Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma
Son güncelleme: Kaynak: TBMM
Muş Milletvekili ·
DEM Parti
Plan ve Bütçe Komisyonu · 5. yasama yılı · 18 Kasım 2026 · 577 kelime · yaklaşık 3 dakikalık okuma
Kaynak göster
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti), 18 Kasım 2026 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu oturumunda konuştu (gündem: Tutanak Metni); konuşma 577 kelime.
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma”. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu tutanağı, 18 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/sumeyye-boz-caki-2026-11-18-tutanak-metni (erişim: 18 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92747
[Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma](https://vekilpedia.com/konusma/sumeyye-boz-caki-2026-11-18-tutanak-metni) — Vekilpedia, TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92747, erişim: 18 Kasım 2026
@misc{vekilpedia_konusma_sumeyye_boz_caki_2026_11_18_tutanak_metni,
title = {Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma},
author = {{Vekilpedia}},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://vekilpedia.com/konusma/sumeyye-boz-caki-2026-11-18-tutanak-metni}},
note = {TBMM kaydı: \url{https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92747}; erişim: 2026-11-18}
}
Konuşmanın tam metni
TBMM tutanağından · Kaynak ↗ (yeni sekmede açılır)SÜMEYYE BOZ (Muş)Teşekkürler Başkan.
Sayın Bakan ve değerli bürokratları selamlayarak başlamak istiyorum. Millî Savunma Bakanlığının bütçesini görüşürken aslında bütçenin kimin için olduğunu anlamak için önce koşa koşa Riyad'a gidip neye karar verdiğinize bir bakalım Sayın Bakan. Mekke Anlaşması çerçevesinde 5 Ekimde Riyad'da, üzerinde mutabık kalınan askerî kuvvet ve kabiliyetlerin Suudi Arabistan'da sağlanması ve hızla konuşlandırılması için tedbir alınacağını duyurdunuz. Anlaşmanın onaylanmasını uygun bulan teklif ise 21 Ekimde Meclise sunuldu. Dış İşleri Komisyonunda bu toplantıların sadece hazırlık ve istişare niteliğinde olduğunu ifade ettiniz, Türkiye açısından herhangi bir personel ve mali yükümlülük doğurmadığını ifade ettiniz. Yani Riyad'da kuvvetler üzerinde mutabakattan söz ettiniz, Ankara'da ise yükümlülük doğmadığını söylediniz. O hâlde Türkiye'nin hangi katkısı üzerinde bir mutabakat sağlandığını ifade ederseniz seviniriz. Görevin kapsamını, süresini ve komutasını kim belirledi mesela? Petrolü, madeni, bununla birlikte parası olanın yani zengin olanın askerî kapasitesi tahsis etmek yani böyle bir güce sahip olanlara askerî bir kapasite tahsis etmek Wagner düzeninin bir mantığıdır aslında Sayın Bakan. Millî Savunma Bakanlığını ve personelini paralı özel güvenlik şirketi gibi kullanmanın yolunu açar bu. Suudi Arabistan yönetimiyle herhangi bir ödeme, finansman, siyasi ya da ekonomik taahhüt görüşüldü mü, lütfen açıklayın. 2027 bütçesinde bu görev için ödenek ayrıldıysa hangi tertipte, ne kadar; ayrılmadıysa da personel, intikal ve lojistik giderleri hangi kaynaktan karşılanacak mesela? Bu Komisyona Riyad'da alınan kararların ödeme veznesi muamelesi yapılmaması gerekiyor Sayın Bakan. Yemen'de yıllardır süren savaşın ortasında Suudi Arabistan'a kuvvet sağlama hazırlığını bölgesel istikrar diye sunuyorsunuz ancak bu kararın savaşı genişletme riskinin olduğunu da hatırlamanız gerekiyor ve bu riski de nasıl değerlendirdiğinizi Komisyonla paylaşırsanız, tutanaklara geçinirseniz sevinirim.
Ayrıca Sayın Bakan, F-35 görüşmelerinde Türkiye'nin İbrahim Anlaşmalarına katılması gündeme geldi mi? Gazze yakılmışken, üstelik İsrail'in askerî üstünlüğünü korumayı esas alan bir bölge düzeninde Türkiye'ye hangi rol biçiliyor? ABD yönetimi S-400'lerin Ukrayna'ya devrini istedi mi sizden? Amerikan enerjisi alımı veya ticari gelirlerin korunmasında Türkiye'nin daha fazla askerî görev üstlenmesi sizden talep edildi mi? Bu başlıklardan hangisi masaya geldiyse Hükûmetin verdiği yanıtı tutanaklara geçirmenizi istiyoruz.
Dışişleri Komisyonundaki şerhimizde de somut bir tehlikeye işaret etmiştik: Mekke Anlaşması'nın 5'inci maddesi operasyonel bir iş birliğini, 9'uncu ve 13'üncü maddeleri ise istihbarat paylaşımını ve gizliliği düzenliyor. Demokratik siyasi faaliyetlere yönelik ve sivil örgütlenmelere ilişkin bilgilerin başka devletlerle paylaşılmasını hangi hüküm engelleyecek mesela? Paylaşım yetkisi kimde olacak ve Meclis bu yetkinin kullanımını nasıl denetleyecek? Kürdistan Bölgesel Yönetimi ve Rojava'nın bu iş birliğinin gündemine girip girmediğini, hâlâ belirsiz olduğunu hatırlatmak gerekiyor. Türkiye'de Kürt halkının siyasi iradesini barış sürecinin muhatabı olarak kabul ederken, Kürdistan Bölgesel Yönetimi ve Rojava'yı da Riyad'da askerî ve istihbari iş birliğin konusu yapıp yapmadığınızı, ele alıp almadığınızı öğrenmek istiyoruz. Çünkü barışın inandırıcılığı Hükûmetin Kürtlerin siyasi iradesini sınır ötesinde de tanıyıp tanımadığıyla ancak sınanabilir.
Riyad'da Meclis daha anlaşmayı görüşmeden kuvvetlerin konuşlandırılmasının hazırlığına giriştiniz, Türkiye'de ise barışın çerçeve yasasını ve sürecin nasıl izleneceği hâlâ bir takvime bağlanmış değil. Bu fark, Hükûmetin kime hangi güvenceyi vermeye hazır olduğunu gösteriyor. Suudi yönetimiyle askerî destek için önceden mutabakat kuruyorsunuz, Kürt halkının demokratik siyasete eşit koşullarda katılmasını güvenceye alacak adımları ise yürütmenin ne zaman kendini hazır hissedeceğine ya da uygun göreceğine bırakıyorsunuz.
Barışın kalıcı olması, çatışmayı yıllarca sürdüren karar alma biçiminin de değişmesini ve değiştirilmesini gerektirir. Kürt halkının siyasi taleplerini güvenlik kurumlarının konusu sayan anlayış, seçilmişlerin yerine kayyum atanmasına ve demokratik örgütlenmenin soruşturulmasına zemin hazırladı. Bugün, askerî ve istihbari yetkileri yeni ortaklıklarla genişletirken barışın hukuki güvencelerini eğer ertelersiniz, geçmişte çözümün önünü kapatan siyasi eğilimi sürdürmeye devam etmiş olursunuz. Başka bir devletin güvenliği için göstermiş olduğunuz hızlıca siyasi iradeyi bu ülkede barışın hukuki güvencelerini kurmak için de göstermenizi bekliyoruz Sayın Bakan.
AYNI TOPLANTIDA
Aynı gün bu komisyonda konuşanlar
50 konuşma daha · 18 Kasım 2026