Jandarma teşkilat, görev ve yetkiler kanununa bir madde eklenmesine dair kanun tasarısı (s.sayısı 74)

CHP GRUBU ADINA HAKKI ÜLKÜ (İzmir)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununa Bir Madde Eklenmesine Dair Kanun Tasarısı üzerinde, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına söz almış bulunuyorum.

Çağımızın en önemli hassasiyetlerinden biri, insan hakları mefhumudur. Demokratikleşmenin ve insana verilen önemin artışı, beraberinde, insanın doğal olarak sahip olduğu hakların, yani, insan haklarının önünü açmıştır.

İnsan hakları deyimi, geniş kapsamlıdır. İnsan haklarının, bir yandan devlet organlarına karşı korunmasını, diğer yandan da, çok boyutlu olan insan kişiliğinin gelişmesini içermesi gerekir.

İnsan hakları deyimiyle, tüm insanlara tanınması gereken haklar anlatılmak istenir. Bilindiği gibi, devlet aygıtlarının yaşamımızı tüm yönleriyle kuşatması, bireyi çok devasa bir aygıt olan devlet karşısında yalnız ve savunmasız bırakmaktadır. İşte bu yüzden, insan hakları, devlet ile birey arasındaki eşitsiz güç dağılımını dengeleyecek mekanizmaları sağlayan bir araç konumundadır.

İnsan hakları, 1961 ve 1982 Anayasalarında "temel haklar" deyimiyle, kişi güvenliği, inanç, vicdan, basın ve dernek kurma gibi temel hakları; mülkiyet, miras, dolaşım, konut hakkı gibi de sosyal, ekonomik ve kültürel haklar kapsamında kendini gösterir. Bu durum, kişinin hem bireysel hem de sosyal anlamda devlet tarafından korunmasını zorunlu kılar.

Yine, bildiğiniz gibi, genel kolluk kuvvetleri, devletin vatandaşı ile doğrudan temas ettiği etkili bir organdır; devletin, zor tekeli olarak faaliyet göstermesinin aracıdır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; insan hakları, insanca bir düzen kurma çabalarının bir parçası olmuştur. Bu nedenle, Türkiye'de demokrasinin kurumsallaşması çerçevesinde, 1985 yılında yürürlüğe giren 2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyetleri Kanununa "Gözaltına alınanların yeme, içme ve ihtiyaçlarına ve nakillerine ait masraflar Emniyet Genel Müdürlüğü bütçesine konulacak ödenekle karşılanır" ifadesi, 1992 yılında eklenmiş ve bu önemli ihtiyaç karşılanmıştır. Genel kolluk kuvvetlerinin şehir merkezlerinde görev yürüten polis teşkilatı bu düzenlemeyle ihtiyacını gidermiş olmasına rağmen, kolluk kuvvetinin diğer önemli birimi olan Jandarma Komutanlığı için böyle bir düzenleme yapılmamıştır.

İnsanî gereksinmelerin devlet tarafından karşılanması çok doğal bir olgudur. Bu nedenle, komisyondan geçerek önümüze gelen bu maddeyi, şahsım ve grubum olarak, olumlu karşılamaktayız.

Ancak, şu anda görüşmekte olduğumuz kanun teklifinin yanı sıra, ülkemiz insanları, birçok insan hakkı ihlaliyle boğuşmaktadır. İnsanlarımızın daha mutlu ve rahat yaşayabilmelerini güvence altına alabilmek için, ivedilikle bu sorunları giderecek düzenlemeleri yerine getirmeliyiz. Böyle bir iradeyi, kendi insanımızın iyiliği doğrultusunda göstermek, hem ülkemiz içinde huzuru sağlamada etkili olacak hem de uluslararası arenada saygınlığımız artacaktır. Mesela, Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığının insan hakları raporu, biraz sonra aşağıda bahsedeceğim kötü hususları rapor edemeyecek ve ülkemizin daha saygın, kendi yasalarımızda ve davranış biçimlerimizde daha onurlu bir yerde olmamızı beraberinde getirecektir.

64 sayfalık bir rapor hazırlamış olan Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı, ülkemiz için, raporda, birkaç alanda iyileşme olmasına karşın, gücün aşırı bir biçimde kullanılması ve işkence nedeniyle bazı ciddî sorunların devam ettiği ifadelerine yer vermiştir. Ayrıca, raporda, kadınlar ve çocuklara yönelik şiddetin ciddî bir sorun olmayı sürdürdüğü, gözaltına alınan kadınların yüzde 99'una bekâret kontrolü yapıldığı, töre cinayeti kurbanı kadınların halen var olmaya devam ettiği, çocuk işçi çalıştırılması ve insan kaçakçılığının sorun olmaya devam ettiği, örgütlenme ve dernek kurma özgürlüğünün artacağı yerde kısıtlandığı belirtilmiştir. Avrupa Birliği uyum yasalarıyla birlikte bu engellere de bir an önce çözüm bulmak zorunda olduğumuzu, uluslararası saygınlığımız açısından önemli görüyoruz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununa eklenmesi öngörülen ve komisyonda kabul edilen rapora, elbette ki, demin de ifade ettiğim gibi, sıcak bakıyoruz; hatta, geç kalmış bir önlem olarak görüyoruz. Keşke, nüfusumuzun bir çoğu, hiç değilse yarısının köylerde oturduğu dönemlerde böylesi bir yasa çıkarılmış olsaydı. İçişleri Komisyonumuzun hazırlamış olduğu yasa tasarısında bu durum da ele alınıyor. Tasarıyla, jandarmanın gözaltına aldığı kişilerin yeme, içme ihtiyaçlarına ve nakillerine ait masrafların, Jandarma Genel Komutanlığı bütçesine konulacak bir ödenekle karşılanması yoluna gidiliyor. Böylece, insan hakları açısından ve devletin görevleri açısından önemli bir noksanlık giderilmektedir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bir önemli görev de... Burada, çeşitli zamanlarda arkadaşlarımız konuşurlarken, AKP sıralarından kendilerine sataşıldığını görmekteyiz. Bizce önemsiz görülen; ama, kendilerince önemli görülen, parti adının telaffuzu konusunda uğultular duyulmaktadır. Oysa, hem AKP Grubu içinde hem de CHP Grubu içinde Türkçe yazım kılavuzunu ve geleneklerini bilen birçok arkadaşımız vardır. Buna göre, İçişleri Bakanlığına...