2003 mali yılı bütçesinde 3 tur görüşmeleri

MEHMET CEYLAN (Karabük)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşmekte olduğumuz 2003 Malî Yılı Bütçe Kanunu Tasarısıyla ilgili olarak, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü, Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı ve Gümrük Müsteşarlığı bütçeleriyle ilgili kişisel söz almış bulunmaktayım. Sözlerimin başında, hepinizi, bu duygu ve düşünce içinde, saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkanım, değerli milletvekilleri; ben, konuşmamda ağırlıklı olarak, Devlet Planlama Teşkilatı, Vakıflar Genel Müdürlüğü ve -vaktim olursa- Devlet İstatistik Enstitüsü ve Gümrük Müsteşarlığı bütçeleri hakkında konuşmak istiyorum.

Sözlerimin başında, değerli milletvekili arkadaşımız, benden önce konuşan Cumhuriyet Halk Partisi Temsilcisi Birgen Keleş Hanım, saygı duyduğum bir hanımefendidir; aynı kuruluşta, zaman içinde birlikte çalıştık; benden önce Devlet Planlama Teşkilatında çalışmış bir büyüğümüzdür. Sözlerinin sonunu bağlarken, 2003 malî yılı bütçesinin samimî olmadığını, bu bütçenin yetersiz olduğunu ve başarı dileyemeyeceğini, bu nedenle de başarı dileyemeyeceğini, gerçekçi olmadığını ifade ettiler.

Değerli arkadaşlarım, bütçe görüşmelerinin başından beri Sayın Başbakanımız, bakanlarımız, bütün arkadaşlarımız ifade ediyorlar. Türkiye'nin içinde bulunmuş olduğu zor şartları, zor koşulları hepimiz biliyoruz. Bunu, bütün konuşmacılar dile getirdiler; bu bütçenin, bir anlamda, onarım ve restorasyon bütçesi olduğunu ifade ettiler. 146 katrilyonluk bütçe içinde 65 katrilyonu faize gidiyor; bunu biz yaratmadık, bunu biz oluşturmadık, bunu kucağımızda bulduk. O açıdan, bizim bütün çabamız, hükümetimizin bütün çabası, elbette ki, bu bütçenin dengelerini sağlıklı bir şekilde oturtmaktır; bunun için de hükümetimiz çaba sarf etmektedir. Bunu ifade etmek istiyorum. Bu bir restorasyon projesidir; esas bütçelerimizi, gerçekçi bütçelerimizi, daha sağlıklı bütçelerimizi gelecek yıllarda göreceksiniz. Bu bütçe, elbette ki, bizi de tatmin etmeyen bütçedir; ama, ülkemizin gerçekleri budur; bunu da gözardı edemeyiz.

Değerli arkadaşlarım, ülkemiz, bilindiği gibi, cumhuriyetin kuruluşundan itibaren gelişme ve kalkınma çabası içindedir. Türkiye, bu gelişme ve kalkınma çabasını belli bir plan anlayışı içinde yürütmeye çalışmış, bu amaçla, çeşitli dönemleri kapsayan kalkınma planları hazırlamıştır; ancak, Türkiye, esas planlı kalkınma sürecine 1960 yılında Devlet Planlama Teşkilatının kuruluşuyla başlamıştır. Devlet Planlama Teşkilatı, kuruluşundan bugüne kadar, hükümetlerin izledikleri politikalar çerçevesinde, ülkemizin ekonomik, sosyal ve kültürel alanda gelişme ve kalkınması için beş yıllık kalkınma planları, yıllık programlar ve yatırımcı kamu kuruluşları için yatırım programları hazırlamaktadır.

Hazırlanan planlarda, gelecek yıllara ilişkin büyüme hedefleriyle birlikte, çeşitli öngörü ve tahminler yer almaktadır. Plan hedeflerinin veya tahminlerinin sapmalar göstermesi durumunda, Devlet Planlama Teşkilatı ve onun hazırladığı planlar da, zaman zaman kamuoyunda haklı ve/veya haksız eleştirilere maruz kalmıştır. Hatta, DPT kurumunun varlığı, zaman zaman tartışma konusu olmuştur.

Tabiî ki, Türkiye'nin uyguladığı ekonomik ve sosyal politikalar çerçevesinde belirlemiş olduğu yaklaşım ve tercihlere göre, hazırlanan plan ve programlar da zaman içerisinde değişkenlik göstermiştir. Hatta, Planlama Teşkilatı, zaman içinde Türkiye ve dünyadaki gelişmelere paralel olarak yeniden yapılanma sürecine girmiş ve kendini reorganize etmiştir.

