Gelir vergisi kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı; harçlar kanununda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı; ordu milletvekili rahmi güner'in; 3717 sayılı adli personel ile devlet davalarını takip edenlere yol gideri ve tazminat verilmesi ile 492 sayılı harçlar kanununun bir maddesinin yürürlükten kaldırılması hakkında kanun ve 657 sayılı kanunun 152 nci maddesinin "ıı-tazminatlar" kısmının (g) bölümünde değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi; konya milletvekili kerim özkul ve 4 milletvekilinin; bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi; kahramanmaraş milletvekili veysi kaynak'ın; bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi (s.s.:536)

CHP GRUBU ADINA MUSTAFA ÖZYÜREK (İstanbul)Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Saygıdeğer milletvekilleri, 536 sıra sayılı Tasarı’nın ikinci bölümü üzerinde söz almış bulunuyorum. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli arkadaşlarım, gecenin bu saatinde boş sıraların önünde vergi konuşmak oldukça zor bir iş ama görevimizi yapacağız ve bu zoru başarmaya çalışacağız. Bereket, bürokrat arkadaşlarım yoğun bir şekilde katılmışlar. Onların katılımıyla hiç yoksa Meclisimizde bir hareket sağlanmış oluyor.

Değerli arkadaşlarım, bu tasarı milletin lehine, milletin sorunlarını çözen hükümler, maddeler içermemektedir. Çeşitli şekillerde, bazı yasalarda bazı müesseselerin işleyişindeki tıkanıklıkları gidermek üzere böyle kapsamlı bir tasarı hazırlanmıştır. Tasarı 52 madde olarak Meclise sunulmuş, 10 maddesi çıkarılmış, daha sonra çeşitli önergelerle 22 ayrı madde tasarıya dâhil edilmiş ve böylece kapsamlı bir torba tasarı ortaya çıkmıştır. Artık buna “torba” demek doğru değil, buna belki “harar” demek, yani Anadolu’da samanı içine koyduğumuz “büyük çuval” demektir. Ne yazık ki bu gelenek maliye bakanlarının söz vermiş olmasına rağmen, hem Sayın Unakıtan, şu anda da burada bulunan Sayın Şimşek söz vermiş olmasına rağmen yani “Bundan sonra torba yasa getirmeyeceğiz.” demelerine rağmen sekiz yıllık dönemin en kapsamlı torba yasasıyla karşı karşıya kalıyoruz.

Değerli arkadaşlarım, bu tasarıda özellikle yapılmak istenen: Vergi denetimiyle ilgili önemli düzenlemeler. Nedir bunlardan biri? Bunlardan biri: Vergi denetimini düzenleyen, koordine eden bir kurul oluşturulmaya çalışılıyor. Bir diğer önemli düzenleme ise: Vergi inceleme elemanlarının hazırladıkları raporları okuyup değerlendiren değerlendirme komisyonları kuruluyor.

Tabii, bugüne kadar Maliye Bakanlığı inceleme birimlerinin hazırladığı programları onaylayarak çeşitli inceleme birimlerinin arasındaki koordinasyonu sağlayarak bu görevi yürütüyordu, şimdi daha kapsamlı bir Koordinasyon Kurulu oluşturulmaya çalışılıyor. Bu Koordinasyon Kurulunun çok önemli eksikleri var. Nedir? Biliyorsunuz, bizim şu andaki mevzuatımıza göre, Maliye müfettişlerinin vergi inceleme yetkisi var, hesap uzmanlarının vergi inceleme yetkisi var, gelirler kontrolörlerinin vergi inceleme yetkisi var ve yaygın bir şekilde, özellikle taşrada vergi denetmenlerinin inceleme yetkisi var. Bu, Bakanın başkanlığında, gerektiğinde Müsteşarın tevkil edilmesi hâlinde Müsteşarın başkanlığında oluşan bu Kurulda vergi denetmenleri temsil edilmemektedir. Sayısal olarak en çok vergi denetimi yapan bir birimin temsilcisinin yer almayışı bu Kurulda, bana göre büyük eksikliktir, bize göre büyük eksikliktir. Bu yönde verdiğimiz bir önerge var, kabul edilirse bu eksiklik giderilmiş olur.

Bir diğer önemli eksiklik değerli arkadaşlarım: 3568 sayılı Yasa’ya göre, mali müşavirlerin ve yeminli mali müşavirlerin bir ön denetim yetkisi vardır, vergi beyannamelerini tasdik yetkisi vardır. Sayıları 70 bine ulaşan bu TÜRMOB’un mensupları piyasayı çok yakından bilmekte, onun içinde olmakta, onun sorunlarını yakından gözlemlemektedir. TÜRMOB’un da burada temsil edilmesi, gerçekten, çalışma açısından çok daha etkinlik sağlayacaktı; ne yazık ki bu da dikkate alınmamıştır.

