Cumhurbaşkanlığının, hudut, şümul, miktar ve zamanı Cumhurbaşkanınca takdir ve tayin olunacak şekilde, 2713 (2023) sayılı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Kararı'na ve uluslararası hukuktan kaynaklanan yükümlülüklerimize uygun bir biçimde, gerektiğinde üçüncü ülkeler ve uluslararası örgütlerle iş birliği imkânları da kullanılarak, Somali ile ülkemiz arasında akdedilen milletlerarası anlaşmaların uygulanması kapsamında, Türk Silahlı Kuvvetleri unsurlarının, Somali'nin terörizm, deniz haydutluğu, yasadışı balıkçılık, her türlü kaçakçılık ve diğer tehditlere karşı güvenliğinin sağlanması faaliyetlerine destek verilmesi amacıyla Somali'nin deniz yetki alanları dâhil olmak üzere iki ülke tarafından müştereken belirlenecek bölgelerinde ve münhasıran tespit edilecek kurallarla görevlendirilmesi ve bununla ilgili gerekli düzenlemelerin Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek esaslara göre yapılması için Anayasa'nın 92'nci maddesi uyarınca iki yıl süreyle izin verilmesine dair tezkeresi (3/9

AK PARTİ GRUBU ADINA FATİH DÖNMEZ (Eskişehir)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sözlerime başlamadan evvel, sizleri ve Gazi Meclisimizi en derin saygılarımla selamlıyorum.

Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından Meclisimize havale edilen Somali Tezkeresi vesilesiyle genel oturumda toplanmış bulunuyoruz. Tezkereyle ilgili görüşlerimi açıklamadan önce, müsaadenizle, Türkiye'nin Afrika politikasına kısaca bir değinmek isterim.

Başlangıçta açılım olarak başlayan ve yirmi küsur yıldır ilmek ilmek dokunan Afrika ortaklık politikamızın geldiği aşama gerçekten hepimizin iftihar etmesi gereken bir dış politika başarısıdır. Bu başarı Dışişleri Bakanlığımızın eş güdümünde, askerimizin, polisimizin, başta TİKA olmak üzere ilgili diğer kurumlarımızın, Türk Hava Yollarımızın, Türkiye Diyanet Vakfının, Türkiye Maarif Vakfının, savunma sanayimizin, iş insanlarımızın ve sivil toplum kuruluşlarımızın, kısaca, devlet ve millet olarak ortak katkı ve çabalarının bir sonucudur. Bugün Afrika kıtasında Türk milletinin, Türk makamlarının kucaklanması, diğer ülkelere nazaran tercih edilmesi, ülkemizin iş birliği yapılmak için aranan kıta dışı bir aktör olması bir tesadüf değil, zamanında sabırla ve sevgiyle ekilen tohumların olgunlaşmış meyveleridir. Bu başarıların arka planında, tarihte Afrika’da oynadığımız yapıcı rolün, anti emperyalist bir Kurtuluş Savaşı vermiş olmanın, insanımızın yardımseverliğinin, girişimciliğinin ve cesaretinin rolü büyüktür. Hiç şüphesiz ki Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliği ve kıtayla ilişkilerimiz için öngördüğü vizyon Afrika Kıtası’nda tümüyle Türk milletinin kurmayı tahayyül ettiği işler için bir esin kaynağıdır. Sayın Cumhurbaşkanımızın Başbakanlığı dönemi dâhil olmak üzere bugüne kadar 31 Afrika ülkesini 50 kez ziyaret ederek kıtayı en çok ziyaret eden kıta dışı liderlerden olması bunun en net göstergesidir.

