi, yani UTEM devreye girmektedir.

Japonya ve Amerika gibi ülkelerde erken uyarı sistemi, deprem meydana geldikten sonra deprem merkez üssüne yakın çevredeki sanayi tesisleri, nükleer tesisler, barajlar, metro, tren istasyonları, viyadük girişleri, doğal gaz ve su iletim hatlarında depremin ikincil hasar etkisini azaltmak amacıyla devreye giren erken uyarı sistemi mevcuttur. Deprem etkilerini azaltmak için bu sistemleri otomatik olarak durduran, can ve mal kaybını azaltmaya yarayan sistem İstanbul’da da vardır ve İstanbul’da depremin oluş mesafesine bağlı olarak sistem on-on beş saniye önceden erken uyarı yapmaktadır. İstanbul’da beş noktada var bu.

Bakanlığımız Deprem Araştırma Dairesi tarafından Avrupa Uzay Ajansına bağlı Charter Merkezine üyelik için başvuru yapılmış ve kabul edilmiştir. Bu kapsamda bir afet anında afet bölgesine ait uydu görüntüleri bedelsiz olarak alınmakta ve bu görüntüler üzerinde çalışmalar yapılarak afet olayının boyutları, afete müdahil olacak ekiplerin yönlendirilmesi ve genel hasar tespit sınıflamaları yapılabilmektedir.

Ülkemizin mevcut afet potansiyelinin bilim dünyasında yeterli derecede değerlendirilebilmesi, geçmişten geleceğe bir miras bırakmak ve uygulayıcı ve karar vericilerin geçmişten dersler çıkarmasını sağlamak amacıyla Türkiye Ulusal Afet Arşiv Sistemi kurulmuş, veri tabanları girilmeye başlanmış ve 2008 yılı sonunda kullanıcılara sunulması planlanmıştır.

2003-2007 yılları arasında bir zihniyet değişikliği sonucu afetler sonrası müdahalede hasar tespiti, yer seçimi ve hak sahipliği eş zamanlı olarak yürütülerek son yıllarda meydana gelen Bingöl, İzmir, Erzurum, Doğubeyazıt depremleri ve diğer muhtelif afetlerden zarar gören vatandaşlarımız için 33.040 konut ve 1.811 ahır aynı yılı içerisinde afetzedelere teslim edilmiştir. Ayrıca 1966 Erzurum Hınıs, 1975 Hani depreminde hak sahibi olup da bekleyen afetzedelerin konutları da büyük ölçüde bitirilmiş, diğer kalan yüzde 10 da yatırım programına alınmıştır.

Ülkemiz son günlerde orman yangınlarıyla karşı karşıyadır. En son Mersin Gülnar yangınına anında müdahale edilmiş, tabii ki hak sahipliği tespiti açısından, konutu yanan 84 afetzedemizin yer seçimi ve hak sahipliği çalışmaları bitirilmiş, bu konutların bu yıl içinde tamamlanarak afetzede vatandaşlarımıza teslim edilmeleri çalışmaları yapılmıştır. Tabii ki geçici konut yapmıyoruz, normal konutları teslim edeceğiz bu yıl inşallah. Aynı şekilde Balâ’da da ağustosun 8’inde TOKİ tarafından ihale yapılıyor. Dört ay içinde Balâ’da konutlarımızı teslim edeceğiz.

Bugün geldiğimiz tarih itibarıyla Bakanlığımızın çalışmaları sonucu, teknik ve mevzuat açısından yapılması gerekenlerin çoğunun tamamlanmış olduğunu söyleyebiliriz. Hazırlanan Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Kurulması Tasarısı -hizmet yapan üç önemli genel müdürlüğümüzü, yani Afet İşleri Genel Müdürlüğümüzü, Başbakanlık Acil Durum Merkezimizi ve Sivil Savunma Genel Müdürlüğümüzü tek çatı altında toplayarak daha hızlı, daha verimli hizmet vermeyi amaçlayan bir yasa tasarısı- belki bu dönemde olmasa da bir dahaki dönemde sizlerin huzurlarınıza gelecektir. Afet riskinin tamamen kaldırılabilmesi için finans temini çalışmalarımıza da ağırlıklı olarak devam etmekteyiz.

Özellikle şunu söylemek isterim: Bu konuda değerli arkadaşlarımızın vermiş oldukları bu önergelere biz de Hükûmet olarak katılıyoruz. Kendilerine teşekkür ederim. Topyekûn bir mücadeleyle ülkemizdeki özellikle bu depremle ilgili konuyu çözebiliriz. Bu uzun vadeli, uzun soluklu bir iştir ama çok acil kararlar vermemiz gereken konular var. İnşallah, yasal altyapıyı da bitirerek ve fon oluşturarak, özellikle kentsel dönüşümle -başta Marmara Bölgesi olmak üzere, işte İstanbul’la, Bursa’yla ilgili de tabii ki sorunlar var- ülkemizin tüm afet sorunlarını çözmeye çalışacağız.

Ben, önerge veren değerli CHP’li arkadaşlara, MHP’li arkadaşlara, AK PARTİ’li arkadaşlarıma teşekkür ediyorum. İnşallah, hep beraber bu komisyonu kurarak daha sağlıklı bir sonuca varacağımız inancıyla, hepinizi saygıyla selamlıyorum. (Alkışlar)