Kahramanmaraş mv. durdu özpolat ve 20 mv. nin (10/3), tekirdağ mv. enis tütüncü ve 38 mv. nin (10/8), kırklareli mv. tansel barış ve 23 mv. nin (10/12), adana mv. nevin gaye erbatur ve 23 mv. nin (10/28), bartın mv. muhammet rıza yalçınkaya ve 22 mv. nin (10/31), çanakkale mv. ahmet küçük ve 22 mv. nin (10/33), konya mv. hasan angı ve 19 mv. nin (10/38), konya mv. orhan erdem ve 28 mv. nin (10/42), çanakkale mv. mustafa kemal cengiz ve 27 mv. nin (10/47), aydın mv. ahmet ertürk ve 21 mv. nin (10/56), izmir mv. selçuk ayhan ve 25 mv. nin (10/59), afyonkarahisar mv. halil ünlütepe ve 23 mv. nin (10/62), izmir mv. mehmet ali susam ve 29 mv. nin (10/64), adıyaman mv. şevket köse ve 23 mv. nin (10/65), izmir mv. bülent baratalı ve 26 mv. nin (10/68), artvin mv. metin arifağaoğlu ve 24 mv. nin (10/71), afyonkarahisar mv. abdülkadir akcan ve 21 mv. nin (10/84), van mv. kayhan türkmenoğlu ve 19 mv. nin (10/87), kahramanmaraş mv. mehmet akif paksoy ve 23 mv. nin (10/89), ısparta mv. mevlüt coş

KAYHAN TÜRKMENOĞLU (Van)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 20’nci, 21’inci, 22’nci Dönemler süresi içerisinde havzamızla ilgili, yani Van Gölü’yle ilgili burada birçok milletvekili arkadaşlarımız bu Meclis Divanına önergeler vermişlerdi, ancak bugüne kadar bu önergelerimiz gündeme alınmış ama görüşmelerini bir türlü yapamamıştık. Onun için şanslı bir milletvekili olarak bu konuda “çevre kirliliği” adı altında kurulacak komisyonda havzam olan Van Gölü’nün de yer alması beni mutlu etmiştir. Bunun için teşekkür ediyorum.

Değerli milletvekilleri, çok güzel bir söz var: “Suyun, yeşilin olduğu yerde medeniyet, çölün olduğu yerde sefalet var.” Çok şanslı insanlarız. Ülkemizin her tarafında bolca sular, bolca yeşillikler ve buna bağlı olarak da medeniyet ve kültür ülkesi olduğumuz için aynı zamanda şanslı insanlarız. Ancak şu kadar kıymetli hazinelerimizin olmasına rağmen, bu kadar tarihimiz, kültürümüz, medeniyetimiz olmasına rağmen, acaba bunları iyi değerlendirebiliyor muyuz, bunlara iyi bakabiliyor muyuz ve bunları iyi tanıtabiliyor muyuz noktasında geçmiş dönemlerden bugüne kadar birçok kuşkular ve birçok temenniler bu kürsüden ifade edilmiştir.

AK Parti İktidarımız döneminde, son beş yıl içerisinde, bize tarihî miras bırakılan hanlar, hamamlar, medreseler, camiler, külliyeler, kiliseler bir şekilde bakanlığımız tarafından restorasyon çalışmalarıyla eski hâline döndürülüp turizmin hizmetine sunulmaktadır.

Benim havzam da tarih, kültür iç içe olan ve içinde suyu olan ve Türkiye’de en mükemmel köşelerden bir yer olan Van Gölü havzası, geçmiş tarihine baktığınızda Perslerden, Medlerden, Urartulardan, Selçuklulardan, Osmanlılara kadar birçok medeniyete beşiklik etmiştir, hatta benim ilim Urartu Krallığının başkentliğini yapmıştır. Bugün Urartu Krallığının kalıntılarını İsrail müzelerinde, Fransa’da, İngiltere’nin müzelerinde görmekteyiz.

Van Gölü çok enteresan bir göldür. Bunu geçen, gündem dışı söz aldığımızda da ifade ettim. Van Gölü’nün enteresan oluşu, 2,5 milyon yıl önce yerküre meydana geldiği zaman küçücük bir su kalıntısı olan göl, 790 bin yıl önce göl hâlini almış, 2.800 yıl önce de yanı başında bulunan Nemrut krater dağının, volkanik dağının patlaması sonucu lavların Muş Ovası’nın önünü kesmesi sonucu bir lav set gölünü almıştır. Denizden yüksekliği 1.700 metredir. Yani, İstanbul’daki Marmara Denizi ile… Benim “Van Gölü” diye tabir ettiğim, aslında yöresel itibarıyla “Van Denizi” dediğimiz göl, 371.700 hektar kapalı alana sahip Türkiye'nin ve dünyanın en büyük göllerinden birisidir. Onun adı eskiden “Yukarı Deniz”di. Tam, Marmara Denizi’nden 1.700 metre yüksekte, kapalı bir havzada muhteşem bir göldür. Hatta yazarımız Yahya Kemal şöyle der: “Dünyada hiçbir deniz, hiçbir göl, hiçbir akarsu Van Gölü’nün maviliğinde ve güzelliğinde değildir.” Van Gölü maviliğinde olan bu göl çeşitli renklere bürünür, uçaktan baktığınızda yedi çeşit mavi görürsünüz.

