İl özel idarelerine ve belediyelere genel bütçe vergi gelirlerinden pay verilmesi hakkında kanun teklifi ile plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.:248)

ÖMER FARUK ÖZ (Malatya)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Tahsilatından Pay Verilmesi Hakkında Kanun Teklifi’nin 2’nci maddesi üzerinde şahsım adına söz almış bulunmaktayım. Bu vesileyle yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ülkemizde mahallî idareler maliyesine ilişkin hususlar, bu idarelerin kuruluş ve görev kanunlarının yanında ayrı kanunlarla da düzenlenmiş bulunmaktadır. Görülüyor ki, yapılan düzenlemelerde, mahallî idarelerin millî gelirden aldıkları pay, öz gelirlerinin toplam gelirlerine oranı ve yerel harcamaların toplam kamu harcamaları içindeki payı gibi ölçütler mahallî idare özerkliği ile doğrudan orantılıdır.

Sayın milletvekilleri, kanun teklifinin 2’nci maddesiyle, il özel idarelerine ve belediyelere genel bütçe vergi gelirlerinden verilecek payların hesaplanması ve oranı düzenlenmiştir. Verilecek payın, genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamından vergi iadeleri düşüldükten sonra kalan net tutar üzerinden hesaplanacağı belirtilmiştir.

Değerli milletvekilleri, kanun teklifinin bu maddesiyle il özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi tahsilatı toplamının yüzde 2,85’inin büyükşehir olmayan belediyelere, yüzde 2,50’sinin büyükşehir içindeki ilçe belediyelerine, yüzde 1,15’inin il özel idarelerine ayrılacağı belirtilmiştir.

Değerli milletvekilleri, kanun teklifinin bu maddesinde, ayrıca, büyükşehir sınırları içinde yapılan genel vergi gelirleri tahsilatı toplamının yüzde 5’inin büyükşehir belediyelerine, ayrıca, büyükşehir ilçe belediyelerine tahsis edilen payın yüzde 30’unun büyükşehir belediyelerine ayrılması öngörülmektedir. Bunun yanında, Bakanlar kuruluna, bu maddede belirtilen oranları iki katına kadar artırma ve kendi haddine indirme yetkisi de verilmiştir. Yani, böylelikle gerektiğinde sık sık belediye gelirlerini artırmak üzere kanun çıkarma gereği ortadan kalkmış, Bakanlar Kurulu bu konuda yetkilendirilmiş olmaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; kanun teklifinin bu maddesiyle genel bütçe vergi gelirlerinden belediye ve il özel idarelerine ayrılan payların dağıtımına esas belediye ve il nüfusları her yılın ocak ayında Devlet İstatistik Enstitüsü Kurumundan alınacak, İçişleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığınca alınacak nüfus orantılarıyla elde edilecektir. Belde, köy ve mahallelerin, bunların bazı kısımlarının belediyelere bağlanması durumunda, belediyeye bağlandıkları günün fiilen başladığı, fiilen gerçekleştiği tarihi takip eden ocak ayının birinci gününden itibaren bu almış oldukları paylar da ilgili belediyelere verilecektir.

Ayrıca, nüfusu 10 binin altında olan birçok belediye, değişik bakanlıklarda yapmış oldukları küçük projelerle para almak için kapı kapı dolaşmaktaydılar. Bu yaptığımız düzenlemeyle, artık, nüfusu 10 binin altındaki küçük belediyelere de ayrı bir pay verilecek, bunların da sıkıntıları ayrıca giderilmiş olacaktır.

Bunun yanında, değerli arkadaşlar, bu kanunla, uzun süredir belediye başkanlarımızın beklemiş olduğu rüya gerçekleşmiş oluyor. Belediye gelirleri en az yüzde 30, yüzde 45’e kadar bu artış devam edecektir.

Bununla beraber, değerli arkadaşlar, daha önce, malumunuz, burada sadece nüfus yoğunluğu esas alınmaktaydı. Şimdi, burada belediyelere verilecek paylarda nüfus, hesaplamada yüzde 80 etkili, yüzde 20 de gelişmişlik endeksi etkili olacaktır.

KEMALETTİN NALCI (Tekirdağ)Gelişmişlik neye bağlı Sayın Vekilim?

ÖMER FARUK ÖZ (Devamla)Özel idarelere verilecek paylarda nüfus yüzde 50, yüz ölçümü yüzde 10, kırsal alan nüfusu yüzde 15, gelişmişlik endeksi yüzde 15, köy sayılarının fazlalığı dikkate alınma payı da yüzde 10 olarak dikkate alınmıştır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu kanun, ben inanıyorum ki, belediyelerimizin ve özel idarelerimizin birçok sıkıntısını giderecek, belediyelerimiz ve özel idarelerimiz yerinden yönetimle halkımızın birçok sıkıntılarını giderecektir.

Bunun yanında şunu da belirtmek istiyorum: Başta Malatya olmak üzere, nüfusu belli yoğunlukta olan, büyükşehir olmayı hak eden illerimizin de büyükşehir olmaları noktasında gerekli girişimlerin yapılacağına inanıyor, bu vesileyle, bu kanunun belediyelerimize, özel idarelerimize ve milletimize hayırlar getirmesini diliyor, yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)