Köy enstitülerinin kapatılması yıldönümü nedeniyle

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI HÜSEYİN ÇELİK (Van)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Çanakkale Milletvekili Sayın Ahmet Küçük'ün, Çanakkale ve çevresinde meydana gelen yoğun kar yağışı ve fırtına sonucunda Çanakkale ve ilçelerinde oluşan mağduriyetler konulu gündemdışı konuşması üzerine Hükümetimiz adına söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, Yüce Heyetinizi saygılarımla selamlıyorum.

Aslında, bu gündemdışı konuşmaya İçişleri Bakanımız Sayın Aksu cevap verecekti; ama, kendisi bir program dolayısıyla burada bulunamadığı için, bu gündemdışı konuşmaya ben cevap vereceğim.

Geçen hafta ortasında, özellikle batı ve güney bölgelerimizde etkili olan yoğun kar yağışı ve fırtına, maalesef Çanakkale İlimizi de tesiri altına almıştır. Özellikle enerji nakil hatlarında meydana gelen arızalar, yoğun kar yağışı ve fırtınaya bağlı ulaşım problemleri, bu hafta başına kadar Çanakkale il merkezi ve ilçelerinde, ne yazık ki hüküm sürmüştür; ancak, alınan tedbirler sonucunda, günlük hayatın normal akışı sağlanmıştır.

Değerli milletvekili arkadaşlarım, fırtınanın il merkezinde 110 kilometre, açıklarda, özellikle Bozcaada İlçemizde 170 kilometre hıza ulaştığı, kar kalınlığının il merkezinde 36 santimetreyi ve iç kesimlerde 2 metreyi bulduğu bir durumdan söz ettiğimizi hatırlatmak isterim. Bu şartlar altında enerji nakil hatlarının zarar görmemesini, ulaşımda kimi aksamaların olmamasını beklemek, gerçekleri görmezlikten gelmek olur diye düşünüyorum.

Bu noktada önemli olan, devletin imkân ve kabiliyetlerinin yeterince etkili bir biçimde kullanılıp kullanılmadığında odaklanmaktadır. Bunun test edilmesi için, önce, karşı karşıya kalınan doğal afetin yaptığı tahribatın boyutlarının iyi anlaşılması gerektiği kanaatindeyim.

Çanakkale'ye enerji sağlayan 256 kilometre uzunluğundaki yüksek gerilim hattında 9 adet direk yıkılmış ve muhtelif yerlerde tel kopması meydana gelmiştir. Bu nedenle ile elektrik verilememiş, bu kesintiye bağlı olarak il merkezinde yüksek rakımlı mahallelere de su pompalanamamıştır. 22 Ocak 2004 tarihi saat 10.00 itibariyle, ana arterler dahil olmak üzere, tüm devlet yolu, il yolu, köy yollarında ulaşım durmuş, denizyolu taşımacılığı da, fırtına ve görüş mesafesinin düşük olması nedeniyle, yapılamamıştır. Yine, 22-23 Ocak 2004 tarihlerinde, Çanakkale İlimizdeki tüm ilköğretim ve ortaöğretimdeki eğitim ve öğretime ara verilmiştir.

Yoğun kar yağışı ve fırtına devam ederken, teknik olarak, ne yol açma çalışması ve ne de oluşan elektrik arızalarına müdahale edilebilmesi mümkün olmuştur. Bütün bu şartlara rağmen, kamu kuruluşlarınca makineli çalışmalar yapılmaya gayret edilmiş, fırtınanın ve yağışın tüm gün etkisini sürdürmesi nedeniyle, 22 Ocak 2004 günü, sadece yolda mahsur kalan araç ve insanların kurtarılmasına yönelik çalışmalar icra edilebilmiştir. Gerek jandarma ve gerekse emniyet birimleriyle koordineli bir biçimde, mahsur kalan araç ve vatandaşlarımızın ihtiyaçlarına yetişilmeye gayret edilmiştir. O gün itibariyle kurtarılan 112 yolcu, kamu kurum ve kuruluşlarına ait misafirhanelere yerleştirilerek iaşe ve ibateleri; yani, yeme, içme ve barınma hizmetleri sağlanmıştır. Nispeten yağışın etkisini kaybetmesi üzerine, 23 Ocak tarihinden itibaren, ilin komşu illerle bağlantısını sağlayan ana yollar açık tutulmaya çalışılmıştır.

