Doğal gaz piyasası kanununda değişiklik yapılması hk (s:s:932)

ENERJİ VE TABİÎ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Ordu)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Bu oturumda görüşeceğimiz 2 madde, doğalgaz kullanımı noktasında ülkemize rahatlıklar getirecektir, kolaylıklar getirecektir, mevcut bazı darboğazların aşılmasında -ki, özellikle il ve ilçelere dağıtımda- kolaylıklar sağlayacaktır; çünkü, biz, doğalgazı, elektrik üretmekten ziyade, daha çok, hava kirliliğiyle mücadelede şehirlerin ısıtılmasında kullanmayı tercih ediyoruz; ancak, liberal bir piyasada olduğumuz için de, isteyen tabiî ki elektrik de üretebilir. Ancak, bizim tercihimiz, tavsiyemiz, bunun, hava kirliliğiyle mücadelede şehir ısıtılmasında kullanılmasıdır.

Bu noktada da mevcut yasada bazı zorluklar vardı kullanımında; çünkü, illere doğalgazı götürüyorsunuz, bu arada ilçelerden istekler oluyor. Oraya daha evvelden ihalesi yapılmış oluyor ki, bunu EPDK yapıyor ve şu ana kadar 20'yi geçti şehir dağıtımında. Daha evvel, biz göreve geldiğimizde 5'ti, 5 ildeydi; şimdi 20'yi aştı. Dolayısıyla, amacımız da bunu 60-65'e çıkarmak. Bu arada büyük istekler var. Biraz önce Fatma Hanımın da bahsettiği gibi, mesela Ilgaz gibi, Gediz gibi çok yerde -İzmir'de de aynı şekilde- ihaleleri mevcut yapılan illerde başkaları da, başka iller, ilçeler de istiyor. Dolayısıyla, buralara doğalgaz götürmemiz lazım. Elimizde de fazla miktarda doğalgaz var. Her ne kadar bunun al ya da öde miktarını düşürmüş olsak da, fiyatında düşmeler sağlasak da, bu yük, daha evvelki yapılan yıllarda büyük bir hacmi oluşturuyor. Bunu da şehirlerin ısıtılmasında, temiz havanın olmasında, kirli havayla mücadelede kullanmak istiyoruz.

O bakımdan, bu yasada değişikliği yaptık. Bunu da, zaten, komisyonda da detaylı bir şekilde konuşmuştuk; biraz önceki sayın konuşmacıların da, milletvekillerimizin de görüşlerini orada almıştık. Şimdi, bunu yasalaştırmak istiyoruz. Amacımız, doğalgazın hava kirliliğiyle mücadelede geniş bir kullanım alanını bulmasıdır.

İkinci olarak, kontrat devriyle ilgili konu. Bu da kanunda vardı; ancak, uygulanmasında zorluklarla karşılaştık. Biraz önce bahsedildiği gibi, bunun kullanılmasında darboğazlar vardı. Şimdi, bunu kolaylaştırmak ve pratik bir uygulama alanına koymak istiyoruz. Bu bakımdan, liberal bir piyasanın oluşması için, tam rekabetin olması için, biz, bu yasada değişiklik yapmayı, yeni haliyle de yaygınlaştırılmasını istiyoruz. Bunun için bu düzenlemeyi yaptık. Bunu eğer yapmamış olsaydık, mevcut yasaya uymamaktan dolayı, gerek BOTAŞ gerekse bizler, bu yasayı değiştirmediğimiz için hatalı duruma düşmüş olacaktık. Uygulamada da yaptığımız görüşmelerde, bunun, bu düzenlemenin yapılması uygun görüldü. Komisyonda da bu detayıyla görüşüldü; hepimiz fikirlerimizi ortaya koyduk. Amacımız, dediğim gibi, arz güvenliğini sağlamak, piyasada rekabeti oluşturmak; budur esas amacımız.

