Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)

HASAN KARA (Kilis)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi’nin Anayasa’nın 54’üncü maddesinde değişiklik yapan çerçeve 7’nci maddesi hakkında görüşlerimi paylaşmak üzere söz almış bulunuyorum. Bu vesileyle yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sendikal hak ve özgürlüklerin temel insan hak ve özgürlüklerinden kabul edilip çeşitli düzenlemelerle teminat altına alınması, demokratik, sosyal ve hukuk devleti olmanın en önemli özelliklerinden biridir. Demokrasi, siyasal bir sistemin özelliği yanında bireylerin yaşam biçimidir. Sendikal özgürlüklerin şeklî olmaktan öte tam anlamıyla uygulanabilir olması gerekmektedir.

Anayasa’nın 5’inci maddesinde devletin temel amaç ve görevleri düzenlenmiş olup, bu amaç ve görevler içinde kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunun sağlanması, kişinin temel hak ve hürriyetlerini sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan, siyasal, ekonomik ve sosyal engellerin kaldırılması, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartların hazırlanması sayılmıştır. Bu kapsamda, devletin, sendika kurulması, kurulan sendikalara üye olunabilmesi ve tüm sendikal özgürlüklerin fiilî olarak kullanımının sağlanması kapsamında, engellerin kaldırılmasına yönelik görevleri bulunmakta olup, gerek yapacağı düzenlemelerle gerekse eylem ve işlemleriyle bunu sağlaması gerekmektedir.

Sendika, işçilerin ve işverenlerin çalışma ilişkilerinde ortak ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için meydana getirdikleri tüzel kişiliğe sahip kuruluşlardır. Bağımsızlık sendikanın olmazsa olmaz şartıdır. Sendikanın yönetiminde ve işleyişinde bağımsız hareket etmesi, tek amacının üyelerin hak ve menfaatlerini korumak olması gerekir. Herhangi bir başka kişinin ya da kurumun güdümünde hareket etmemek temel felsefesi olmalıdır.

Ülkemizde sendikal hak ve özgürlükler, aynen dünyada olduğu gibi, sanayileşme sürecine göre gelişme göstermiştir. İlk olarak sendikal hak ve özgürlükler 1961 Anayasası’yla birlikte anayasal teminat altına alınmıştır. 1982 Anayasası’nda 1961 Anayasası’na göre ayrıntılı düzenlemeler öngörülmektedir. Bu kapsamda sendikal haklara ilişkin düzenlemeler daha ayrıntılı ve sınırlayıcıdır. 51’inci maddesinde sendika ve üst kuruluşlarını kurmak ve bunlara üye olmak hakları ve özgürlükleri düzenlenmiş, 53’üncü maddesinde işçiler ve işverenlerin karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahip olduğu ifade edilmiş, görüştüğümüz 54’üncü maddesinde ise, işçiler için grev, işverenler için de lokavt hakkı öngörülerek grev ve lokavtın uygulanmasına ve yasaklanmasına ilişkin hükümler öngörülmüştür.

Avrupa Birliği müktesebatına uyum programının “Sosyal politika ve istihdam” konulu 19 no.lu başlığında sendikal özgürlüğü sınırlayan hükümlerin kaldırılarak sendikal hakların tamamının uygulama imkânının sağlanmasına yönelik hükümlerin öngörülmesi gereği ifade edilmiştir. Bu bağlamda 54’üncü maddede kaldırılan iki fıkrayla huzurunuza gelmiş bulunuyoruz. Bu fıkraların bir tanesi “Grev esnasında greve katılan işçilerin ve sendikanın kasıtlı veya kusurlu hareketleri sonucu, grev uygulanan işyerinde sebep oldukları maddî zararlardan sendika sorumludur.” hükmüyle, “Siyasî amaçlı grev ve lokavt, dayanışma grev ve lokavtı, genel grev ve lokavt, işyeri işgali, işi yavaşlatma, verim düşürme ve diğer direnişler yapılamaz.” hükümleri getirilen bu düzenlemelerle kaldırılmış bulunuyor.

AK PARTİ’nin yaptığı değişikliklerle bugün ülkemizde özgürlüklerin önü açılırken yasaklar kaldırılıyor. Burada, ne yazık ki muhalefet bir taraftan bu Anayasa’nın darbe anayasası olduğunu, özgürlükleri kısıtlayan bir anayasa olduğunu iddia ederken, diğer taraftan ise, en azından bu kısımlarının kaldırılması için gerekli gayreti göstermek yerine kaldırılmaması için olağanüstü çaba sarf ediyor. Biz bu maddelerle özgürlükleri genişletirken, birileri aynen kalmasını veya daraltılmasını istiyor. Biz yasakları kaldırırken, birileri yasakların aynı kalmasını veya oylamaya katılmaması gerektiğini söylüyor. Anayasa’da yapılacak değişikliklerin halka gitmesi ne yazık ki birileri tarafından hiç istenmiyor. Halktan korkuluyor, bunu anlıyoruz, ama halkın seçtiği kendi milletvekili…

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)