15 Temmuz darbe girişimi sonrasında boşaltılan askeri bölgelerin akıbetinin araştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

İ büyükşehirlerde kent içerisinde bulunan, kışlalar, karargâhlar, askeri lojman ve hastane alanları gibi tesis alanlarının tasfiyesine ve bir kısmının kent dışına çıkarılmasına yönelik çalışmalar son hızla başlatılmıştır. 15 Temmuz sonrası çıkartılan 678 numaralı KHK ve ardından 2018 yılında yürürlüğe giren 7071 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun kapsamında askeri alanların Milli Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı işbirliği içerisinde özelleştirilerek imara açılmasına olanak tanınmıştır.

Dönemin Başbakan"ı Binali Yıldırım, kışlaların şehir dışına çıkarılacağını belirterek, kapatılan askeri tesislerin yerine de "Piknik alanı ve güzel mekânlar yapılacak" açıklamasında bulunmuş, | geçmiş Çevre ve Şehircilik Bakanlarından Mehmet Özhaseki ise "Sayın Cumhurbaşkanımızın talimatı var, hepsi yeşil alan olacak. O konuda kimsede ters bir düşünce yok" derken Murat Kurum "hiçbir zaman da askeri arazileri biz rant olarak görmedik" demiştir. Ancak aradan geçen süre zarfında İstanbul başta olmak üzere, ülke genelinde askeri arazilerin yeşil alan ya da sosyal proje amacının dışında rant üretme amaçlı kullanıldığı görülmektedir.

İstanbul, ilgili askeri alanların yoğun olarak bulunduğu bir metropoldür. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Şehir Plancıları Odası'nın verilerine göre İstanbul'un yüzde 10'unu oluşturan bu askeri alanlar aynı zamanda yeşilliklerden oluşturmaktadır. 2009 tarihli 1/100000 ölçekli İstanbul İl Çevre Düzeni Planı'nda askeri alanların tasfiyesi halinde bu alanların öncelikle eksik olan sosyal ve teknik altyapı (eğitim, sağlık, kültürel tesis, hal, mezarlık, yeşil alan vb.) alanları olarak kullanılması gerektiği belirtilmektedir. İstanbul'daki askeri kışlalar "yeşil alan olacak" denilmesine karşın konut projelerine açılmış, Bakırköy, Beşiktaş, Sarıyer ve Çekmeköy'deki kışlalarda lüks konutlar yükselmeye başlamıştır.

Askeri alanların askeri alan vasfı dışına çıkarılırken yine kamunun yüksek yararının gözetilmesi, ranttan uzak bir bakış açısıyla hareket edilmesi gerekirken aksine bir tutumun tercih edildiği, askeri alanların rant odaklı politikalar ile yeşil alan niteliğinden uzaklaştırıldığı görülmektedir.

Örneğin, Zeytinburnu Tank Fabrikası, Zekeriyaköy Füze Üssü, Sancaktepe Askeri Havaalanı ve lojmanları, Esenler Topkule, Baştabya ve Metris Kışlaları, Maltepe Kenan Evren Kışlası, Tuzla İçmeler'deki Piyade Okul Komutanlığı arazisinden 168 bin metrekare alan imara ve dolayısıyla yapılaşmaya açılmıştır. Beşiktaş Barbaros Bulvarı'nda bulunan Jandarma Genel Komutanlığı'na ait Dikimevi arazisi, düşük bir bedelle TOKİ'ye devredilmiş, imar değişikliği yapılarak özel bir firmaya satılmış, kamu yararı gözetilmeksizin rant üretimi ana hedef olarak görülmüştür. Sosyal toplu konutlar inşa etmekle görevli TOKİ askeri alanlar söz konusu olduğunda, adeta rant üretiminde aracı şirket konumuna dönüştürülmüştür.

Söz konusu arazilerin tespit edilerek üzerinde yapılmış olan imar değişikliklerinin kamu yararı amacına uygun olup olmadığının araştırılması, ilgili arazilerin yeşil alan vasıflarının korunmasına yönelik tedbirlerin alınması amacıyla TBMM'de Araştırma Komisyonu kurulması uygun olacaktır. i