Çanakkale'nin en acil problemi olarak algılanan elektrik verme çalışmaları, ilin mevcut personeline ilave olarak, İzmir, Bursa, Balıkesir İllerinden gelen takviye ekipler ve müteahhit firmaların ekipleriyle birlikte, yoğun şekilde devam etmektedir. Müteahhit firmalara 2,4 trilyon tutarında 11 adet iş verilmiş olup, çalışmalara başlanılmıştır.

23 Ocak 2004 günü, enerji hatlarında yıkılan direkler ve şebekelerde meydana gelen hat kopuklukları giderilen Çan, Yenice ve Gelibolu İlçe merkezlerine elektrik verilmiştir. 24.1.2004 günü Biga ilçe merkezine, 25.1.2004 günü Ayvacık İlçesine, 26.1.2004 günü il merkezi, Bayramiç, Ezine ve Lapseki İlçelerine kısmî olarak elektrik verilmesi sağlanılmıştır. 27 Ocak 2004 saat 18.00 itibariyle Çan-Çanakkale yüksek gerilim hattındaki arıza giderilmiş, ana santrala enerji verilmiştir.

Köy yollarında karla mücadele ve yol çalışmaları halen devam etmektedir.

Kamu kuruluşlarının makine parkı ve personeli, Çanakkale Belediyesinin imkânlarıyla birleştirilerek, şehiriçi ulaşımın sağlanılmasına yönlendirilmiş bulunmaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hatırlayacaksınız, dün, İstanbul Milletvekili Sayın Berhan Şimşek, İstanbul'daki yoğun kar yağışı ve fırtınadan dolayı, İstanbul'un eski ve yeni Belediye Başkanlarına yönelik ağır eleştirilerde bulunmuştur. Biraz önce, Sayın Küçük de belirtti; bu tür felaketler ve afetler üzerinden küçük siyaset yapmak, aslında, bir parlamentere, bir politikacıya yakışan bir tavır değildir. (AK Parti sıralarından "Bravo" sesleri, alkışlar) Mühim olan, vatandaşlarımızın yaralarını en kısa sürede sarmak, bu felaketlerden gerekli dersi çıkarmak, bundan sonra bu ve benzeri hallerle karşılaştığımız zaman, her tür tedbirin ivedilikle alınmasını sağlamaktır.

Şimdi, biraz önce, Sayın Küçük de söyledi; Çanakkale Belediyesi, hayatın normale dönmesi için, bütün imkânlarını seferber etmiş bulunmaktadır. Çanakkale Belediyesi, CHP'ye ait bir belediyedir. Başkanımız, Cumhuriyet Halk Partili bir belediye başkanıdır. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı bağımsız bir belediye başkanıdır, Sayın Genel Başkanımız da eski belediye başkanı idi. Ben inanıyorum ki, siyaset yapan bütün insanlar, bir ilde valilik, belediye başkanlığı yapan bütün insanlar, halkın kendilerinden memnun olması için olanca güçlerini sarf ederler, gerekli bütün imkânlarını seferber ederler. Çanakkale Belediyesinin imkânlarını seferber etmesi gibi, İstanbul da, diğer illerimiz de bu imkânları seferber ediyorlar; ancak, öyle felaketler, öyle afetler vardır ki, geldiği zaman, maalesef, insanoğlunu aciz durumda bırakır. Sayın Küçük kendisi de ifade etti, belki, yıllardan beri, onyıllardan beri Çanakkale, böyle bir kar yağışı görmemiştir; ama, şunu rahatlıkla söyleyeyim: Karanlık gecelerin sabahları aydınlık olur. Bu sene çok kar yağdı; ümit ederim ki, özellikle tarım açısından, yeraltı ve yerüstü sularımız açısından bereketli bir yılın olmasına vesile olur; ama, buradan -Sayın Küçük'e mutlaka katılıyorum- çıkarmamız gereken çok ders var; sivil savunma sistemlerimizi çok daha iyi geliştirmeliyiz, deprem gibi, sel gibi, kar yağışı gibi, aşırı soğuk gibi, aşırı sıcak gibi afetlere karşı daha hazırlıklı olmalıyız.