Evet, Van Gölü’nün etrafında bir tarih yatar değerli milletvekilleri. Van Gölü’nün etrafında “Çavuştepe” denilen, Urartulardan kalma bir yapı var. Bu, dünyanın en eski kanalizasyon örneğini temsil eder. Van Gölü’nün ortasında, 1918 yılında terk edilmiş Akdamar Adası var, bugün kilisedir. Bunun da AK Parti İktidarında Hükûmetimiz, Bakanlığımız tarafından restorasyonu yapıldı ve turistlerimizin hizmetine sunulmuştur.

M. NURİ YAMAN (Muş)Kiliseler Birliği yaptı, Kiliseler Birliği!

KAYHAN TÜRKMENOĞLU (Devamla)Martıların üreme yeri Çarpanak Adası’dır. Karakoyunluların başkenti Erciş’tir. Süphan Dağı -Adilcevaz eteklerindedir- Van Gölü’nün koruyucusudur. Orta Doğu’nun şatosu Hoşap Kalesi’dir. “Yukarı Deniz”in mavisi ve dağların sarısı Van kedisini ortaya çıkarmıştır. Van kedisi, Abdülhamid sarayında yaşamıştır, Van kedisi bir saraylıdır. İsa’dan önce binlerce yıllık uygarlığa beşiklik eden Van Gölü’nün, kısacası kıyafeti deniz, bedeni göldür.

Değerli milletvekilleri, bu göl tarihin bize bıraktığı bir mirastır. Bizden, nasıl, yedi yüz doksan bin yıl önce buraya gelen bir göl, bizden sonrakilere de miras olarak kalacaktır. Bunun için -bizim en önemli görevlerimizden birisi de- Van Gölü havzamızın korunması, kollanması ve her türlü kirliliğe karşı önlem alınması gerekmektedir. Bu konuyla ilgili, çeşitli dönemlerde hükûmetlerimiz çalışma yapmıştır. 1978 yılında Turizm Bankası Van Gölü çevresi için bir master plan yapmış, sonuç alınamamış. 1946, 1974, 1994, 1997 yıllarında çalışmalar yapılmış, yine sonuç alınamamış. 1991 yılında Turizm Bakanlığı dört ilçeyi turizm alanı ilan etmiş, yine netice alınamamış.

Ancak, tabii ki bizim gölümüzün içerisinde, sodalı gölde canlı yaşamaktadır. Bu da çok ilginçtir. Van Gölü’nde soda oranı 0,018’dir, pH oranı 9,8’dir. Bu, tuzluluk oranının insanı ve gölü rahatsız etmediğinin ifadesidir. Ama, ilginç bir yanı daha vardır: Van Gölü, etrafındaki şehirlerle beraber, büyüyen kentlerle beraber, artık, 1,5 milyona yakın insanın katı atıklarının arıtılmadan deşarj edilmesiyle karşı karşıyadır. Son ölçümlere göre Van Gölü’nde koli basili oranı, Van Gölü çevresinde 2 binlerde, Tatvan ve çevresinde 4 binlerdedir. Normal olması gereken de 100 mililitrede 700’dür. Bu, Van Gölü’nün ne kadar tehlikeyle karşı karşıya kaldığının rakamsal ifadeleridir.

Van Gölü, aynı zamanda gizemli bir göldür. Çünkü araştırmalar sonucu -birçok uluslararası ve ulusal araştırmacılarımız- Van Gölü için, Van Gölü’nün altında uranyum yataklarının olduğundan bahsedilmektedir ve Van Gölü’nün bir şekilde Hazar Denizi’yle de bağlantılı olduğunu ifade etmektedirler. Bunun da gizemliliğini korumasının sebebi… Bunun da bir şekilde araştırılması gerekiyor. Çünkü son on yılda Van Gölü 5 metre su kaybına uğramış ve on beşinci yılında da 5 metre su yüksekliğine ulaşmıştır. Bu da Van Gölü’nün gizemli bir göl olduğunun ifadesidir. Tabii, bunları niye anlatıyorum? Havzamın güzelliklerini ve havzamın özelliğini önce ifade etmek istiyorum. Sonradan bu gölümüzün bir şekilde, bir an önce, kesinlikle… Geçmiş dönemlerde, özellikle bugüne kadar yapılan çalışmalardan bir sonuç alınamamıştır. Ama inanıyorum ki bugünden itibaren… Sayın Bakanımız da buradadır. Çevre Bakanımızın ve diğer ilgili bakanlıklarımızın bu konuda hassasiyetini yakinen bildiğim için ve bu konuyla ilgili de yapmış olduğu çalışmaları yakinen takip ettiğim için kendimizi şanslı addediyoruz.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Türkmenoğlu.

KAYHAN TÜRKMENOĞLU (Devamla)58 ve 59’uncu Hükûmetlerimizin yaptığı icraatlar şunu ifade ediyor: Yaptıklarımız yapacaklarımızın teminatıdır. Eğer üç dönemdir buraya önergeler gelip de gündeme alınmıyorsa, bugün Van Gölü’yle beraber Türkiye'nin çeşitli gölleri ve çevreyle ilgili çeşitli önergeler bir önerge altında birleşiyorsa bu şu demektir: Artık bundan sonra bakanlıklarımız ve ilgili birimlerimiz bu konunun hassasiyeti üzerinde durmuşlardır.

Bu konuda yapılacak olan bütün çalışmalarda emeği geçenlere şükran duyuyorum ve bu önergeyi de sonuna kadar desteklediğimizi ve bu önergenin de ilimiz, ülkemiz için, güzellikleri için, çevresi için, temizliği için hayırlara vesile olmasını temenni ediyor, hepinize saygı ve sevgiler sunuyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)