Değerli arkadaşlarım, 1980'li yıllara kadar DPT tarafından hazırlanan planlar, ülkemizde uygulanan ekonomik politikalar çerçevesinde daha kapsamlı, daha emredici mahiyette planlardı. Bilindiği gibi, bu dönemde, Türkiye, 1980 yılına kadar ithal ikameci, dış rekabete kapalı, içe dönük bir ekonomik politika uyguluyordu; ancak, 1980'lerden sonra, dünyada ve Türkiye'de yaşanan değişim ve ekonomi politikaları çerçevesinde hazırlanan planların ana felsefesi ve stratejisi de değişmiştir. Planlar, artık, emredici olmaktan ziyade, yönlendirici ve yol gösterici mahiyettedir. Bu dönemdeki planlarda, perspektif verme, genel çerçeve için tahmin verme, öncelik belirleme, strateji ve politika geliştirme ön plana çıkmıştır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye'nin, her dönemde, içeriği, formatı değişerek de olsa, planlama ve Planlama Teşkilatına ihtiyacı vardır.

Gelişmiş ülkeler de, kalkınmalarını büyük ölçüde tamamlamalarına rağmen, uzun vadeli stratejik plan anlayışı çerçevesinde belge hazırlamakta ve planlamalarını buna göre yapmaktadırlar. Bugün, gerçekten, DPT, ülkemizin ekonomik ve sosyal alanda gelişmesi açısından ihtiyacımız olan bir kuruluştur. Bu, sadece kamu kesimi için değil, özel sektör açısından da önem arz etmektedir.

Planlama Teşkilatı, bilindiği gibi, sadece plan ve program hazırlamıyor; kendini çok iyi yetiştirmiş uzman kadrosu ve köklü bir kurumsal yapısıyla, çok çeşitli hizmetleri de beraberinde götürmektedir.

DPT, bildiğiniz gibi, beş yıllık kalkınma planları ve yıllık programların dışında, kamu kesimi yatırımlarıyla ilgili olarak kaynak dağılımını da hükümetlerin tercihleri doğrultusunda planlamakta, bu maksatla, her yıl, yatırım programını hazırlamaktadır. Bu yıl da, son birkaç yılda olduğu gibi, Devlet Planlama Teşkilatı, kamu yatırım programında rasyonelliğini kaybetmiş projeleri programdan çıkararak, yeni bir düzenleme gerçekleştirmiştir. Bu çerçevede, 1998 yılında 5 556 olan proje sayısı, 1999 yılında 5 458'e, 2000 yılında 5 321'e, 2001 yılında 5 047'ye ve 2002 yılında da 4 414'e düşürülmüştür. Yapılan bu düzenleme, bu, rasyonelleştirme çalışması sonucunda, değerli arkadaşlarım, yatırım programından, 230'u ana proje olmak üzere, toplam 600 proje çıkarılmıştır. Böylece, yatırım programının ortalama tamamlanma süresi de, sekiz yılın altına inmiş olmaktadır. 2003 yılı uygulama döneminde ve 2004 yılı program hazırlıklarında da, Devlet Planlama Teşkilatınca rasyonelleştirme faaliyetlerine devam edilmektedir.

Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; Planlama Teşkilatı, uzun vadeli planlar, yıllık programlar ve yatırım programlarının dışında birçok hizmeti de beraberinde yürütmektedir. Bilindiği gibi, 58 inci ve 59 uncu hükümetlerin hazırlayıp uyguladığı Acil Eylem Planının uygulanmasında koordinasyon görevini başarıyla yürütmektedir. Kuruluş, dünyada gelişen planlama anlayışları çerçevesinde, ülkemizde de kurumsal bazda stratejik planlama çalışmalarını da başlatmıştır.

Bölgesel kalkınmayı dengeli bir şekilde yürütmek amacıyla, bölgesel kalkınma ajansları kurma çalışmaları da kuruluş tarafından yürütülmektedir.

Yine, İslam Ülkeleri İşbirliği Teşkilatı, Türkî cumhuriyetler ve ekonomik işbirliği yaptığımız diğer ülkelerle işbirliğinin sağlanmasında etkin bir görev üstlenmektedir.

Devlet Planlama Teşkilatı, elektronik haberleşmenin ve iletişimin hızlandığı dünyada, hükümetimizin de bu gelişmelere paralel olarak başlattığı e-devlet, e-dönüşüm projelerini yürütmek amacıyla etkin görev üstlenmiştir. Bu maksatla, yeni Bilgi Toplumu Dairesi Başkanlığı oluşturulmuştur.

AB'ye giriş sürecinin kısaltılmasına yönelik stratejik yapılanma çalışmaları da sürdürülmektedir.

Yine, devlet yardımları ve teşvik uygulamalarını izlemek ve bu alandaki çalışmaların daha düzenli ve planlı olmasını sağlamak açısından birim oluşturma çalışmaları da sürdürülmektedir.

Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; Devlet Planlama Teşkilatı, ülkemizdeki planlama faaliyetlerine yeni boyutların eklenmesini de dikkate alarak, planlama sürecinin entegre bir yapıda yeniden şekillendirilmesine yönelik çalışmalarını da beraberinde sürdürmektedir. Bu yaklaşım, Devlet Planlama Teşkilatının katılımcı bir anlayışla başlatılan yeniden yapılanma sürecinin temel hareket noktasını teşkil etmektedir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)