Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu toplantısındaki konuşma

REŞAT KARAGÖZ (Amasya)Sayın Başkan, Değerli Komisyon üyeleri, Sayın Genel Müdür, Sayıştayın değerli denetçileri, kıymetli bürokratlar; bugün, Komisyonumuzun Şeker Fabrikalarıyla ilgili olan bölümünde, Amasya'mızın, Suluova'mızın en önemli üretim kuruluşu olan Amasya Şeker Fabrikamızın yaşadığı sorunları, binlerce hemşehrimizin geçim mücadelesini ve bölgemizin ekonomik geleceğini ilgilendiren ciddi bir tehlikeyi Komisyonumuzun gündemine taşımak istiyorum.

Amasya Şeker Fabrikamız ciddi bir finansal darboğazın içerisinde ve üretimin sürdürülebilirliği bakımından büyük bir riskle karşı karşıya. 1954 yılında faaliyete başlayan, yetmiş iki yıldır bölgemize hizmet veren Amasya Şeker Fabrikası bizler için bir sanayi kuruluşu olmanın ötesinde Suluova'yı Suluova yapan, Amasya'nın değerine değer katan en büyük faktörlerden biridir; Amasya, Samsun, Tokat ve Çorum illerimizde, 32 bölgede yaklaşık 70 bin pancar üreticisini ilgilendiren, binlerce ailenin geçim kaynağı olan köklü bir kooperatif kuruluşudur. Günlük 5.500 ton pancar işletme kapasitesi, yıllık yaklaşık 80 bin ton şeker kotası, 18 milyon litre etanol üretim kapasitesi bulunan devasa bir tesisten bahsediyoruz. Fabrikamız, aynı zamanda yıllık yaklaşık 180 bin ton yaş küspe ve 35 bin ton melas üretimiyle hayvancılık sektörümüzde de önemli tedarikçilerden biri konumundadır yani bu fabrikanın üretiminin durması demek yalnızca şeker üreticisinin durması anlamına gelmiyor; aynı zamanda, pancar üreticisinin, nakliyecisinin, besicisinin, işçisinin, esnafının, kısacası bütün bir bölgenin ekonomik olarak olumsuz etkilenmesi anlamına geliyor.

Değerli Komisyon üyeleri, fabrikamızın başta Halkbank olmak üzere kamu bankalarına yaklaşık 3 milyar 800 milyon lira, TÜRKŞEKER'e ise yaklaşık 840 milyon lira borcu bulunmaktadır; toplam borç yükü yaklaşık 4 milyar 700 milyon liraya ulaşmıştır. Özellikle, ülkemizin basiretsiz ekonomi yönetimi yüzünden yüksek faiz oranları ve finansmana erişimde yaşanan güçlükler nedeniyle fabrika üretimden elde ettiği gelirin önemli bir bölümünü borç ve faiz ödemelerine ayırmak zorunda kalmaktadır. Üreten ama kazandığını finansman giderlerine yetiştiremeyen bir fabrikanın ayakta kalmasını nasıl bekleyebiliriz? Burada artık geçici tedbirlerden değil kalıcı bir finansal yapılandırmadan söz etmemiz gerekmektedir.

Sayın Başkan, değerli üyeler; bu yıl TÜRKŞEKER pancar alım fiyatını ton başına 3.720 lira olarak belirledi, oysa artan üretim maliyetleri karşısında bu fiyatın en az 4.500 lira olması gerekiyordu. Mazot, gübre, elektrik, sulama, işçilik ve nakliye maliyetleri her geçen yıl artarken pancar üreticimizin geliri aynı oranda artmıyor; aksine, her sene kârlılık oranı düşüyor. Çiftçi kazanamadığında pancar ekiminden vazgeçiyor, pancar ekimi azaldığında fabrika yeterli ham maddeye ulaşamıyor, fabrika yeterli pancar işleyemediğinde ise üretim maliyetleri daha da ağırlaşıyor.

Değerli Komisyon üyeleri, bölgemizin hafızası olan Amasya Şeker Fabrikasını henüz birkaç gün önce yerinde ziyaret ettim. Şeker üretiminden alkol üretimine, melas üretiminden küspe üretimine kadar her üretim alanında ne kadar büyük bir emek sarf edildiğine bizzat şahit oldum. Bugün yapılması gereken, büyük bir üretim kabiliyeti bulunan bu tesisi finansal yüklerin altında kaybetmek değil üretimini ve mali yapısını hep birlikte güçlendirmektir.

Buradan sizlerin huzurunda tekrardan TÜRKŞEKER yetkililerine, Hazine ve Maliye Bakanlığına, Tarım ve Orman Bakanlığına ve ilgili kamu bankalarına çağrıda bulunuyorum: Amasya Şeker Fabrikasının finansman yüküne yönelik yapısal bir çalışma yapılmalıdır, pancar tedarik güvenliğinin sağlanması ve çiftçilerimizin üretimde kalabilmesi için somut bir yol haritası oluşturulmalıdır. Amasya Şeker Fabrikasının geleceği yalnızca Amasya'nın değil ülkemizin tarımsal üretiminin de millî sanayinin de meselesidir. Bu köklü kuruluşun üretimini sürdürmesi, çiftçilerimizin toprağında kalması ve çalışanlarımızın geleceğinin güvence altına alınması için gerekli adımların gecikmeden alınması gerekmektedir.

Hepinize teşekkür ediyorum. Komisyonu saygıyla selamlıyorum.