Avusturya cumhuriyeti bulgaristan cumhuriyeti macaristan cumhuriyeti romanya ve türkiye cumhuriyeti arasında nabucco projesi hakkında anlaşmanın onaylanması (s.s.447)

MHP GRUBU ADINA NECATİ ÖZENSOY (Bursa)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Avusturya, Bulgaristan, Macaristan, Romanya ve Türkiye Cumhuriyeti arasında Nabucco Projesi Hakkında Anlaşma’nın onaylanmasıyla ilgili tasarının 2’nci maddesiyle ilgili söz almış bulunuyorum. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Bir KİT alt komisyon denetlemesinden çıktığımızda Sayın Bakanla kısa da olsa bir görüşme şansımız olmuştu. Orada Sayın Bakana enerji meselelerine bizim bakışımızı, bir millî mesele olarak baktığımızı, dolayısıyla KİT Komisyonunda da bütün bu enerji koridorunda bulunan kuruluşların denetiminde de bu meselelere böyle bakarak, özellikle katkı sağlayan olumlu eleştirilerle yaklaştığımızı ifade etmiştim.

Tabii, bu Nabucco Projesi de aynı şekilde, diğer konuşmacı arkadaşlarımın da ifade ettiği gibi yine bunu bir millî proje olarak görüyoruz ve bu konuya böyle yaklaşıyoruz. Ama tabii, Nabucco ile ilgili de gördüğümüz eksiklikleri, yanlışlıkları da burada ifade etmek istiyoruz.

Bu görüşmeler yapılırken Dışişleri Komisyonunda Sayın Bakan Taner Yıldız tasarının tümü üzerindeki müzakerelerde “Nabucco Projesi, Türkiye’nin enerji diplomasisiyle alakalı olarak yürüttüğü en önemli projelerden biridir.” demiş; doğrudur. “Türkiye’nin coğrafyasından kaynaklanan jeopolitik durumunu, hak ettiği pozisyonu almasıyla ilgili olarak yürütülen bir projedir.” demiş; o da doğrudur. Bütün bunlara katılıyoruz.

Tabii, Komisyonun diğer üyeleri de yine tasarının tümü üzerinde görüşlerini dile getirirken “Projenin ekonomik boyutu aşan siyasi bir boyutu da bulunmaktadır. Projenin Türkiye’nin çıkarlarını koruyacak şekilde hayata geçirilmesi ülkemizin başarısı olacaktır.” demiş. “Projeye hangi ülkeden kaynak sağlanacağı konusundaki belirsizlikler mevcut bulunmakta olup, bu konu önemli bir risk taşımaktadır.” demiş. Yine “Projenin Türkiye'nin jeopolitik önemini güçlendirecek hayati bir önemi bulunmakta olup Azerbaycan’ın projeye vereceği destek kilit bir rol oynamaktadır.” denmiş. Bu da çok önemli.

Tabii, bütün bu konulara geçmeden önce, Nabucco’nun Türkiye'deki imza töreninden ertesi gün gazete manşetlerinden örnekleri vererek, buradaki tabloyla pek fazla bağdaşmadığını ifade etmek istiyorum. İşte, burada, yine manşette “Tam gaz Avrupa” denmiş. Yine “Türkiye enerji aktörü” diye manşet atılmış. Yine bir gazetede “Yüzyılın imzası” diye manşet atılmış. Yine aynı şekilde “Asrın imzası” diye manşet atılmış. Yine “Hayal gerçek oldu” diye bir manşet atılmış. Yani buna benzer, gazetelerde, gazete köşelerinde yorumcuların yaptığı birçok haberler ve yorumlar var.

Belki de projelerin içerisinde konuyla alakalı en çok yazılıp çizilen, reklamı yapılan projelerden bir tanesi ama ben, başta burada, Genel Kurulda bulunan iktidar partisi milletvekillerimizin yoğunluğuyla, sadece Sayın Bakanımız, Enerji Bakanının bulunmasıyla o gün atılan bu yaygaranın, bu abartının çok fazla özdeşleştiğini düşünmüyorum. Tabii, bu anlaşma Türkiye'de bu anlamda yapılırken bütün taraf ve taraf olmayan, bunu izleyen ülkeleri de davet ederek burada böyle bir anlaşmanın basına reklamlarla yansıtılmasının da doğrusu bize neye mal olduğunu, bunun karşılığında da ne kazandığımızı da ciddi anlamda düşünüyorum ve cevabının da olmasını diliyorum.

