Çocukların kor.ve ülkelerarası evlat edinme kon.işb.dair.söz. (ss.283)

AK PARTİ GRUBU ADINA SÜLEYMAN GÜNDÜZ (Sakarya)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Çocukların Korunması ve Ülkelerarası Evlat Edinme Konusunda İşbirliğine Dair Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun Tasarısı üzerinde, Grubum adına söz almış bulunmaktayım; sizleri saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Lahey Sözleşmesi, ülkelerarası evlat edinmenin, çocuğun yüksek yararı ve onun uluslararası hukukta tanınmış temel haklarına uygun olarak gerçekleştirilmesini güvence altına almak ve bu amaçla çocuk kaçırma ve çocuk ticareti gibi durumları önlemek amacına yönelik olarak oluşturulmuş bir sözleşmedir.

Sözleşme, sözleşmeye taraf olan bir devlette oturan; fakat, evlat edinme amacıyla veya evlat edinmeden sonra sözleşmeye taraf olan başka bir devlete götürülen 18 yaşın altındaki çocukları kapsamaktadır.

Sözleşme hükümleri, sadece yasal ana, baba ve çocuk ilişkisi yaratan evlat edinmelere uygulanması amacıyla düzenlenmiştir. Sözleşmenin en önemli özelliği, evlat edinmeye ilişkin bir faaliyetten dolayı yasadışı malî veya diğer kazançların elde edilmesini yasaklamış olmasıdır; madde 32 bunu düzenlemektedir.

Sözleşmenin diğer bir özelliği de çocuğun sözleşmeye taraf olan ülkelerden birinde evlat edinilmesinde en fazla yararın bulunması ve çocuğun, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesinde tanınmış başlıca haklarının korunması ilkesini esas almış olmasıdır. Bu amaçla, evlat edinme işleminin yapılabilmesi için, çocuğun bulunduğu devletin yetkili makamlarınca, çocuğun evlat edinmeye uygun şartlara sahip olması, çocuğun kendi ülkesinde evlat edinme imkânının araştırılmasından sonra ülkelerarası evlat edinmenin çocuğun menfaatlarına uygun olduğunun tespit edilmiş olması, izni gereken kişilerin veya kurumların bu evlat edinmenin sonuçları hakkında bilgilendirilmiş olması ve çocuğun da görüş ve tercihlerini açıklama olanağının sağlanması öngörülmektedir.

Sözleşmeyi kabul eden devletin ilgili ve yetkili makamları da evlat edinecek kişinin evlat edinmeye ehliyet ve yeterliliğini araştıracak ve gerektiğinde çocuğun bu ülkeye girmesi ve oturmasına izin verilmesini sağlayacaktır. Ülkelerarası evlat edinmede işbirliğini sağlayacak olan böyle bir mekanizmanın oluşturulması, çocuk lehine öngörülmüş bir güvenceyi içermektedir. Bu işbirliği sözleşmesi, ayrıca, evlat edinme işleminin tamamlanmasından sonra denetim mekanizmasını devam ettirmektedir.

Öte yandan, sözleşme hükümleri Türk hukukuyla da uygunluk göstermektedir. Evlat edinmeye ilişkin hükümlerin yer aldığı Türk Medenî Kanunumuzun, evlat edinmede ana, baba ve hâkimin izni şartının aranması, evlat edinme işleminden önce çocuğun yararına olarak araştırma yapılması, eşlerden birinin evlat edinmesinde diğerinin rızasının aranması, evlat edinmede ana, baba, çocuk ilişkisi kurulması ile evlat edinenlerin velayet sorumlulukları, ayrıca çocuğun hak ve görevleri konularını düzenleyen hükümleri, Lahey Sözleşmesinin ilgili hükümleriyle paralellik göstermektedir.

(x) 283 S. Sayılı Basmayazı tutanağa eklidir.

Sonuç olarak, başta Batı Avrupa ülkeleri olmak üzere, birçok ülkeden Türk çocuklarının evlat edinildiği dikkate alındığında, sözleşme kapsamında kurulacak kurumlar arasında, çocuk ile evlat edinecek kimseler hakkında ilişkinin en sağlıklı biçimde kurulması ve çocuğun yararlarının korunması için bu sözleşmeyle kapsamlı ve sürekli izleme ve araştırma olanağının getirilmesi ve böylece evlat edinme sürecinin bir denetim sistemine bağlanması sağlanmış olacaktır.

Bu işbirliği sözleşmesinin en büyük amacı, getirmiş olduğu uluslararası yasal düzenlemeyle çocuk ticaretinin bertaraf edilmesinde önemli bir etken oluşturmaktır.

Bu sözleşmede dikkat edilmesi gereken hususlar vardır. Evlat edinme yaşı 35'ten 30'a inmektedir. Evlat edinilen çocukların kayıtlarının düzenli tutulması gerekmektedir. Şu ana kadar, ülkemizde, evlat edinmekle ilgili Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu görevli bulunmaktaydı; ayrıca, bir kurumsal kimlik, bir kurumsal makam oluşmakta ve böylece de evlat edinme kayıt altına alınmaktadır.

Elbette, çocukların içerisinde doğdukları kültürel yapının sürdürülmesi gerekmektedir. Bu amaçla, çocukların korunmasına yönelik hükümleri içermesi ve hem ulusal hem de uluslararası alanda, evlat edinmeye ilişkin faaliyetten dolayı, yasadışı malî ve diğer kazançları kesinlikle yasaklayan ve ülkemiz tarafından 2001 yılında imzalanan, işbirliğine dair Lahey Sözleşmesinin Yüce Meclisimizce de onaylanması önem arz etmektedir.

Sizleri saygıyla selamlıyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)