Özellikle bundan sonra görüşülecek olan 26’ncı maddede denetimle ilgili kapsamlı düzenlemeler yapılmaktadır. Daha önce uygulamada hep kullanılan, işte, tam inceleme, sınırlı inceleme gibi aslında yönetmeliklerle düzenlenebilecek konular yasada konulmuştur. Gene, Plan ve Bütçe Komisyonundaki müzakereler sırasında bazı düzenlemeler yapılabilmiştir. Mesela, risk analizinin, vergi incelemesi programında temel alınmasına dönük bir düzenleme vardı, şimdi bu “Dikkate alınır.” denilmek suretiyle daha makul bir hâle getirilmiştir.

Değerli arkadaşlarım, bir diğer önemli düzenleme, rapor okuma komisyonları. Şu ana kadar, şu andaki uygulamada da inceleme birimlerinde, hesap uzmanlarında, Maliye müfettişlerinde, gelirler kontrolörlerinde zaten vergi okuma üniteleri vardı yani kıdemli inceleme elemanları hazırlanmış olan raporları okuyorlardı, onun yasaya uygunluğunu denetliyorlardı. Şimdi bu yasal hâle getiriliyor. Hem birimlerin içinde okuma komisyonları var hem de merkezî okuma komisyonu var. Tabii, merkezî okuma komisyonunu kurduğunuz zaman ve özellikle tarh edilen, belli vergiyi aşan meblağ içeren raporlar da bu komisyona doğrudan gidince inceleme elemanının inisiyatifi geniş ölçüde kayboluyor. Çünkü inceleme elemanları, sahada, artık, kendi bilgisiyle, birikimiyle olayları değerlendiren, belgeleri değerlendiren, incelemesini yapıp, raporunu yazan kimseler. Bunların şekil yönünden, yasalar yönünden bazı eksikleri olabilir, bunlar giderilebilir ama siz “Yazdığınız raporu -belli meblağ içinde- mutlaka bir değerlendirme kuruluna vereceksiniz.” dediğiniz zaman, o inceleme elemanının artık inisiyatifi kayboluyor ve o kurulun âdeta dediği uygulanır hâle geliyor. Bu, tabii, vergi incelemesini çok sıradan bir devlet görevi hâline getiriyor.

Büyük şirketler vardır, büyük denetim şirketleri vardır, üniversiteyi yeni bitiren çocukları alırlar, onların eline bir rehber tutuştururlar ve o rehbere göre de o çocuklar giderler, belli işaretleri koymak suretiyle bir denetim yaparlar, çok fazla konuyu bilmemelerine rağmen. Bunun, Maliye müfettişini, hesap uzmanını, gelirler kontrolörünü, vergi denetmenini, bu düzeye, sıradan iş yapan memur düzeyine indiren tarafı var. Eğer bu kişileri, işte, yeterlilik sınavıyla aldığımız, uzun uzun muavinlik dönemleri geçiren kimseleri sıradan memurlar hâline getirdiğiniz zaman, müesseseden, bekleyen sonucu bulamazsınız.

Denilebilir ki bazı inceleme elemanları çok keyfî davranıyorlardı. Mesela, Doğan Grubuna dönük incelemelerde olduğu gibi, yasaları hiçe sayan inceleme raporları da ortaya çıkıyordu. “Peki, bu sistem bunu önleyecek mi?” diye Plan ve Bütçe Komisyonunda sorduğumuz zaman, doyurucu bir cevap alamadık.

Değerli arkadaşlarım, vergi denetimi, yargı bağımsızlığı kadar önemlidir. Eğer siz, vergi denetimini siyasallaştırırsanız, o ülkede artık teşebbüs özgürlüğünden, sermayenin güvencesinden bahsedemezsiniz. Bir süredir, ne yazık ki, Türkiye’de vergi denetimi siyasallaşmıştır ve pek çok çevre âdeta korkar hâle gelmiştir. Bu, bir muhalefet partisi milletvekili olarak benim sözüm değil, Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı Rıfat Hisarcıkloğlu’nun açıklamasıdır; demiştir ki: “Bir eleştiri yaptığımız zaman, ertesi gün Maliyeden geliyorlar ‘Getirin defterlerinizi.’ diyorlar.”

Şimdi siz, vergi incelemesini böylesine siyasallaştırırsanız, farklı düşüncede olan insanları sindirme yöntemi olarak kullanırsanız, o ülkede artık teşebbüs özgürlüğünden bahsedemezsiniz ve bunu -Doğan Grubu incelemesinde görüldüğü gibi- basın özgürlüğünü de tehdit eder hâle getirmiş olursunuz.

