Gündem dışı konuşmalar

MUSTAFA KAYA (İstanbul)Sayın Başkanım, saygıdeğer milletvekilleri; öncelikle, Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkanım, yeni görevinizin hayırlı olmasını temenni ediyorum.

25-26 Eylül tarihlerinde Van'daydım ve iki gün boyunca bazı programlar çerçevesinde görüşmeler yaptım. Siyasi partiler, STK'ler, kanaat önderleri, gazeteciler ve vatandaşlarımızla Van ve ülke gündemini değerlendirme fırsatı buldum. Onlara verdiğim söz üzerine sorunlarını, dile getirdiklerini burada paylaşmak istiyorum.

Sayın Başkanım, Van, bir büyükşehir ve ilçelerden merkeze doğru göç hareketliliği varken ancak merkezden de maalesef başka illere doğru bir göç dalgası olduğunu gördüm. Van'da 3 merkez ilçe olan İpekyolu, Tuşba, Edremit ve periferideki Erciş dışındaki tüm ilçeler göç vermektedir. Özellikle kırsaldan çok büyük bir göç söz konusudur; son beş yılda 9 ilçenin nüfusu yaklaşık yüzde 20 oranında azalmıştır. Doğum oranının en yüksek olduğu 5 ilden biri olmasına rağmen, çevre illerden göç almasına rağmen Van'ın nüfusu son beş yılda 40 bin kişi azalmıştır. Turizm, hayvancılık ve sınır ticareti için ülkemizin en önemli merkezlerinden biri olması gerekirken işsizlik yüzünden insanlarımız mutsuz, gençlerimiz umutsuz ve ilk fırsatta şehirden göç etmenin hesaplarını yapmaktadır.

Van, Türkiye'nin en büyük mera alanına sahip ildir. Küçükbaş hayvancılığın başkenti olan Van geçmişte 6 milyonun üzerinde koyuna ev sahipliği yaparken bugün bu rakam 2,5-3 milyon civarına düşmüştür.

Turizm konusunda Van Gölü'nün potansiyeli maalesef değerlendirilememektedir. Komşu İran'ın içinde bulunduğu savaş turist sayısını oldukça azaltmış, oteller yüzde 25-35 oranında dolulukla hizmet vermektedir. İranlı turistler de olmasa otellerin neredeyse kapılarına kilit vurmak durumunda kalacakları söylenmektedir.

Van Türkiye'nin en pahalı suyunu kullanmaktadır; birçok vatandaş su borcu yüzünden icralık durumdadır.

Güzergâhı en kolay yapılabilecek şehirlerden biri olmasına rağmen Van Çevre Yolu -dikkat buyurun- on beş yıldan beri tamamlanamamıştır. Van'a ticari olarak büyük katkı sağlayacağı düşünülen, Van'ın potansiyelini öne çıkaracağına inanılan Şırnak-Habur kara yolu uzun yıllardır çözüm beklemektedir.

Van; tarihi, konumu ve sosyal dokusuyla çok önemli bir ilimiz ama fiziki olarak giriş ve çıkışı belli olmayan bir ilimizdir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Van'da trafik sorunu artık herkesin gündeminde ilk sıralara yerleşmiş durumdadır. Gördüğüm şu ki vatandaşlarımız artık ara sokak uzmanına dönüşmüşler; kenar mahallelerden merkeze ulaşmak için sürekli plan yapmak durumunda kalıyorlar.

Bilindiği gibi, Van'a demir yolu ulaşımı Tatvan'dan feribotla sağlanmaktadır. Kesintisiz demir yolu kuzey ya da güney etabı hangisi uygunsa mutlaka tamamlanmalı ve OSB'ye bağlanmalıdır.

Değerli milletvekilleri, Van'da organize sanayi bölgesi ziyareti yaptım; 170 fabrika olduğunu, 40 tanesinin faal olduğunu, bu 40 tanesinin yarısının çağrı merkezi olarak görev yaptığını, toplamda 30 ila 50 bin civarında insana iş istihdamı oluşturma imkânı varken bugün 2.500-3.000 kişiye ancak iş sağlayabildiğini gördüm. Hâlihazırda fabrikalar boş. Kurubaş Mahallesi'nde tekstil fabrikaları bir bir kapanırken Van OSB'ye 30 tane yeni tekstil fabrikası yapılmasının ne anlama geldiğini gerçekten anlamakta zorlandım.

Şimdi sizlere çevre illerimiz ve Van arasındaki uçurumu daha net ortaya koyacak 2025 yılı ihracat rakamlarından bahsetmek istiyorum: Gaziantep 10 milyar dolar, Kayseri 3,8 milyar dolar, Konya 3,5 milyar dolar, Van'la aynı büyüklüğe sahip Kahramanmaraş 1,2 milyar dolar; Van'ın ihracatı ise sadece 20 milyon dolar. İşte bu Van'ın içinde bulunduğu durumu net olarak önümüze koyan bir gerçektir.

Değerli milletvekilleri, biliyorsunuz, Van 2011 yılında bir deprem yaşadı. Aradan on beş yıl geçmesine rağmen hâlen yıkılması beklenen 10 bine yakın yapı olduğunu maalesef gördüm. Allah korusun, bir deprem esnasında kayıplarımızın daha büyük olacağı endişesine kapıldığımı ifade etmek istiyorum.

Değerli milletvekilleri, şunu da ifade edeyim: Van'da belediyecilik hizmetlerinin halk tarafından benimsenmediğini ama kayyum uygulamalarıyla beraber insanların iradelerine yapılan müdahaleyle insanların bu müdahalenin hesabını sormak adına tercihlerini devam ettirdiklerini de gördüm.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANTamamlayın lütfen.

MUSTAFA KAYA (Devamla)O yüzden şunu buradan net ifade etmek istiyorum: Oradaki insanların iradesi; belediyede, yerel yönetimlerde halkın iradesi ortaya çıkar ve bununla ilgili bir normalleşme sağlanırsa, mevcut, ülkemizdeki çerçeve yasayla birlikte belli bir aşamaya gelen, yürüyen süreç de sağlıklı zeminde yürütülürse hem Türkiye'de hem bölgede siyasetin normalleşmesi adına önemli katkılar sağlanacağına dair ve halkın beklentilerinin bu anlamda yüksek olduğuna dair sonuçları gördüm.

Şunu da ifade ederek sözlerimi bitirmek istiyorum: Değerli milletvekilleri, Van, çok önemli bir ilimiz, çok önemli potansiyele sahip bir ilimiz, 1,2 milyona yakın nüfusu var ve bu nüfusuna rağmen... Orada her hafta, her ay İstanbul'dan, büyükşehirlerden bir inşaattan bir cenaze gelmesinden dolayı artık insanlarımız yorulmuş.

Van gerçekten iş ve istihdam alanlarıyla farklı bir potansiyele kavuşabilir diyorum.

Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (YENİ YOL, DEM PARTİ ve İYİ Parti sıralarından alkışlar)