Doğal gaz piyasası kanununda değişiklik yapılması hk (s:s:932)

SANAYİ, TİCARET, ENERJİ, TABİÎ KAYNAKLAR, BİLGİ VE TEKNOLOJİ KOMİSYONU BAŞKANI SONER AKSOY (Kütahya) - Muhterem Başkan, değerli arkadaşlarım; burada, bildiğiniz gibi, enerji piyasasıyla alakalı, hükümetimizin takip ettiği serbest piyasa koşullarını ortaya koymak ve halkımızın daha ucuz enerji temin etmesini amaçlayan bir noktaya gidişle alakalı bir düzenleme vardır.

Burada, Sayın Seyhan'ın daha önce ifade ettiği gibi -Komisyonda da aynı şeyleri söyledi- bir firmaya dönük veya herhangi bir maksada dönük bir düzenleme asla söz konusu değil. Bu, tamamen, halkın menfaatına dönük olan bir düzenleme.

1 inci maddede, bildiğiniz gibi, Sayın Fatma Şahin Çankırı'dan örnek verdi hepinize, hatırlarsınız. Tam orta yerde bulunan ilçe alamıyor; ama, o ilçeden dört kola geçen yerler doğalgaz alabiliyor; bir kere bunu sağlıyor.

Mesela, ben, Kütahya'dan da misal verebilirim. Kütahya'da bir firma ihaleyi kazanmış, kendisi, Kütahya'nın içerisinde gazı verebiliyor; ama, boru Tavşanlı'da bir fabrikaya kadar gitmiş olmasına rağmen, Tavşanlı gibi büyük ilçemize dağıtım yapamıyor. Emet'e asitborik fabrikası için doğalgaz gitmiş; ama, Emet İlçesinin bitişiğinde bu, 1 kilometre yok aralarında, 500 metre mesafede, Emet İlçesi insanları bundan alamıyor. Gediz gibi bir ilçenin yanından ve organize sanayi bölgesinin yanından geçerek Uşak'a uzanıyor; ama, Gediz bu doğalgazdan yararlanamıyor. Neden; mevzuatta, yani, 2001 yılında liberalleşme heyecanı içerisinde çıkarılan mevzuattaki eksikten dolayı. Bu, tamamen bu eksiği telafi ediyoruz.

Burada "firmaya dönük" şeklinde ifade kullanıldı; böyle bir şey söz konusu olamaz; yalnız kolaylık getiriyor; şöyle ki; mesela, yine, Kütahya'dan misal vereyim. Kütahya'yı kim almış, Çinigaz diye bir firma almış. Hangi fiyattan almış; 0,24 üzerinden. Bunu alırken, o firma, sadece Kütahya'ya vereceğini düşünerek almış, fizibilitesini ona göre yapmış ve oradaki yerleşmeye dikkat ederek bir fiyat takdim etmiş. Bütün diğer firmalar da, aynı fizibilite çerçevesi içerisinde EPDK'daki ihaleye katılmışlar ve ihaleyi Çinigaz kazanmış. Kütahya'nın merkez nüfusunu dikkate alarak yapılan bir fizibilite başkadır; ama, mesela, bu firmanın Gediz İlçesine dağıtması söz konusu olduğu zaman farklı bir fizibilite ortaya çıkacaktır. Gediz'i yeniden ihale etmeye kalksanız, asla 0,24'ten ihale edemezsiniz. Neden; orada yerleşik filan olduğundan değil Sayın Seyhan'ın söylediği gibi, mesela, Gediz'de, depremden sonra bütün evler dağınık olarak kuruldu ve herkes villalarda oturuyor, bahçeli evlerde oturuyor. Orada müteahhit gidecek, gittiği yerde ancak 1 eve bağlanacak, bir daha gidecek 1 konuta bağlanacak, bir daha gidecek 1 villaya bağlanacak; ama, Kütahya'da öyle değil, 1 binaya girecek 30 daire yararlanacak; bunlar farklı fizibiliteler. Dolayısıyla, Gediz'in ihalesini ayrıca yaptığınız zaman, mutlaka farklı bir fiyat olacak ve Gedizliler bundan zarar görecek; ama, şimdi, bu yasada, biz diyoruz ki Çinigaza, arkadaş, sen arzu ediyorsan Kütahya'ya verdiğin fiyattan olmak şartıyla Gediz'e, Emet'e ve Tavşanlı'ya da aynı fiyattan istersen sana verebiliriz. Bu imkânı getiriyoruz EPDK'ya. Arkadaş arzu ederse "evet" diyecek ve ihale ona yapılacak; eğer arzu etmiyorsa "hayır, ben bunu veremem" derse, o zaman bu üç ilçenin veya dört ilçenin beraber olarak yeniden EPDK tarafından ihale edilmesi imkânını getiriyoruz; dolayısıyla, hiçbir sorun kalmıyor, çözüm getirilmiş oluyor.

