Muhsin koçyiğit'in muhtarların özlük haklarına ilişkin sorusu 6/288

MUHSİN KOÇYİĞİT (Diyarbakır)Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinin sorunları ve özlük haklarına ilişkin olarak geçen yasama yılında vermiş bulunduğum sözlü soru önergesi üzerindeki görüşmeye, ancak bu yasama yılında sıra gelmiş bulunuyor; yani, konuşma hakkı elde etmiş oluyorum. Bu vesileyle, Yüce Genel Kurulumuzu saygıyla selamlıyorum.

Bu arada, geçen cumartesi günü İstanbul'da bombalı saldırıda hayatlarını kaybeden tüm yurttaşlarımıza Allah'tan rahmet, yaralılara şifa, yakınlarına başsağlığı diliyor, olayı şiddet ve nefretle kınıyorum.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; bugün ülkemizde 35 000 köy, 17 000 mahalle muhtarı olmak üzere, toplam 52 000 muhtarlığımız vardır.

Muhtarlar, yönetim biriminin en uç noktasında, devletin temsilcisi olarak, olanaksızlıklar içerisinde ve çok zor koşullar altında günde 24 saat mesai yapmaktadırlar.

Muhtarlarımız, seçimlerin ilk halkası olup, devletimizin vatandaşa dönük en üst noktasındaki hizmet birimleridir. Demokrasinin tabanını oluşturan seçilmiş muhtarlarımız, yöresindeki sorunlarda akla gelen ilk ve değişmez adrestir.

Muhtar, mahallî idare birimi olan köy idaresinin başı olup, aynı zamanda, partilerüstü konumdadır; köydeki ve mahalledeki her şeyin hesabının sorulduğu tek adrestir. Peki, muhtarlara ne verdik de ne istiyoruz?! Peki, yetkisi var mı, olanağı var mı?! Her şeyin sorumlusu olarak muhtarları görüyoruz. Üzülerek belirtmeliyim ki, bugün, muhtarların sahibi yoktur, kaderleriyle baş başa bırakılmışlardır.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; muhtarlarımızın sorunu çoktur, köyün yolu olmaz, muhtarlar suçlanır; suyu, elektriği ve telefonu olmaz, muhtar eleştirilir. Nüfus işlerinden ikametgâh kâğıdına, asker kaçağından sınır davasına kadar tüm işlemlerin çözüm yeri muhtarlıktır; bakaya kalan veya asker kaçağı olan birisinin bulunması için hesap muhtardan sorulur. Muhtar, köyde evlendirme memurluğu yapar. Küçük bir yanlışlık yapsa muhtarın yakasına yapışılır; ormanda yangın çıkar, yangın çıkaranı bul diye fatura muhtara kesilir; köye yanlışlıkla bir kaçakçı girer, hesabı yine muhtardan sorulur.

Değerli arkadaşlarım, bu kadar zor koşullar altında görev yapan mahalle muhtarlarının bütçesi yoktur. Köy muhtarlarının bütçesi vardır; ancak, bu bütçenin de gelir kalemi yoktur. Hepimizin bildiği gibi, köy bütçesinin gelir kalemini oluşturan "salma" adı altında köy halkından alınan 20 liradır. Evet, sadece 20 lira; 20 000 000 lira değil. Bugün dolaşımda 25 000 liralıklar bile yokken, 20 lirayla bir köyün geçindirilmesi mümkün değildir.

Bu kadar geniş ve kapsamlı görevleri zor koşullar altında yerine getirmeye çalışan muhtarlarımız, büyük geçim sıkıntısı çekmektedir. Muhtarlarımız geçimlerini nasıl sağlar diye, bugüne kadar hiçbir yetkili makam sormamıştır.

Değerli arkadaşlarım, muhtarlarımız, bugün, herhangi bir sosyal güvenlik kurumu şemsiyesi altına bile alınmamışlardır. Tüm bu sorumluluklar karşısında muhtarlarımızın almış oldukları ödenekler oldukça yetersizdir. 1977 yılında, muhtarların ödenek ve sosyal güvenlik konularını içeren 2108 sayılı Yasa çıkarılmıştır. Buna göre, 3 000 gösterge rakamı memur maaş katsayısıyla çarpılarak muhtar ödenekleri belirlenmektedir. Bu ödeneğin rakamsal tutarı 102 000 000 liradır. Evet, bugün, muhtarlarımız, aylık 102 000 000 lirayla geçinememektedir.

Yine, aynı yasaya göre, muhtarlar herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tabi değillerse, zorunlu olarak Bağ-Kura tabi tutulmuşlardır. Muhtarlar, en düşük Bağ-Kur primi olarak ayda 140 000 000 lira ödemektedir. Aldıkları 102 000 000 lira maaşın üzerine 38 000 000 lira da ceplerinden koyarak 140 000 000 lirayı tamamlamaya çalışmaktadırlar.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)