İl özel idarelerine ve belediyelere genel bütçe vergi gelirlerinden pay verilmesi hakkında kanun teklifi ile plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.:248)

MEHMET AKİF HAMZAÇEBİ (Trabzon)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; önergeyle, kanun teklifinde yer alan bazı oranların değiştirilmesini Genel Kurulun takdirine sunuyoruz. Önergeyle önerilmiş olan oranlar, teklifin ilk hâlinde yer almış olan oranlardır. Komisyon görüşmeleri sırasında bu oranlar azaltılmıştı; tekrar, azaltılan oranların kanun teklifindeki ilk oranlara yükseltilmesi önerilmektedir.

Değerli milletvekilleri, nüfusu 10 binin altındaki belediyelere yönelik olarak kanun teklifinde yer alan denkleştirme ödeneğinin, iyi niyetli bir madde olmakla birlikte, nüfus sayımı sonucunda nüfusu oldukça azalmış olan belediyelerin sorunlarını çözmekte yetersiz olduğunu ifade etmiştim. Buna ilişkin olarak Şanlıurfa’dan iki belediyeyi örnek vermiştim, Halfeti ve Harran belediyeleri.

Şimdi, aynı konuda bir başka örnek daha vermek istiyorum sizlere. Trabzon’un Darıca Belde Belediyesini örnek olarak vermek istiyorum. 2000 yılı nüfus sayımına göre 4.900 olan nüfusu bu beldemizin, son nüfus sayımıyla 3.500’lere düşmüştür. Yaklaşık olarak nüfusunda 1.400 kişilik bir azalma söz konusudur. Yine bu belediyemizin İller Bankasından almakta olduğu pay 600 bin YTL düzeyinden son nüfus sayımına göre 400 bin YTL’nin altına düşmektedir. Yani üçte 1 oranında payında bir azalma söz konusudur.

Şimdi, denkleştirme ödeneğine ilişkin maddenin uygulanması sonucunda bu belediyemize bir yardım yapılacak. Gelişmişlik endeksini ihmal edersek, yapılacak yardımın tutarı da 41 bin YTL düzeyindedir. Yani azalma 200 bin YTL düzeyinde, denkleştirme ödeneğiyle bu belediyeye yapılacak yardım 41 bin YTL düzeyinde. Azalmayı telafi eden bir mekanizma değil. Dolayısıyla denkleştirme ödeneğine ilişkin maddenin bir kez daha ele alınıp, nüfusu azalmış olan belediyelerimizin sorunlarını giderecek şekilde yeniden yazılması gerekiyor. Önümüzdeki yerel seçime kadar belki bazı çözümlerin bulunduğunu Sayın Bakan söyleyecektir. Ama yerel seçim sonrasında belirttiğim sorun tekrar bu belediyelerimizin önüne gelecektir.

Bir konu da büyükşehirlerle ilgili. Büyükşehir belediyelerine ilişkin olarak tasarının tümü üzerinde görüşlerimi ifade ederken bu konuda yeni bir yaklaşımın gerekli olduğunu söylemiştim. Hâlen büyükşehir belediyesi olmak için en az 750 bin nüfusa sahip olmak yönündeki şartın gözden geçirilerek, bu şartın ülke ihtiyaçlarına uygun olarak yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmiştim; tekrar bunu söylüyorum. 750 bin nüfusu esas alırsak, gerçekte bölgesinin merkezi olan birçok kent veya birçok demeyeyim, bazı kentler bu tanımın dışında kalmaktadır.

FERİT MEVLÜT ASLANOĞLU (Malatya)Örneğin Trabzon!

MEHMET AKİF HAMZAÇEBİ (Devamla)Bölgesinin ekonomik olarak merkezi, sosyal olarak merkezi, merkez olması nedeniyle etki alanı geniş, etki alanının geniş olması nedeniyle çevre illere de hizmet verme özelliğine sahip, gün içindeki nüfus hareketinin yoğun olduğu bu belediyelerin büyükşehir olabilmesi için münhasıran nüfus şartını araması şeklindeki bir yaklaşımı ortaya koyarsak bu doğru olmaz değerli arkadaşlar. O nedenle bu şartın değiştirilmesi gerektiğini ifade ediyorum.

Burada iktidar partisi grubu adına konuşan bir milletvekili arkadaşımız Trabzon’un büyükşehir olmasıyla ilgili fırsatın 1990’lı yıllarda kaçırıldığını ifade etti.

FERİT MEVLÜT ASLANOĞLU (Malatya)Şimdi yapın!

MEHMET AKİF HAMZAÇEBİ (Devamla)Bu açıklamayı üzüntüyle dinledim. Eğer 1990’lı yıllarda SHP’nin iktidar olduğu, SHP’nin koalisyon ortağı olması nedeniyle iktidar olduğu hükûmetin Trabzon’u büyükşehir yapmamış olmasını bu arkadaşımız bir hata olarak dile getiriyorsa, bu hatayı düzeltmenin yeri burasıdır. Yani arkadaşımız, hem o zamanki hükûmetin yapmış olduğu uygulamayı hata olarak değerlendirecek, hem de bugün bu konuda bir farklı tavır sergilemeyecek, o hatayı benimseyen bir anlayış sergileyecek. Doğrusu bunu yadırgadığımı ifade etmek istiyorum. O bir hata ise -ki, hata olduğu ortaya çıkıyor- o hatayı düzeltmenin yeri burasıdır. Bunu da sizlerin dikkatinize sunuyorum.

Sözlerimi burada bitirirken hepinizi saygıyla selamlıyorum. (CHP sıralarından alkışlar)