Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

SELMA ALİYE KAVAF (Manisa)Sayın Başkan, Sayın Bakan, değerli milletvekilleri, değerli katılımcılar; Sayın Bakanım, sabahleyin yaptığınız sunumda yargı reformundan dijital dönüşüme kadar pek çok konu anlatıldı. Ben, izaha muhtaç olduğunu düşündüğüm ve küçük dokunuşlarla çözülebilecek ya da aydınlatılabilecek birkaç konuya değinmek istiyorum: Bakanlığın 2025 adalet istatistiklerine göre geçen yıl 1 milyon 47 bin 288 kişi hakkında önleyici tedbir kararı uygulandı. Bu kararların yüzde 83'ünü uzaklaştırma kararları oluşturuyor. Bu sayı, on dokuz yılda yaklaşık 5 katına çıktı. Yani bugün Türkiye'de her gün ortalama 2.800'den fazla kişi hakkında şiddet ya da şiddet tehlikesi nedeniyle tedbir kararı veriliyor. İçişleri Bakanı geçen yıl bu Komisyonda Elektronik İzleme Merkezinde 1.556 vakanın takip edildiğini açıkladı. Yani 1 milyonu aşkın kişi hakkında tedbir kararı varken elektronik olarak izlenen vaka sayısı 2 bini bile bulmuyor.

Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu'nun verilerine göre geçen ay öldürülen 20 kadından 3'ü koruma tedbiri altındayken öldürüldü. İçişleri Bakanlığının açıkladığı resmî rakama göre 2025'in ilk on ayında 217 kadın öldürüldü. Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu'nun verilerine göre 2026'nın ilk altı ayında 150 kadın öldürüldü, 151 kadın da şüpheli şekilde ölü bulundu, sadece ekim ayında 20 kadın öldürüldü, 39 kadının ölümü de şüpheli olarak kayda geçti. Şüpheli ölümlerin cinayetleri geçmesi bu dosyaların nasıl soruşturulduğu sorusunu akla getiriyor, zihinlerde şüphe uyandırıyor.

Cezaların uygulanmasında da sorunlar var. Bakanlığın 2025 istatistiklerine göre sonuçlanan cinsel saldırı soruşturmalarının yaklaşık yüzde 46'sında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildi. Cinsel taciz davalarında hakkında karar verilen 16.090 sanığın sadece 4.872'si mahkûm oldu, 5.097 sanık için ise hükmün açıklanması geri bırakıldı. Yani bu sanıkların cezası fiilen uygulanmadı.

2022'de kanun değiştirildi; kadına karşı kasten öldürmenin cezası ağırlaştırılmış müebbet olduğu, sanığın duruşmadaki tutumlarının cezai indirim sebebi sayılmayacağı da kanuna yazıldı ama bu değişiklikten sonra kadın cinayeti davalarında kaç sanığa ağırlaştırılmış müebbet verildiğini, kaçına indirim uygulandığını bilmiyoruz. Hukuk devletinin olmazsa olmazı yasalardır. Yasaların ne kadar hayata geçirildiği uygulamaların sonuçlarından doğan istatistiklerle ölçülür. Bu istatistikler Bakanlığınızda var mı? Varsa biz niye görmüyoruz?

Şiddet sadece evde yaşanmıyor. İş yerinde psikolojik tacizle mücadele için 2025'te yeni bir Cumhurbaşkanlığı genelgesi yayınlandı ama mobbing nedeniyle yargıya başvuran kadınların davalarının nasıl sonuçlandığına dair kamuoyuyla paylaşılan bir veri yok. Ayrıca, ayrımcılıkla mücadele eden Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna 2027 bütçesinde 498 milyon lira ayrılmış, bu para Adalet Bakanlığı bütçesinin binde 1'inden daha az.

Sayın Bakanım, yukarıda bahsettiğim konularla ilgili Bakanlıktan 3 somut adım bekliyoruz: Kadına yönelik şiddet, cinsel suçlar ve kadın cinayeti dosyalarında takipsizlik, mahkûmiyet, beraat ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair rakamların her yıl Meclise ayrı bir raporla sunulmasını, tedbir kararlarının ihlalinin ve elektronik izleme kapasitesinin Bakanlığın bütçe göstergeleri arasına alınmasını, şüpheli kadın ölümlerinde soruşturmaların etkin yürütülüp yürütülmediğini izleyen bir sistem kurulmasını. Gördüğümüz gibi, cezasızlık bir sonra şiddete kapı aralıyor.