Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

SADULLAH KISACIK (Adana)Teşekkür ediyorum Başkanım.

Sayın milletvekilleri ve Komisyon üyeleri, Sayın Bakanım, Adalet Bakanlığımızın değerli bürokratları, basınımızın güzide mensupları; sizleri saygıyla selamlıyorum.

Şimdi bugün adalet sistemi ve devletin sürekliliği, toplumsal barışın teminatı olan Adalet Bakanlığı bütçesini görüşüyoruz. 2027 yılı Adalet Bakanlığı bütçe teklifi 524 milyar 692 milyon 545 bin lira. Tabii, ben her bütçe görüşmesine başlarken söylüyorum, bu dönem bütçede algımız bozuldu, Adalet Bakanlığı bütçesinin 1,5 katı çalındığı için şimdi burada 500 milyar filan bize artık komik rakam geliyor. Yani bir çete Adalet Bakanlığı bir yıllık bütçesinin 1,5 katını çalmış durumda. Şimdi, bütçe kalemlerini incelediğimizde bir sorum olacak: Bu 2025 yılında 13 milyon 807 bin TL Başkanlık ödeneği öngörülmüş olan mahkemeler biriminin görev giderlerinin yıl sonunda 2 milyar 790 milyon 912 bine çıktığı yani gerçekleşen harcamanın başlangıç ödeneğinin 202 katı olduğunu görüyoruz. Bunun sebebi nedir? Neden böyle bir artış gerçekleştirilmiştir? Onu da soruyoruz.

Tabii, güncel konu fon vurgunu. Fon dışına çıkarılan paraların geri tahsilinde sıkıntılar olduğunu görüyoruz. Biz buradaki fon kanununu görüşürken SPK'daki yetkililere filan... Bakın, benim hesaplamalarıma göre siz para piyasasında bile bu 1 milyonu veremeyeceksiniz dediğimde kendilerinden emindiler, "Yok, o 1 milyon bulunacak." dediler. Onlar da nasıl bulunacağını bilmiyordu ama bir şeylere güveniyordu. Ama geldiğimiz noktada bunların tam tahsil edilemediğini görüyoruz çünkü 1 milyon TL sözü verilmesine rağmen ancak 250 bin TL ödeme yapıldı veya diğer ödemenin 13 Kasımda yapılacağı söyleniyor ama onun da daha miktarı hakkında bir bilgi yok. Şimdi, bu paraların bir an önce tahsili finansal piyasalar açısından önemli. Neden önemli? Adalette bir cümle var -sevmem ama- adalet topaldır, ağır ağır yürür fakat gideceği yere er geç varır. Şimdi, belki adalet er geç varabilir ama bu paraların bir an önce tahsil edilmesi çok önemli, finansal piyasaların bekası açısından çok önemli. Yani şimdi burada özel bir durum yaşıyoruz. Adalet er geç yürüyebilir ama bu paralar geç tahsil edilirse birçok kişi, birçok kurum bunun bedelini çok ağır öder, belki bunu var oluşlarıyla öder. En son Sayın Şimşek yaptığı açıklamada 3 bin civarında firmanın bu fonlarda parası olduğunu söylüyordu, 3 bin firma. Şimdi, 3 bin firmanın parası büyük ölçüde para piyasası fonlarında ve büyük ihtimal bu firmaların kasası gitti. Yani bu tür firmalar ne yapar? Günlük ödemelerini yapar, geri kalan miktarı günlük fonda değerlendirir ve riski 2 olduğu için bir şey, ne geldi, iyi geldi der. Ama bu firmaların şu anda kasası gitti ve biz bunu karşılıksız çek oranlarında, piyasanın gidişatında net olarak görüyoruz. Dolayısıyla bu paraların, "clawback" mekanizmanın bir an önce kurulup, hızlı bir şekilde bu paraların ani tahsil edilmesi çok önemli ve bu fonlar içerisinde özellikle de para piyasası fonları firmaların kasası, piyasada domino etkisi yaratıyor. Adaletin burada ağır değil, uçarak işlemesi gerekiyor Sayın Bakanım, uçarak, o şekilde işlemesi gerekiyor.

Şimdi, tabii, adalet sisteminin en önemli paydaşlarından birisi avukatlar. Avukatlarımızın sorunlarının her geçen yıl daha da ağırlaştığını görüyoruz. Özellikle yeni mezun olup mesleğe başlayan avukat arkadaşların o çaresizliğini görünce de o beni üzüyor. Gerçekten de şu anda avukatlarımızın üzerinde büyük bir yük var. Birincisi, avukat sayısı çok fazla yani bakıyoruz artık her yerde yeni başlayan avukat arkadaşlar var, ne yapacaklarını şaşırıyorlar, 5 kişi bir büro tutuyor, onu bile zor çeviriyorlar vesaire. Üniversitelerle ilgili YÖK'e böyle bir öneriniz oldu mu? Gerçekten şu anda piyasada arzın fazla olması ister istemez değeri düşürüyor.