Değerli milletvekilleri, Somali’yle ilgili hususlara odaklanmadan önce ülkemizin Afrika’ya yaklaşımı ve bunun enerji sektörü de dâhil olmak üzere nasıl kapsamlı bir yaklaşımla ele alındığını sizlere kısaca bahsetmek isterim. Malumunuz, dinamik bir yapıya sahip olan enerji ve madencilik sektörlerinde çevreci, güvenli, yeterli miktarda ve katlanılabilir maliyetli enerji arzı sağlamak ekonomik ve sosyal hayatın temel ihtiyaçları arasında yer almaktadır. Sadece son elli yılda toplam birincil enerji arzı dünya çapında yüzde 250'den fazla artış göstermiştir ve dünya genelinde enerji kullanımının 2040 yılına kadar üçte 1 oranında artması da öngörülmektedir. Dolayısıyla tüm hükûmetlerin enerji güvenliklerini artırma yönünde politikalara odaklanmaları bir zorunluluktur.

Bununla birlikte, Şubat 2022’de Rusya ile Ukrayna arasında başlayan ve herkesin malumu olan olumsuz süreçle birlikte, başta Avrupa ülkeleri olmak üzere, enerjiye ilişkin hususların küresel ölçekte ilk sıradaki yerini koruduğu ve enerji bağımsızlığının her zamankinden daha fazla önem kazandığı bir dönemin içerisindeyiz. Türkiye ise sürekli büyüyen enerji talebi ve yüksek ithalat bağımlılığıyla gelişmekte olan bir ülkedir. Bu nedenle sürdürülebilir kalkınmanın bizim için önemi büyüktür. Ülkemiz ekonomik yıllık yaklaşık yüzde 5 büyümeyle son yirmi yıldır istikrarlı bir şekilde gelişmektedir. Büyüyen ekonomimizle bağlantılı olarak Türkiye’nin elektrik ve doğal gaz talebi son yirmi yılda 3 kat artış göstermiş ve sadece elektrikte her yıl ortalama yüzde 4,7’lik talep artışı yaşanmıştır. Bu talebi karşılamak üzere millî enerji ve maden politikamız ve geliştirilen stratejiler kapsamında enerjinin her alanında güçlü adımlar atan ülkemiz hedeflerine sağlam adımlarla ilerlemektedir.

Bu noktada ülkemizin artan enerji talebini karşılayabilmek için atılan bazı önemli adımları da sizlerle paylaşmak isterim: Enerji politikamızı önümüzdeki süreçte artmaya devam edecek enerji talebini karşılama, enerjideki dışa bağımlılığımızı düşürme…

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde)Somali’de de mi doğal gaz buldunuz yoksa?

AHMET VEHBİ BAKIRLIOĞLU (Manisa)Somali’yle ne alakası var Sayın Bakan?

FATİH DÖNMEZ (Devamla)…ve önümüzdeki otuz yılda karbon nötr bir ekonomi olma hedefleri doğrultusunda şekillendirmekteyiz. 2053 sıfır emisyon hedefimizde kritik bir yere sahip olan ve enerji dönüşümü kapsamında bir geçiş yakıtı olarak gördüğümüz, değerlendirdiğimiz doğal gazda önemli yatırımlar yaptık. LNG terminallerimizle Türkiye'nin günlük toplam LNG gazlaştırma kapasitesini 160 milyon metreküp seviyelerine çıkardık.

MAHMUT TANAL (Şanlıurfa)Tezkerede enerjiyle ilgili tek kelime yok Sayın Hatip. Tek bir kelime yok enerjiyle ilgili tezkerede.

FATİH DÖNMEZ (Devamla)Bugün gaz ihtiyacımızın neredeyse yarısını LNG formunda karşılayabilecek durumdayız. Ayrıca, doğal gaz depolama kapasitemizin ise 11 milyar metreküpe ulaşmasını da hedefliyoruz. Enerjide dışa bağımlılığımızı azaltmak amacıyla başlattığımız hidrokarbon aramacılığı faaliyetlerimize karada ve açık denizlerde devam ediyoruz. Karadeniz ve Akdeniz’de millî şirketimiz TPAO’nun sürdürdüğü faaliyetler neticesinde Karadeniz'de Sakarya Gaz Sahası’nda 710 milyar metreküp doğal gaz keşfi gerçekleştirmiştik. Ülkemiz sınırları içerisinde petrol ve gaz arama faaliyetleri, mevcut sahaların üretiminin artırılması, petrol ve gaz arzı kaynakları ile gerekli altyapının çeşitlendirilmesi, yenilenebilir enerji kullanımının yaygınlaştırılması, enerji portföyümüzün çeşitlendirilmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve nükleer santrallerin faaliyete geçmesi için tüm çalışmalarımız hız kesmeden devam etmektedir. Türkiye Petrolleri, sadece yurt içerisinde üretim yapmıyor, 25 Temmuz 2024 tarihi itibarıyla yurt içerisindeki üretimimiz 133.382 varile ulaşmıştır; yurt dışında ise 110.857 varillik bir petrol üretimi söz konusudur; toplam 244 bin varil/güne ulaşmaktadır. Türkiye'nin günlük yaklaşık 1 milyon varil petrole ihtiyaç duyduğunu dikkate aldığımızda, yurt içi ve yurt dışı üretimlerimizle ihtiyacımızı karşılama oranımız neredeyse yüzde 25 seviyesine gelmiştir.