Hatırlarsanız, geçen yaz ayında Fransa'da aşırı sıcaklar oldu ve aşırı sıcaklardan dolayı kalbi yetmeyen 15 000 insan öldü; yani, Fransız Hükümeti atmosfere falan hükmedemedi; ama, mühim olan, bu ve benzeri afetlere karşı hazırlığımızın en maksimum düzeyde olmasıdır. Aşırı sıcaktan, aşırı soğuktan ölme ülkemize mahsus değildir.

Ben, bu vesileyle, Çanakkale'de aşırı kar yağışı dolayısıyla hayatını kaybeden üç vatandaşımıza Allah'tan rahmet diliyorum, onların kederli ailelerine de başsağlığı diliyorum, sabırlar diliyorum.

Ahmet Beyin, özellikle "bundan sonra ne yapılacaktır sorusuna cevap verilmelidir" şeklindeki talebi üzerine de şunları söylüyorum: Olumsuz hava şartları sebebiyle vergi mükelleflerinin ödemelerini yerine getirmekte sıkıntı çektikleri yönünde Maliye Bakanlığına intikal eden bilgiler üzerine, 22 Ocak 2004-30 Ocak 2004 tarihleri arası mücbir sebep hali olarak kabul edilmiş, beyanname verme ve ödeme süreleri uzatılmıştır. Tabiî afetten zarar gören ziraî ürünlerin -ki, bunun başında zeytinin geldiği anlaşılmaktadır- bu arada, zeytinliklerin tespiti bakımından il ve ilçe hasar komisyonları kar mücadelesinin bitiminde faaliyete başlayacaklardır. Şu anda, bu kar felaketinden kurtulmak önceliklidir ve ardından, hasar tespit çalışmaları başlayacaktır ve devletimiz, hükümetimiz tarafından, gereken neyse, tarım kesimine, esnafımıza, tüccarımıza yönelik, onların yaralarını sarmaya, zararlarını gidermeye yönelik ne yapılması gerekiyorsa bunlar yapılacaktır.

Çanakkale İlinde meydana gelen afetin en üzücü yanı, dediğim gibi, can kaybının olmasıdır. Maalesef, bu, bizi en fazla üzen taraf olmuştur. Ümit ediyorum ki, altyapı çalışmalarına hız verilir ve bundan sonra bu tür musibetlerle, felaketlerle karşılaşmayız; karşılaştığımız zaman da bunları hafif atlatırız.

Değerli arkadaşlar, bir kez daha şunu huzurlarınızda ifade etmek istiyorum: Aslında, bu tür musibet anları, insanların başına musibet, felaket geldiği zaman, daha önce bunu yaşamış insanların yaşadıklarını da anlama açısından bence ders çıkarılması gereken anlardır. Çanakkale, ilk defa böyle bir kar yağışına sahne olmaktadır; ama, Erzurum, Kars, Iğdır, Ardahan, Ağrı, Van, Muş, Bingöl, Hakkâri, yedi ay boyunca aşağı yukarı benzer kar yağışına sahne olmaktadır ve oradaki insanlarımız da, maalesef, çok kötü şartlarda hayatlarını sürdürmektedir. Türkiye'de doğu-batı dayanışması ve insanlarımızın çektiği eziyetin boyutlarının daha iyi anlaşılması açısından, buralardan da çıkarılması gereken dersler vardır.

Ben, Değerli Milletvekilimize katılıyorum. Bunlara karşı, maalesef, devlet olarak, Batı standartlarında bir hazırlığımız mevcut değildir. Bunlar yapılmalıdır diyorum ve Yüce Heyetinizi en derin saygılarımla selamlıyorum. (Alkışlar)