Gelir vergisi kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı; harçlar kanununda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı; ordu milletvekili rahmi güner'in; 3717 sayılı adli personel ile devlet davalarını takip edenlere yol gideri ve tazminat verilmesi ile 492 sayılı harçlar kanununun bir maddesinin yürürlükten kaldırılması hakkında kanun ve 657 sayılı kanunun 152 nci maddesinin "ıı-tazminatlar" kısmının (g) bölümünde değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi; konya milletvekili kerim özkul ve 4 milletvekilinin; bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi; kahramanmaraş milletvekili veysi kaynak'ın; bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi (s.s.:536)

CHP GRUBU ADINA HARUN ÖZTÜRK (İzmir)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan 536 sıra sayılı torba tasarının birinci bölümü üzerinde Cumhuriyet Halk Partisi adına söz aldım. Şahsım ve Cumhuriyet Halk Partisi adına yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı birbiriyle ilgisi olmayan konuları bir torba içinde topladığı içindir ki “torba tasarı” adını almıştır. Devlet İhale Kanunu, Millî Piyango İdaresi Kanunu ve Hazineye Ait Taşınmaz Malların Satışı Hakkında Kanun’da değişiklik yapan hükümler bir tarafa bırakılsa, Hükûmet tasarısı vergi kanunlarında değişiklik yapan bir tasarı olarak belki adlandırılabilirdi. Hükûmet, Türkiye Büyüt Millet Meclisine sevk ettiği tasarıda yer alan 51 maddeden 10’u elinizdeki metinde yoktur. Yani Hükûmet, sevk ettiği tasarıdaki maddelerin yüzde 20’sine komisyonda sahip çıkmamıştır. Durum böyle olunca “Sahip çıkmayacağınız maddeleri niye Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderiyorsunuz?” diye bizim de sorma hakkımız vardır.

Değerli milletvekilleri, komisyon aşamasında Hükûmet tasarısına yirmi üç çerçeve madde daha ilave edilmiştir. Bu, tasarıya yüzde 50 oranında ilave yapıldığı anlamına gelmektedir. Tasarı komisyonda âdeta yeniden yazılmış, birbiriyle ilgisi olmayan kanunlarda yapılan değişiklik önergeleri havada uçuşmuştur. Tasarıya “torba tasarı” adını veren de on yedi ayrı kanunda değişiklik yapılmasını öngören bu ilavelerdir. Ayrışık oy yazımızda bu on yedi kanunun hangi kanunlar olduklarını görebilirsiniz.

Değerli milletvekilleri, komisyon raporu ve ayrışık oyların yazımı aşamasında Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak yasa yapma tekniğine aykırı gördüğümüz ve yukarıda açıklanan müzakere yöntemi Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına intikal ettirilmiştir. Bu başvurudan sonra Komisyon Başkanı, AKP’li bir milletvekili tarafından verilen ve içinde torba tasarıdan alınmış maddeler bulunan bir kanun teklifini görüşmek üzere komisyonu toplantıya çağırmıştır. Bu toplantı sırasında, torba tasarıya eklenmesine bizim de itiraz ettiğimiz bazı maddelerin İç Tüzük’ün 43’üncü maddesi uyarınca komisyonda yeniden görüşülmesini talep eden bir önerge de verilmiştir. Ancak Komisyon Başkanı, gündeme alınan kanun teklifinin torba tasarıyla birleştirilerek görüşülmesini ve görüşmelerin torba tasarı esas alınarak yapılmasını onaylattıktan sonra torba tasarının tekrar görüşülmesi istenen maddelerini tek tek müzakereye açmamış; teklifin 13’üncü maddesi hariç diğer maddelerinin torba tasarıda da yer aldığını, 13’üncü maddenin de görüşülen tasarıyla ilgisi olmaması nedeniyle düştüğünü belirterek toplantıyı kapatır. Yapılan bu son uygulama da torba tasarıyla ilgili olarak müzakerelerin İç Tüzük’e aykırı bir biçimde yürütüldüğü yolunda Cumhuriyet Halk Partisinin itirazını ortadan kaldırmamıştır.

Değerli milletvekilleri, bu tasarının görüşmelerinin temel kanun prosedüründe yapılması ise bir başka yanlışlıktır. Görüşmekte olduğumuz tasarı, İç Tüzük’ün 91’inci maddesinde öngörülen koşulları taşımamaktadır. Buna rağmen temel kanun olarak görüştürülmesi, AKP Hükûmetinin alışkanlık hâline getirdiği eylemli bir İç Tüzük ihlalidir. Eğer biz kendi koyduğumuz kuralarla uymaz ve eylemli İç Tüzük ihlalleri yapmaya devam edersek vatandaşlardan koyduğumuz kurallara uymalarını nasıl bekleriz? Bunun için iyi örnek oluşturduğunuzu söyleyebilir misiniz?