Değerli arkadaşlarım, bu tasarıda, biz, özellikle son zamanda yaşanan krizin de etkisiyle büyük sıkıntılar yaşamakta olan, vergi borçlarını ödemekte zorluk çeken esnafın, ticaret erbabının sorunlarını çözen, onların vergi borçlarını yeniden yapılandıran bir düzenlemenin burada yer almasını beklerdik. Bu yönde bir önergemiz var, eğer ilgi gösterilirse, kabul edilirse memnun oluruz. Gerçekten, büyük sıkıntı içinde yaşayan, sürekli haciz tehdidi altında yaşayan önemli bir esnaf grubu vardır. Bunlar sorunlarının çözülmesini bekliyorlar, o noktada önemli bir adım atılması gerekiyor.

Değerli arkadaşlarım, vergi incelemesiyle ilgili kurulları, koordinasyon kurulunu kuruyorsunuz, vergi raporlarını okuyan komisyonları kuruyorsunuz fakat inceleme elemanlarının ücret sorununu, mali sorununu, özlük haklarını dikkate alan en ufak bir düzenlemeyi buraya getirmiyorsunuz. Gerçekten, böylesine önemli görevler üstlenen insanlarımızın mutlaka ücret yönünden tatmin edilmeleri gerekir. Bu noktada da önemli bir adım atılmıyor, hiçbir şey yapılmıyor.

Bir de yıllardır Maliye Bakanlığında belli düzeyde insanların gidip makul fiyatlarla, uygun fiyatlarla yazlık kamplarda tatil yapmalarını önleyen bir girişime de Maliye Bakanlığı adım atmış bulunuyor. Nedir o? Maliye Bakanlığına ait kamplar satışa çıkarılıyor.

Sayın Bakan diyor ki: “Üzülmesinler, çok cüzi fiyatlarla beş yıldızlı otellerde de tatil yapmaları mümkündür.” Şimdi ben Sayın Bakandan memurun da tatil yapabileceği beş yıldızlı otellerin isimlerini istiyorum. Bunları açıklayalım ki memurlarımız “Kamplar kapanıyor, kamplar satılıyor.” diye üzülmesinler, gitsinler, o beş yıldızlı otellerde tatillerini yapsınlar. Herhâlde Sayın Bakan ya beş yıldızlı otellerin fiyatlarını bilmiyor veya kampların fiyatını bilmiyor. Maliye Bakanlığının en gözde kampı Marmaris’tedir, günlük, her şey dâhil fiyatı 44 liradır. 44 liraya kalınacak bir beş yıldızlı otel varsa hemen memurlarımız oraya gitsinler.

Değerli arkadaşlarım, gene bir önergemiz var, ondan da kısaca bahsetmek istiyorum. Özellikle mali müşavirlerin ve avukatların karşı karşıya kaldıkları bir sorun var. Çoğu zaman, tahsil etmedikleri ve bazen de hiç tahsil edemeyecekleri serbest meslek kazancının katma değer vergisini ödeme durumuyla karşı karşıya kalıyorlar. Bu, Katma Değer Vergisi Yasası’ndan kaynaklanan bir durum, yıllardır, bir türlü düzelemedi. Yine bu noktada bir önergemiz var. Gruplar arasında da belli bir uzlaşma var, eğer kabul ederseniz, yıllardır devam eden avukatların, mali müşavirlerin bu kronik sorununa da bir çözüm getirmiş oluruz.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Özyürek.

MUSTAFA ÖZYÜREK (Devamla)Değerli arkadaşlarım, kısaca şuna da değinmek istiyorum: Ben on bir yıl TÜRMOB’un Genel Başkanlığını yaptım. Yeni kurulmuş olan bir kuruluş, bütün dünyada var olan, çağdaş bir müessese. Bu müessesenin özü, serbest çalışanların bağımsızlıklarını korumalarıdır, yani ücretle, bir bordroya dâhil olarak veya yönetim kurulu üyesi olarak görev yapmamalarıdır. Ne yazık ki burada getirilen bir hükümle bir mali müşavirin -yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir- hem bürosu olacak hem de bir anonim şirkette yönetim kurulu üyesi olacak. Bu, mesleğin bağımsızlığına indirilmiş büyük bir darbedir. 1989’dan beri gayet iyi işleyen, önemli görevler üstlenen bu kurumu böylesi düzenlemelerle tahrip etmeyelim, bütün dünyadaki işleyişini burada da koruyalım.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)