Diğer maddeyle, geçici 2 nci maddeyle alakalı hususta da tekrar söz almak istemiyorum. Orada da, yine bildiğiniz gibi, BOTAŞ'ın hisselerinin içerisinde taşıdığı miktarın ihale edilerek hem hacim olarak hem de sözleşme olarak özel sektöre devriyle alakalı bir düzenleme yapıyoruz. BOTAŞ, bildiğiniz gibi, boruyla taşıma anonim şirketidir, gaz satma şirketi değildir ki. Bunu kim yapacak; vatandaşlar yapacaktır. Serbestleşme demek, bu demektir. Vaktiyle ne olmuş; maalesef, yanlış bir düzenleme yapılmış ve çok büyük miktarda bir gaz, belli bir firmadan alınmış. Şimdi, o firmanın paylarını dağıtmakta büyük sorunlar çıkıyor; bütün olay bundan… Eğer, küçük küçük firmalardan, küçük küçük miktarlarda, mevcut alternatifleri çoğaltarak gaz alınmış olsaydı bugünkü bu problem olmayacaktı; kontrat devri gibi bir sorun olmayacaktı. Adam büyük miktarda ihaleye verdiği için "efendim, benim kontratımı devredebilirsiniz; ama, benim rızamın olması lazım, üçüncü şahsı ben tanımıyorum, parasını öder, ödemez; nasıl bir adam bilmek istiyorum" diyor; o da haklı; ama, bu, daha evvelden yapılmış yanlış bir anlaşmanın getirmiş olduğu bir hususiyet. İşte, bunu çözmek için bunu yapıyoruz ve maalesef, haddinden fazla, lüzumundan fazla doğalgaz bağlantısı ve alımı yapıldığı için, yasada mevcut olan bir hakkı da, Türk sanayicisi veya işadamı kullanamıyor. Nedir o hak: İthal etme hakkı; serbest. Bugün, isterse bir müteşebbisimiz, doğalgazı daha ucuz fiyatla Türkiye'ye ithal edebilir ve BOTAŞ taşıma anonim şirketi, sadece taşıma hakkı almak suretiyle, taşıma kirası almak suretiyle, o ucuz olan gazı alabilir; ama, BOTAŞ, şu anda, hemen lisans veremiyor, neden; çünkü, o kadar çok, alma ve kullanma mecburiyetinde olduğumuz bir gaz var ki, Türkiye ekonomisi, mesela, 2004 yılında 22,5 milyar metreküp ancak tüketim yapmış. Eğer, bu rakam böyle olmayıp da 30 milyar, 40 milyar metreküp olmuş olsaydı, o zaman, vatandaşlar, rahatlıkla, başka, ucuz fiyatlarla doğalgaz ithal etmek ve BOTAŞ taşıma borularını da kira olarak kullanmak suretiyle, bize, bunu verecekti, daha ucuz verecekti ve halkımız da, doğalgazı daha az kullanacaktı. Şimdi, işte, bunun ilk adımı atılıyor; bu, bir kademedir. Bu kademeden sonra, bundan sonra, Türkiye'ye, daha ucuz doğalgaz getirilecek işadamları tarafından. Bir adam, bu en yüksek miktarda veren, Türkiye'ye en yüksek miktarda gaz bağlantısı yapmış olan firmayla anlaşarak bütün hisseleri alır gibi bir düşünce söz konusu. Böyle bir şey de olamaz, zaten yasada "en fazla yüzde 20 hisse alabilir" denilmektedir. O bakımdan, piyasada rekabet edebilmesi için, yapacağı en yüksek rakam da, limitte yüzde 20'dir, eğer böyle bir şey olsa bile. Bir firmanın yüzde 70'ini yüzde 80'ini, yüzde 90'ını alması asla söz konusu değildir; yasa buna izin vermiyor. Zaten o zaman kartel olur, buna da, ne kartel yasası ne Tüketiciyi Koruma Yasası ne de diğer mevcut yasalarımız izin vermez. Bu yasa, tamamen, halkın daha ucuz doğalgaz kullanmasına dönük olmak üzere tanzim edilmiştir.

Bilgi ve takdirlerinize sunar, saygılarımı arz ederim. (AK Parti sıralarından alkışlar)