Değerli milletvekilleri, yapılan düzenlemede bir kısım kanunlarda Anayasa Mahkemesi tarafından verilen iptal kararı gerekçelerine tam olarak uyulmadığı, iptal edilen hükümle elde edilmeye çalışılan sonuca dolanarak yeniden ulaşılmaya çalışıldığı, hatta kimi düzenlemelerde siyasi kadrolaşma için iptal kararının bir fırsat bilindiği dahi görülmüştür.

Değerli milletvekilleri, şimdi de torba tasarıyla ilgili vergi kanunlarında yapılan değişikliklerin vergi sistemimizdeki çarpıklığı gidermek üzere bir tedbir öngörüp öngörmediğine bakalım:

Gelir İdaresinin zayıf yönlerinden birisi çalışanların ücret beklentilerinin karşılanamamasıdır. Tasarıda buna ilişkin çözüm yoktur.

Tasarıda denetimde etkinlik ve koordinasyon eksikliğini gidermek üzere düşünülen çözüm yöntemleri, idarenin yeniden yapılandırılmasına, yönetimde performans sistemine geçilmesine ve nitelikli denetim elemanı sayısının artırılmasına yönelik düzenlemeler içermemesi nedeniyle yetersizdir.

Etkin bir gelir idaresinin hayata geçirilmesi karşısında tehdit olarak duran kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınmasına yönelik bir tedbir öngörülmemektedir.

Yine, vergi gelirleri için bir tehdit oluşturan ekonomik istikrarsızlığa bir çözüm önerisi yoktur.

Bazı vergi ve gecikme cezaları için öngörülen af niteliğindeki düzenlemeler, gelir idaresi için bir tehdit oluşturan vergi bilincinin yerleşmesine yardımcı olmaktan çok, bu bilinci daha da zayıflatmaktadır.

Tasarıda verginin tabana yayılması, vergi sisteminin adil olması ve vergi gelirlerinin yerinde kullanılmasına yönelik tedbirler de bulunmamaktadır.

Toplam vergi gelirleri içinde dolaylı vergilerin payı yüzde 67-68 civarında seyretmektedir. Bu payın dolaysız vergiler lehine değiştirilmesine yönelik bir çözüm önerisini de tasarıda ne yazık ki göremiyoruz.

Gelir vergisi tahsilatının gayrisafi yurt içi hasıla içindeki payı yaklaşık yüzde 3-4’ler civarındadır. Bunun yüzde 3,5’i tevkifat yoluyla tahsil edilen gelir vergisine aittir. 2010 yılı ilk beş ayında genel bütçe gelirleri içinde gelir vergisi oranının yüzde 18,1 olduğunu, bunun da 16,6’sının gelir vergisi tevkifatından geldiğini görüyoruz. Aynı dönemde genel bütçe gelirlerinin yüzde 51,6’sı ithalde ve dâhilde alınan KDV ve ÖTV gibi vergilerden oluşmaktadır. Bütün bu oranlar dar gelirli vatandaşlarımızı ezen vergi yapısını değiştiremediğimizi göstermektedir. Bu tasarıda da bu oranları düzeltmeye yönelik en küçük bir tedbir yer almamaktadır.

Değerli milletvekilleri, şimdi de birinci bölümde yer alan bazı maddelerle ilgili düşüncelerimi sizlerle paylaşmak istiyorum. Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesinde yapılan değişiklik Anayasa Mahkemesinin iptal kararında yer alan gerekçeyi tümüyle karşılamamaktadır. 50 bin liraya kadar olan gelirlerle 76.200 lirayı aşan gelirlerin vergilendirilmesinde ücret gelirleriyle diğer gelir grupları arasında bir tarife farkı bulunmamaktadır. Yapılan düzenleme, 50 bin ila 76.200 lira arasında ücret geliri elde edenlere toplam yıllık 2.096 lira tutarında bir vergi avantajı sağlamaktadır. Bu avantajdan da genel müdür ve daha üst düzey kamu görevlileri ile özel sektörde görev yapan üst düzey yöneticiler yararlanacaktır. Başka bir deyişle yaklaşık 2,5 milyon kamu görevlisinden ancak 5-10 bini geçmeyen bir bölümü bu düzenleme ile getirilen yıllık 2.096 liralık avantajdan yararlanacaktır. Oysa ayırma nazariyesinin bir gereği olarak ücret gelirleriyle diğer gelir gruplarının ayrı vergi cetvellerine tabi olarak vergilendirilmeleri gerekmektedir.

Değerli milletvekilleri, yatırım indirimiyle ilgili olarak Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda düzenleme yapılırken, yapılacak indirimin yıllık kazancın yüzde 25’ini aşamayacağı yolunda tavan getirilmesi vergilemede öngörülebilirlik ilkesiyle bağdaşmamaktadır.