İş kanun tasarısı ve sağlık aile çalışma ve sosyal işler (s,s, 73)

CHP GRUBU ADINA HASAN ÖREN (Manisa)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; belki de, tasarıdaki en olumlu maddelerden birisi 69 uncu madde; ama, eksiği var. Şimdi anlattığımda, birlikte düşündüğümüzde, bu eksikliğin giderilmesi için gerekli olan düzenlemeyi de yapacağımızı tahmin ediyorum.

Değerli arkadaşlarım, 1999-2000 yıllarında Enerji Bakanlığının enerji üzerinde uyguladığı bir politika var. O politika da şu: 08.00 ile 17.00 saatleri arasındaki Türkiye'deki çalışma yaşamı içerisinde sanayiin çektiği elektrik kilovat/saati çok fazla olduğundan dolayı, enerji hatlarındaki yüklenme ve enerji hatlarındaki arızalardan ve tasarrufla ilgili yapılan birtakım projelerden sonra, 2000 yılının başında, gece çalışmasıyla ilgili saat 22.00 ile 06.00 arası çalışmada Enerji Bakanlığı işverene "bu saatler arasında çalışmayı yeğlersen, işçilerini bu saat arasında çalıştırıp üretimini bu saatler arasında yaparsan, ödeyeceğin enerji bedelinden yüzde 50 ıskonto yaparım" dedi ve 2000 yılından bu yana Türkiye'deki imalat sektörü yüzde 50'lere, yüzde 60'lara varan bir şekilde, saat 22.00 ile 06.00 arası çalışmaya başladı; çünkü, gerçekten, işverene müthiş bir gelir sağlıyordu, tasarruf sağlıyordu, doğru bir yaklaşımdı. Tabiî, bu, devlete de müthiş bir gelir sağlıyor. O da doğru bir yaklaşım; ama, üçüncü kesime hiçbir şey sağlamıyor. Yani, 22.00 ile 06.00 arası çalışan bir fabrikada, fabrika sahibinin evine gidip uyuma hakkı vardır. 22.00 ile 06.00 arasında çalışan işçi ise, sabah olduğunda, evine gidip yatmak durumundadır; ama, Türkiye'nin coğrafyası belli; Adana'da 45 derece sıcak vardır, Manisa'da 45 derece sıcak vardır, Denizli'de, İzmir'de, her tarafta bu derece sıcaklıklar vardır. Düşünebiliyor musunuz, bir işçinin gündüz istirahat edip uyuması için, acaba, o evinde -tabiî ki, klimasının olmadığını da siz biliyorsunuz- nasıl yatacak 45 derece sıcakta, akşam yine 22.00'de nasıl işe gidecek? Gidebilir; ama, ücretini belirli bir oranda artırabilirsek, sosyal yaşamın içerisindeki ücret artışıyla, belirli bir noktada verimli şekilde çalıştırabiliriz.

Bakınız, gündüz, 08.00 ile 17.00 arası bir işletme çalışırsa, enerjinin kilovat/saati 143 550 lira; ama, gece çalışırsa, yani, 22.00 ile 06.00 arası çalışırsa, 72 800 lira. Bugün, işletmelerde en büyük girdilerden birisi de enerjidir. Normal bir fabrikayı düşündüğünüzde, en kötü fabrikanın aylık enerji bedeli 20 milyardır. Bu, 200 milyarlara, 300 milyarlara çıkar. Eğer 143 000 liradan 200 milyar para ödeyen bir işveren, eğer 22.00 ile 06.00 arası çalıştırırsa, 100 milyar para ödeyecektir.

Devletin belirli bir kazancı var, işverenin belirli bir kazancı var; doğru yaklaşım; ama, şimdi, biz, emeğiyle geçinen insanların sözcüleri olarak buraya geldik. 22.00 ile 06.00 arası çalışan insanlarımızın ekonomik yönden biraz rahatlaması için hem devlet hem işveren kolaylık yapıp, 69 uncu madde üzerinde acaba değişiklik yapmak mümkün değil mi; ne yapabiliriz? Hani devamlı söyleriz; efendim, çıkıyorsunuz konuşuyorsunuz; ama, öneri getirmiyorsunuz diye. Önerelim: 22.00 ile 06.00 arası çalışan işçiye, işveren yüzde 30 fazla para ödesin bu zaman dilimi içerisinde.

İSMAİL KATMERCİ (İzmir)Neresi bunun mantık?! Hangi mantıkla söyleyebiliyorsunuz?!

HASAN ÖREN (Devamla)Efendim, oradan konuştuğunuz duyulmadığı için, seyirciler veya dinleyenler de duymuyor. "Neresi mantıklı" diyorsunuz...