Değerli hazırun, malumlarınız olduğu üzere, enerji günümüzde tüm ülkeler için elzem bir ihtiyaç olmasının yanı sıra aynı zamanda eşsiz bir diplomasi aracıdır. Ülkemiz ise enerji ve madencilik alanında tesis ettiği ve edeceği her iş birliğinde “kazan kazan” anlayışını benimseyen ve enerjiyi bir barış aracı olarak değerlendiren yaklaşımıyla bölgesel ve küresel ölçekte güvenilir bir ortak olarak öne çıkmaktadır. Türkiye olarak gerek karar verici düzeyde sahip olduğumuz iradenin bir yansıması olarak attığımız adımlar gerekse ülkemizin benzersiz konumunun sağladığı avantajlarla hayata geçirdiğimiz projeler sayesinde enerji kilidinin anahtarını elinde tutan ülkelerden biri hâline gelmiştir. Tüm bunlara ek olarak bu dış politikamızla uyumlu olarak arz güvenliğinin sağlanması, kaynak çeşitlendirilmesi hususunda Hazar kaynaklarının uluslararası piyasalara arzı konusu gündemimizin en ön sıralarında yer almaktadır. Bu kapsamda Türkmenistan başta olmak üzere bölge ülkeleriyle yeni iş birlikleri tesisine yönelik çalışmalarımıza da var gücümüzle devam ediyoruz.

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde)Somali’yle ne ilgisi var Sayın Bakanım, onu anlayamadık, onu anlat.

FATİH DÖNMEZ (Devamla)Komşumuz Irak’la birlikte Irak-Türkiye ham petrol boru hattı vasıtasıyla uzun yıllardır dünya petrol piyasasına, küresel petrol arzına önemli ölçüde katkı sağladık. Ayrıca, komşularımız ve kaynak ülkelerle hayata geçirdiğimiz iş birliklerini hidrokarbonlarla sınırlı tutmayarak madencilik ve yenilenebilir enerji başta olmak üzere enerjinin tüm alanlarında güçlerimizi birleştiriyor, ilişkilerimizi daha da ileriye taşımaya gayret gösteriyoruz.

Madencilik alanında Afrika’da Sudan’da ve Nijer’de, Avrasya’da ise Özbekistan’da faaliyetlerimize devam ediyoruz. Enerji diplomasimizin Afrika ayağına baktığımızda, kıta ülkeleriyle geçmişten bugüne olumlu ilişkiler kurduğumuzu görmekteyiz. Türkiye, Afrika ülkeleriyle ülkemizin kalkınma deneyimini paylaşmayı, kıtanın enerjiye erişim sorunlarına ve bu alandaki insani ihtiyaçlarına çözümler geliştirmeyi hedef edinmiştir. Afrika ülkeleriyle iş birliğimizi geliştirmek için önceliğimiz Afrika ülkelerinin kaynaklarının yine Afrika halklarının refahını artıracak şekilde değerlendirilmesi olmuştur. İlişkilerimizin sadece bir retorikten ibaret olmadığını kıta genelinde yaptığımız ve hâlen sürdürdüğümüz çalışmalarla gösterdik, bu doğrultuda çalışmaya da devam ediyoruz.