Tabii yine burada ifade ettiğim gibi, bu projeye, yani tedarikçiler noktasında Azerbaycan’ın katılımının önemli olduğu ifade edilmiş; yine, bunun doğru olduğunu ifade ettik ama maalesef -hepinizin bildiği gibi- Azerbaycan, bırakın Nabucco’ya dâhil olmayı, bizim daha önce yaptığımız kontratın bile iptalinden ve anlaşmanın tekrar yapılmasından söz ediyor. Bunun da sebebinin, hepiniz, özellikle Ermenistan’la gelişen olaylar olduğunu biliyorsunuz.

Tabii, Azerbaycan’la yapılan anlaşmanın da altını çizmek lazım. Azerbaycan’la anlaşma 2001 yılında yapılmış. Belki de bizim doğal gaz fiyatlarını minimuma çekecek, daha doğrusu, çok aşırı, fiyatların yükseğe çıkmasını engelleyecek bir anlaşma çünkü üst limit konulmuş yani maksimum 120 dolar fiyat konmuş. Bir fiyat denklemi olmasına rağmen, bunu o zamanki sayın genel müdüre sorduğumda, “Azerbaycan’la yapılan anlaşmalar böyle olmuşken diğerlerinin niye eksiklikleri olmuş? Özellikle Mavi Akım Anlaşması tekrar bu Hükûmet tarafından düzeltilirken ve YDK raporlarına göre, bu 2003-2009 arasında maalesef bizi 550 milyon dolar zarara uğratan bu anlaşma niye göz önünde bulundurulmamış? Bu anlaşma kim tarafından yapılmış?” diye sorduğumda, bana, sayın genel müdür: “Bu, bizim ustalık dönemimizin anlaşması.” diye ifade etmişti. Tabii, şimdi, Nabucco’nun da ustalık döneminde yapılmış ustaca bir anlaşma olmasını dilerdik ama maalesef kafada soru işaretleriyle gelen, gelişen bir sürü konu var.

Tabii, tedarikçiler konusunda sıkıntıların olduğunu ifade ettik, hatta 2010 bütçe konuşmasında yine, BOTAŞ, yapılan kanun gereği 2009’da kontratların mevcut piyasa rakamlarının yüzde 20’sine inmediği sürece yeni bir anlaşma yapamadığından dolayı, bu kontratları kimin yapacağını sormuştum. Verilen cevaba göre, Sayın Bakan, bana “Bu proje destek anlaşmasına yönelik çalışmalar devam ediyor, diğer taraftan BOTAŞ’ın yeni doğal gaz alım anlaşmaları yaparak boru hattını doldurmak gibi bir yükümlülüğü bulunmadığı gibi proje modeli de bunu öngörmemektedir. Nabucco Projesi, doğal gaz iletimi amacıyla inşa edilecek bir boru hattı sistemi olup bir doğal gaz boru hattı işletme projesidir. BOTAŞ’ın Nabucco Projesi kapsamında rolü ve projede yer alması konusunda bir yetki sorunu bulunmamaktadır.” diye cevap verdi. Ama buna karşın yine YDK raporlarına baktığımızda, BOTAŞ’ı denetleyen Yüksek Denetlemenin raporlarına baktığımızda, ki BOTAŞ’ı denetlerken de aynı kaygılarla sorduğum sorunun burada bir anlamda cevabı yine raporlarda işaret edilmiş. Projenin gerçekleştirilmesine yönelik en büyük adım, hükûmetler arası anlaşma 13 Temmuzda imzalanmış. Yapılan bu anlaşma, doğal gazdan yararlanacak ülkelerin kendi aralarında yaptıkları bir anlaşmadır. Nabucco doğal gaz boru hattına gaz verecek olan ülkelerle gaz arzı konusunda mutabakata varılmaması, projenin gerçekleştirilmesinin önünde en büyük tehdittir. Denetim tarihi 2009 itibarıyla yapılan “Gaz tedarikçisi konumunda olan ülkelerden herhangi biri ile gaz arzı anlaşması yapılmadığı anlaşılmıştır. Nabucco Projesi’nde öncelikli olarak gaz verecek ülkelerle mutabakata varılması projenin başarı şansını artıracaktır, aksi hâlde projenin başarısızlıkla sonuçlanması ve katlanılan maliyetlerin zarara dönüşmesi yadsınamaz bir gerçek olarak karşımıza çıkacaktır.” diye Yüksek Denetleme Kurulu raporlarında bizlere ifade edilmiş. Tabii, bu projenin, bu anlaşmanın ifade edilecek, endişe edilecek birçok yerlerinin, yönlerinin olduğunu da burada yaptığımız incelemelerde gördük ama zaman kısa, dar olduğu için birçok şeyi burada ifade edemiyoruz.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)