Bu arada, belki ileride problem olur mu diye bahsedilen noktalara gelince, tabiî ki, uygulamada amacımız bu problemlerin olmamasıdır. Buna göre öngörülerimiz vardır; ancak, şu anda, biz, dört yerden doğalgaz alıyoruz; Rusya'dan, İran'dan, Cezayir'den ve Nijerya'dan alıyoruz. Yaptığımız sıkı görüşmelerle, yoğun görüşmelerle Mısır'da bir anlaşma imzaladık. Mısır'dan gelecek gaz, Ürdün ve Suriye üzerinden geçerek, Kilis üzerinden Türkiye'ye girecek. Oradan yeni bir kaynak sağlıyoruz.

Ayrıca, Azerbaycan'la yapılan anlaşma ve şu anda yürüttüğümüz Şahdeniz Projesiyle, 2006 yılında oradan da gaz gelecek. Hatta, bunun fiyatının daha uygun olduğunu söyleyebilirim. Bu da bir kaynak çeşitliliği oluşturacak.

Onun dışında, kendi doğalgazımızı bulma çalışmalarımız Türkiye Petrolleri Anonim Ortalığında yoğun bir şekilde sürüyor. Burada, mütevazı ölçülerde de olsa, Trakya'da olsun, diğer yerlerde olsun doğalgaz bulmaya devam ediyoruz; ancak, bunları da, özellikle Trakya bölgesinde kullanıyoruz şu anda; yani, Türkiye Petrolleri o doğalgazı da kullanıyor. Kaynak çeşitliliğine, yerli kaynaklarımıza da ağırlık verdiğimiz için, bunlar üzerinde yoğun çalışmalarımız sürüyor.

Bu arada, Türkmenistan'la daha evvelden anlaşması yapılan, alınmayan doğalgaz var. Görüşmeler eğer uygun giderse, bunu da gerçekleştirmeye çalışıyoruz. Bir kaynak daha olacak. Bunlar, biraz önce bahsedilen muhtemel sıkıntılar için bizim öngördüğümüz çözüm önerileridir.

Bakû-Tiflis-Ceyhan konusuna gelince, orada, bizden dolayı, Türkiye'den dolayı bir gecikme söz konusu değildir. Bu projenin başında çok ciddî olarak bulunuyoruz, günü gününe olayı takip ediyoruz ve burada, Türk mühendisleri, Türk müteahhitleri, Türk teknisyenleri dünyaya örnek olacak bir çalışmayı sürdürüyor. 1 774 kilometrelik bir boru hattıdır bu. Bu, şehirdeki herhangi bir su borusu gibi düşünülmemeli; yani, 56 inçlik, 54 inçlik -yerine göre- boru hattının, önce, döşeneceği yerin 27 metrelik bir zemini hazırlanıyor -neredeyse bir duble yol diyebilirsiniz- ve buraya dağları, tepeleri aşarak bu hattı döşüyoruz ve üçte 2'si Türkiye üzerinden geçecek, geçiyor. Bunun bütün kaynakları bitti, hidrostatik testleri şu anda bitmek üzere, pompa istasyonları üzerinde yoğun bir çalışma var ve 10 000 kişi çalışıyor bu projede. Üstelik, bu 10 000 kişinin çoğu nitelikli ve Türkiye'ye de büyük bir avantaj sağlayacak.

Biz, Sayın Cumhurbaşkanımızla, geçtiğimiz haftalarda, Azerbaycan'da bunun ilk petrolünün basılma törenine katıldık ve orada da dünyanın sayılı devlet adamları bu törende bulundular -detayına girmek istemiyorum- inşallah, bu projenin eylül sonu itibariyle ilk petrolü Ceyhan'dan gemilere alacağız. Buradaki öngördüğümüz tören de muhtemelen 27 Ekim gibi düşünülüyor. Burada biz çok yoğun bir şekilde, çok ciddî bir şekilde bu çalışmaları sürdürüyoruz. Bu vesileyle, biraz önceki Bakû-Tiflis-Ceyhan'la ilgili gereken düzeltmeyi veya düşüncemi de burada sizlerle paylaşmış oluyorum.

Ben bu yasanın doğalgaz piyasasında olumlu etkiler yapacağını düşünüyorum ve dolayısıyla, her iki yasanın da ülkemize, sektöre ve tüketicilere hayırlı olmasını diliyorum, saygılar sunuyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)