Ege bölgesi tütün üreticilerinin sorunları hk

HAKAN TAŞÇI (Manisa)Sayın Başkanım, değerli milletvekilleri; seçim bölgem olan Manisa'nın da içinde bulunduğu Ege Bölgesi tütün üreticilerinin sorunlarını dile getirmek amacıyla gündemdışı söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Türkiye'de, tütün üretimi, ekonomik ve sosyal açıdan dünyada bir örneği daha olmayan yere sahiptir. Tütün, ülkemizde, kıraç topraklarda fakir insanların aile ziraatı yaparak ürettikleri bir üründür. Tütünün tohumundan sigara oluşumuna kadar geçen süreç içinde birçok insan geçimini temin etmektedir. Tütün, ülkemizin en önemli istihdam ve gelir kaynaklarındandır. Tütün ziraatı, Ege, Karadeniz, Marmara, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerine dağılmış biçimde 571 000 çiftçi ailesi tarafından yapılmaktadır. Ülkemizde bu kadar önemli yeri olan ürünümüzün esas çilesini çeken tütün ekicilerinin sorunlarını görmezden gelmek mümkün değildir.

Bilindiği üzere, 3.1.2002 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilen 4733 sayılı Tütün Kanununun 9.1.2002 tarihinde Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmesiyle, tütün üreticilerinin sorunları azalmamış, aksine artmıştır.

Kısa vadede Türk tütüncüsünün önündeki en önemli sorunlar şunlardır:

Sözleşmesiz tütün tarımı yapan ekicilerin durumu ne olacaktır? 1.10.2002 tarihî itibariyle, Manisa İli tütün üretim durumunu ele alarak açıklama yapmak gerekirse, sözleşmesiz üretim yapan 4 300 ekicinin bu tütünlerini, kime, nasıl, kaç liraya satacağı belli değildir. Daha önceki yıllarda devlet başfiyat açıklardı; ama, bu yıl, bu fiyat açıklanmayacak ve bu tütünler Tekel tarafından alınmayacaktır. Bu sorunun acil olarak çözülmesi gerekmektedir.

Sözleşmeli tütün tarımında son derece adil olmayan bir akit vardır. Alıcılar tarafından üreticilere dayatılan sözleşmenin bir incelemesini yapacak olursak, alıcıların hiçbir sorumluluğunun olmadığını, buna karşın, üreticilerin birtakım sorumluluklara mecbur bırakıldığını, cezaların da maddeler içine sıkıştırıldığını görüyoruz.

Sözleşmeye göre üretici, başka bir alıcı için, başka bir tarlada da olsa, tütün üretemez. Doğal afetlerde her türlü risk üreticiye aittir. Kırım ve balyalamada, ekici, el el dizmek zorundadır. Eğer, üretici, bunu -istemeden dahi olsa- bozmuşsa, ekiciye verilecek fiyatta balyada bulunan en düşük elin fiyatı esas olacaktır. Ekspertiz, alıcılar tarafından yapılacak, bu konuda ekicinin söz hakkı olmayacaktır; ancak, itiraz hakkının ne kadar süre içinde ve hangi koşulda olduğu belli olmamakla beraber, mümkün olacağı ifade edilmektedir. Alıcının tek sorumluluğu, alınan tütünlerin bedelini on gün içinde ödemek olup, ödemediği takdirde, yükümlülüğü bulunmamaktadır.

Zamanım kısıtlı olduğu için, sözleşmedeki diğer adaletsizliklerin hepsini dile getiremiyorum.

Tarımında etkin olarak işleyen, üretici örgütlenmesi olmadan serbest pazar koşullarına terk edilecek tütün üreticisinin, giderek yoksullaşması ve tasfiye olması kaçınılmazdır. Şimdiye kadar, bu fonksiyonu, devlet, Tekel eliyle yürütmüştü. Yeni Tütün Yasasıyla bu işlev artık yoktur. Üreticinin hakkını koruyabildiği, kendisiyle ilgili kararlara katılabildiği, pazarda direnip yarışabildiği, girdi ve teknolojiyi etkin kullanabildiği bir ekonomik, demokratik örgütlenme olmadan tütün üreticisinin hakkını korumak mümkün değildir. Üreticilerin yüzbinlerce, alıcının ise üç tane olduğu tütün sektöründe, bu örgütlenme şarttır. 4733 sayılı Yasayla kurulan Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurulunun, 2003 yılından başlamak üzere, yeni bir sözleşme taslağı hazırladığı bilinmektedir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)