Şimdi, bu CMK kapsamında zorunlu müdafilik ve adli yardım hizmetleri ücretine baktığımız zaman orada ciddi bir çelişki olduğunu görüyoruz. Şimdi, mesela sulh ceza hâkimliğine avukatın takip ettiği bir dosya için asgari ücret tarifesinde ücret 23 bin TL ama CMK'de buna 6.273 TL veriyorsunuz. Şimdi, ağır ceza mahkemesinde takip edilen işlerde asgari ücret tarifesinde bu ücret 86 bin TL ama CMK'de 12.387 TL veriyorsunuz. Yani normal bir avukat bir ceza mahkemesine "86 bin değil de 20 bin lira alıyorum, 30 bin lira alıyorum." dese hakkında disiplin cezası uygulanıyor ve "Gel avukat kardeşim, sen mesleğin onurunu zedeliyorsun, bu ücret olmaz." diyoruz bir taraftan ama bir taraftan da neredeyse beşte 1'i fiyatını CMK'de avukata veriyoruz. Dolayısıyla bu da bizim avukat arkadaşlarımızı zorluyor ve mesleğin onuruyla bağdaşmaz hâle getiriyor maalesef ve en önemlisi de ücretler enflasyon oranında artmıyor. 2026 yılında CMK ücret tarifesine yaklaşık yüzde 25,49 civarında bir artış yapıldı, bu da enflasyonun altında yani hem ücret düşük hem de bu oranın altında, enflasyon oranının altında. Şunu söylemek istiyorum: Avukatlar adalet sisteminin en önemli paydaşlarından birisi, ona sahip çıkmamız gerekiyor Sayın Bakanım, o da Adalet Bakanlığına düşüyor.

Yine, avukatlarımızın bir talebi bu silah taşıma ruhsatlarının ücretsiz olması, bunu hak ediyorlar çünkü birçok görevde canları tehlikede, risk altındalar. Toplumun psikolojisi bazen bu tür kriz dönemlerinde daha gergin oluyor. Bu anlamda avukatlarımız için bu silah taşıma ücretlerinin ücretsiz olmasını buradan talep ediyoruz.

Yargının kanayan bir diğer yarası deprem davaları. Şimdi 30 Ekim 2020 tarihli İzmir depreminin üzerinden altı yıl, 6 Şubat 2023 depreminin üzerinden yaklaşık dört yıl geçti. 30 Ekim tarihindeki İzmir depreminin yıl dönümünde Genel Başkanımız Sayın Ali Babacan'la birlikte biz İzmir'deydik, İzmir'deki depremde yakınlarını kaybeden vatandaşlarımızla bir araya geldik. Orada şunu gördüm, gözyaşlarımı tutamadım gerçekten: İlk günkü gibi yani dört yıl geçmiş, orada yakınlarını kaybedenler ilk günkü gibi, sanki dün kaybetmiş, sanki dün toprağa vermişler gibi o kadar acılılar ama bir feryatları da var: Depremde hasar gören, yıkılan ve can kaybına sebep olan binaların müteahhitleriyle ilgili davada çok muzdaripler Sayın Bakanım, çok muzdaripler yani diyorlar ki: "Bizim sevdiklerimiz, evlatlarımız, annemiz, babamız, çocuğumuz, toprağın altında. Kişi bir kere davaya geldi, ondan sonra SEGBİS'le bağlanıyor ve artık takip eden de yok davayı." O da çok acıydı yani diyor ki: "Biz birkaç kişi mağdur olarak evlatlarımızın canına neden olanlar hesabı görsün diye ordayız ama kamu bunu takip etmiyor." Dolayısıyla bu deprem davalarına da özel bir önem vermenizi buradan rica ediyoruz, takibe almanızı.

Sayın Bakanım, diğer taraftan, bu konkordatoyla ilgili özel sektörden, iş dünyasından çok büyük şikâyetler geliyor. Şu anda esnaf zaten jantta gidiyor, böyle, en ufak bir çeki döndüğü zaman herkes batıyor. Şimdi, bir firma konkordato ilan ediyor, ben de bir sürü belgeleri var, gönderiyorlar esnaf arkadaşlar. Biri korumaya alınınca bir sürü tedarikçiyi batırıyor yani artık, konkordato kararlarının daha düzenli, daha düzgün verilmesi lazım. Şunu da söyleyeyim: Konkordatolarda da bayağı bir borsa oluşmuş gibi bir durum var, onu da söyleyeyim. Bakın, buradan söyleyeyim yani "Konkordato kesin alırım." diyen avukatlar görüyoruz ya da ortada bunun garantisini veren kişiler geziyor ama bu yüzlerce tedarikçinin mahvolmasına bir taraftan sebep oluyor.

Neyse, zamanım bitti.

Teşekkür ediyorum Başkanım.