Aile hekimliği pilot uygulaması hak.kan.tas.(ss : 680 )

CHP GRUBU ADINA HALİL AKYÜZ (İstanbul)Sayın Başkan, Yüce Meclisin değerli üyeleri; Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Yasa Tasarısının ağız ve diş sağlığı hizmetleriyle ilgili 7 nci maddesi hakkında görüşlerimizi söylemek üzere Grubum adına söz almış bulunuyorum; bu olanaktan yararlanarak, şahsım ve Grubum adına Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Değerli milletvekilleri, Türkiye'de ağız ve diş sağlığı, çağdaş ülkelerdeki normlara göre çok geride kalmıştır. Yaklaşık 19 000 diş hekimi Türkiye'de görev yapmaktadır. Bunların 12 500'ü serbest çalışmakta, 6 500'ü kamu hizmeti görmektedir. Kamu hizmeti gören diş hekimlerinin de yüzde 80'i kendi muayenehanelerinde mesleklerini icra etmektedirler; yani, bu durumda, diş hekimlerinin aşağı yukarı yüzde 90-95'i muayenehane sahibidir.

Türkiye'de, yurttaşın iki nedenden dolayı diş sağlığına yeterli önemi vermediğini görüyoruz. Bunlardan birisi, bana göre birincisi, ekonomik sıkıntılardır, ekonomik sorunlardır; ikincisi, bu konuda yeteri kadar eğitilmemiş olmamızdır. Tabiî, şimdi, dinleyenler veya sayın milletvekilleri diyecekler ki, eğitim daha önemlidir. Eğitim elbette önemlidir de, bizim vatandaşımızın ekonomik sıkıntısı eğitimin önüne geçmiştir. O nedenle, diş hekimine başvuramamaktadır.

Diş hekimliği pahalı bir meslektir arkadaşlar; diş hekimliğinde kullanılan maddelerin, malzemelerin yüzde 95'i ithal malıdır, bizim ülkemizde üretilmemektedir. Bu, bizim sanayimizin de dikkatine sunulması gereken bir husustur. Ben inanıyorum ki, bu malzemelerin önemli bir kısmını Türkiye'de üretebiliriz ve diş ve ağız sağlığını daha ucuzlatabiliriz.

Tabiî, bu nedenle, Türkiye'de diş hekimine başvurma oranı gelişmiş ülkelere göre çok geridedir. Gelişmiş ülkelerde bir vatandaş yılda 5 kez diş hekimine başvuruyor, bizde yılda 1 kez bile başvurmuyor. Türkiye'de, dünya standartlarına göre diş hekimi sayısı düşüktür; yani, 19 000 diş hekimi yeterli değildir. Türkiye'de, 4 600 kişiye 1 diş hekimi düşmektedir; ama, gelişmiş ülkelerde bu rakam 2 000 kişi civarındadır. Tabiî, böyle baktığımız zaman, daha çok diş hekimine ihtiyacımız varmış gibi gözüküyor; ama, gerçek bu değil. Diş hekimine başvuru sayısına baktığımız zaman, 19 000 diş hekimi bile fazladır; hatta, diş hekimleri arasında şöyle bir slogan oluşmuştur: "İnsanlar dişsiz, diş hekimleri işsiz." Yani, başvuru sayısı düşük.

Değerli arkadaşlarım, şimdi, diş hekimliğinde aile hekimliğini uygulayalım; nasıl uygularız diye bir bakalım... Şimdi, Sayın Bakan diyordu ki; "hekim burada, aile burada; hekim aileye bakacak, aile de hiç para ödemeyecek." Şimdi, aile burada da hekim nerede? Türkiye'de dünya standartlarına, yani gelişmiş ülkelerin standartlarına uygun 2 ilimiz var; İstanbul ve İzmir. İstanbul'da 2 000 küsur kişiye 1 diş hekimi düşüyor; İzmir'de, hatta 1 700 kişiye 1 diş hekimi düşüyor; ama, 20 000, 30 000, 40 000 kişiye, hatta, 40 000'in üzerinde kişiye 1 diş hekiminin düştüğü yörelerimiz var.

