Gelir vergisi kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı; harçlar kanununda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı; ordu milletvekili rahmi güner'in; 3717 sayılı adli personel ile devlet davalarını takip edenlere yol gideri ve tazminat verilmesi ile 492 sayılı harçlar kanununun bir maddesinin yürürlükten kaldırılması hakkında kanun ve 657 sayılı kanunun 152 nci maddesinin "ıı-tazminatlar" kısmının (g) bölümünde değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi; konya milletvekili kerim özkul ve 4 milletvekilinin; bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi; kahramanmaraş milletvekili veysi kaynak'ın; bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi (s.s.:536)

RAHMİ GÜNER (Ordu)Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; 536 sıra sayılı Kanun Tasarısı’nın 18’inci maddesi üzerinde vermiş olduğumuz önerge üzerine söz almış buluyorum. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli arkadaşlarım, bu maddeyle ilgili Harçlar Kanunu’nun 28’inci maddesini Anayasa Mahkemesi iptal etmiştir. Anayasa Mahkemesi bireylerin hak arama özgürlüğüne karşı olduğu için bu maddeyi iptal etmiştir. Anayasa’nın 36’ncı maddesi “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.

Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.” diye bu maddeyi gerekçe göstermek suretiyle Anayasa Mahkemesi 28’inci maddeyi iptal etmiştir.

Değerli arkadaşlarım, bu yargının, hak aramanın en büyük unsurlarından birisi de maddi imkânlardır. Maddi imkânsızlıktan birçok davalar açılamamakta, açılan davalarda bilhassa davacılar masraflarını karşılayamamaktadır. Bu şekilde hak aramalarda büyük bir sıkıntı yaşanmaktadır.

Yine, değerli arkadaşlarım, dava açılırken genellikle büyük miktarlardaki davalarda büyük sıkıntı çekiliyor. Ödeme durumu bakımından davacıların büyük sıkıntısı oluyor. Bilhassa men’i müdahale davaları gibi, tazminat davaları gibi davalarda, imarla ilgili büyük miktardaki davalarda dikkat edilirse yine büyük bir sıkıntı çekiliyor. Yine bunların içinde dikkat edilirse tenkis davaları var, büyük miktarda taşınmazların ve varlıkların değerlendirildiği davalar. Bu davalarda, eskiden, dörtte 1 miktarında peşin ödenir, geri kalanı da mahkeme sonunda ödenirdi. Mahkeme sonuna kalan bu kısmın ödenmesinde davacıların büyük bir sıkıntısı olurdu çünkü elinde imkânı olmayan kişiler… Aylarca mahkemede bu karar bekler, bir türlü tebliğe verilemez, tebliğe verilemeyen bu kararların da ne temyiz edilme imkânı vardı ne de infaza gönderme imkânları bulunmaktaydı. İşte Anayasa Mahkemesi, bu durumu nazara alarak bu duruma son vermiş ve mahkemelerin kararı yazdıktan sonra tebliğe verilmelerinde harcın yatırılmasını şart koşmamıştır.

Değerli arkadaşlarım, 536 sıra sayılı Kanun Tasarı’sının 18’inci maddesinde bir düzenleme yapılmıştır. Bu düzenlemede de dikkat edilirse “Karar ilam harçlarının dörtte biri peşin, geri kalanı kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir. Şu kadar ki, ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşin alınan harcın oranı yirmide bir olarak uygulanır.” diye belirtilmiştir.

Değerli arkadaşlarım, şunu belirtmek istiyorum: Bu ölüm ve cismani zararlardan doğan davalarda yirmide 1 şeklinde bir durum ortaya atılmış, bir oran tespit edilmiş peşin alınmak suretiyle. Yine, mahkeme karar verdikten sonra geri kalan kısmı da zaten ödeyecek durumda olmaz bu kişi ve burada da yine bir yanılma olduğunu tespit ediyorum.

Yine ikinci bir husus daha var: Dörtte 1’i peşin alınan davalarda ise dikkat edilirse “Geri kalan kısmı da iki ay içinde ödenir.” şeklinde bir durum var. Bu iki ay içinde ödenirin, ödenmezse müeyyidesi ne olur? Bir hak kaybına mı neden olur yoksa bu iki aylık süre buraya niçin konuldu? Bunu da anlamış değilim gerçekten. Yanlış bir uygulama olduğu şeklinde düşünüyorum.

Şunu açıkça belirtmek istiyorum: Bu davalarda, kesinlikle, şahıslar için, nasıl ki kamu alacaklarında, kamu davalarında davacı yahut davalılar, sanık yahut da müşteki taraf bir para ödememe durumundaysa, bir harç ödememe durumundaysa hukuk davalarında da aynı durumun olmasının bilhassa gerektiği düşüncesindeyim çünkü orada da tazminat davaları var, ağır ceza mahkemelerinde mahkeme karar verir ve orada da zarar ziyana -kamu davaları- karar verir ama orada bir harç alınmaz, mahkeme bittikten sonra bu harç karşı taraftan talep edilir. Bunu da bir büyük noksanlık olarak görüyorum.

Değerli arkadaşlarım, gerçekten, hak aramanın en büyük unsurlarından birisi maddi imkândır. Maddi imkânı olamayan kişilerin, şu maddede öngörülen duruma göre haklarını …

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)