Arkadaşlar, Türkiye'de, yaklaşık 16 000 000 aile vardır. Devlet, ağız ve diş sağlığı için 6 500 diş hekimine görev verebilmiştir. Ne kadar daha lazım; diş hekimliğinde aile hekimliğini uygulayabilmeniz için, en azından 10 000 diş hekimine daha görev vermeniz lazım. Bunu yapabilir misiniz bilmiyorum; ama, durum bu kadar kolay değildir. Hükümet, bakanlık, aile hekimliğini bir pilot bölgede uygulayabilir; bir pilot bölge seçer, oraya yeteri kadar hekim verebilir ve orada da, hakikaten, gerçekten çok güzel bir aile hekimliği uygulaması yapılabilir; ama, bu, bir pilot bölgede yapılabilir. Türkiye'nin genelinde bunu yapmanın çok zor olduğunu düşünüyorum. Belki bir heyecanla bu yasayı getirdiniz. Gerçi, bu yasaya da çok sahip çıkmadınız yani; öyle görüyorum. Yani, bu bir hükümet tasarısıdır, siz getirdiniz, bir heyecanla da getirdiniz, mutlaka iyi olacak, iyi sonuçlar verecek diye getirdiniz; ama, beş kez burada çoğunluğu sağlayamadınız. Yani, yasaya da çok önem vermiyorsunuz, hem getiriyorsunuz hem önem vermiyorsunuz. Şimdi, bize diyorlar ki, siz iyi muhalefet etmiyorsunuz. Bundan sonra da size diyecekler ki, yahu, iyi iktidarlık yapmıyorsunuz, gelip görevinizi yapmıyorsunuz. Yani, gerçek bu. Dört kez mi, beş kez mi, Sayın Başkan ara vermek zorunda kaldı; olmaz ki böyle. Milletvekilleri görevini yapacak, özellikle iktidar milletvekilleri görevlerini yapacaklar. Yani, sizin de bu yasaya çok önem verdiğinizi zannetmiyorum; böyle geldi, geçsin gibi bakıyorsunuz.

Şimdi, bu yasanın uygulanması için, dediğim gibi, hükümet, bakanlık eğer cesaret gösterebilirse, gelişmiş ülkelerdeki uygulamayı Türkiye'ye taşır. Nedir bu uygulama; arkadaşlar, en gelişmiş ülkelerde bu uygulama şöyle olmuştur: Sağlık hizmetlerini yürüten kurumlar planı önlerine koymuşlardır. Nerede hekime ihtiyaç var; önlerinde, bellidir. Bir diş hekimi, genel tababet mensubu, eczacı başvurduğu zaman o kuruma, muayenehane açmak için veya eczane açmak için, ona diyorlar ki, bizim şurada eczacıya, diş hekimine veya doktora ihtiyacımız var, sen orada muayenehane açabilirsin. Şimdi, bunu Türkiye'de konuştuğumuz zaman, yahu, bu insan haklarına da aykırıdır, bu liberal ekonomiye de aykırıdır, bu belki Anayasaya da aykırıdır diyenler olabilir; ama, bunların hiçbirisi doğru değildir. Sağlık hizmetleri ve eğitim hizmetleri sosyal devletin olmazsa olmazlarıdır. Anayasada da yurttaşın beden ve ruh sağlığından devlet sorumludur deniliyor ve nasıl sorumluyuz; yıllardır bu sistemi uygulayamamışız. Bu, elli yıl evvel Türkiye'de vardı biliyor musunuz. Benim çocukluğumda Trabzon'da 4 tane eczane vardı, bir eczacı daha mezun oldu geldi, eczane açtırmadılar ona -ondan hatırlıyorum- burada yeteri kadar eczane var, Rize'de yok, Artvin'de yok, oraya gideceksin dediler; ama, Avrupa'da da gördüm bu uygulamayı.

Şimdi, biz, hiç olmazsa son yirmi yılda bunu söyleyebilseydik, bugün Türkiye'de sağlık hizmetlerinin dağılımı bu kadar adaletsiz olmazdı. Yani, bu, dünyanın hiçbir yerinde yoktur. Bu sorunu çözmüş olan ülkeler bu uygulamayı yapmışlardır. Öyle hekimler çıkmıştır ki, muayenehane açmak için, onlara denilmiştir ki, tamam, şu şu yerlerde ihtiyaç vardır, orada açacaksın muayenehaneni. Bunun, ne insan haklarıyla ne Anayasayla ne demokrasiyle çelişen bir yanı vardır. Hatta, bunu uygulamamak Anayasaya aykırıdır arkadaşlar. Bunu uygulamamak, bizim Anayasamızın idareye emrettiği hükme aykırıdır.

Bunu uygularsanız, bugünden yarına bu işi halledebilir misiniz; halledemezsiniz; çünkü, her ne kadar Türkiye'de genel tababet mensubu sayısı iyi bir düzeye gelse de... Yani, bizim sağlık hizmetlerini sosyalleştirme çabamızın olduğu yıllarda 10 000-12 000 hekim vardı, başarılı olamadık; ama, şimdi 100 000'e yakın hekim var. Orada bir başarı sağlayabilirsiniz. Diş hekimi sayısı da yeterli değildir, eğer böyle bir uygulama yaparsanız; çünkü, muayenehanesini açmış hekime, sen falan yere gideceksin diyemezsiniz. Yeni mezun olan -yılda 1 000 diş hekimi mezun oluyor Türkiye'de- diş hekimlerinin büyük çoğunluğu muayenehane açacak, eğer devlet onlara bir görev vermezse. Kaldı ki, eğer devlet, bakanlık kadro verirse, ben size söyleyeyim, 12 500 mevcut çalışan diş hekimi...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)