Bireysel silahlanmanın önlenmesi için alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Gan

GEREKÇE

Bireysel silahlanmanın tehlikelerine dikkat çeken Umut Vakfı'nın verilerine göre, 2023 yılının ilk 211 gününde Türkiye genelinde 1938 silahlı şiddet olayı basına yansımıştır. Basına yansıyan silahlı şiddet olaylarında 1200 kişi hayatını kaybetmiş, 1960 kişi ise yaralanmıştır. Bu silahlı şiddet olaylarının 399'unda çeşitli model tüfekler (keleş, uzun namlulu, av tüfeği vs.), 1194'ünde tabancalar ve 60'ında beylik silahları kullanılmıştır. Cinayetlerin 285'i ise kesici aletlerle işlenmiştir. 2022 yılında ise medyaya 3984 silahlı şiddet olayı yansımıştır. Ülke genelinde yaşanan bu silahlı şiddet olaylarında 2278 kişi öldürülmüş, 4231 kişi de yaralanmıştır. Silahlı şiddet olaylarının 616*sında (yüzde 15,46) kesici aletler kullanılırken 3368 (yüzde 84,54) cinayet ateşli silahlarla işlenmiştir. Ateşli silahların türevine bakıldığında ise 143'ünün beylik silahı olmak üzere (asker ve polislerin kullandığı resmi silahlar) 2528 olayda tabancaların, 840 olayda ise kalaşnikoflar dâhil çeşitli tüfeklerin kullanıldığı görülmektedir.

Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu'nun açıkladığı verilere göre ise 2022 yılında gerçekleşen 334 kadın cinayetinin 182"si, 2023 yılının ilk 8 ayında gerçekleşen 202 kadın cinayetinin ise 104'ü ateşli silahlarla işlenmiştir.

Yukarıda bahsedilen verilerin bir kısmının yalnızca medyaya yansıyan verilerden ibaret olduğu ve ateşli silahlarla işlenmiş pek çok suçun medyaya yansımadığı da düşünüldüğünde, bireysel silahlanma konusunun acilen tedbir alınması gerektiren bir önemde olduğu da açıkça ortaya çıkmaktadır. Kamu otoritesinin elinde ise, halk sağlığı ve güvenliği açısından birincil derecede öneme sahip bu konuda kapsamlı ve detaylı bir veri bulunmamakta veya bu veriler kamuoyuyla paylaşılmamaktadır.

Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan "2022 yılı Adalet İstatistikleri" raporunda yeterince kapsamlı olmayan ancak sorunun ciddiyetini ortaya çıkaran veriler bulmak mümkündür. Bu verilerden biri Cumhuriyet başsavcılıklarında soruşturma evresinde şüpheliler hakkında özel kanunlara muhalefet suçları ile ilgili olarak yıl içinde verilen kararlardır. 2022 yılında Cumhuriyet Başsavcılıkları 639 bin 004 karar vermiş olup bu kararlara ilişkin suç türü dağılımına bakıldığında, 145 bin 370 ile 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler

Hakkında Kanun muhalefet suçunun ilk sırayı aldığı görülmektedir. Söz konusu y Gori Ky kadar 2022 yılına ait ateşli silahlarla yaralanmayla ilgili olarak veri yer umay kadar aynı mahiyetteki senelik raporlarda bu verileri bulmak mümkündür. Buna göre 2019 yılında 10 bin 488, 2020 yılında 9 bin 268, 2021 yılında ise 10 bin 535 ateşli silah yaralanmasına ilişkin adli muayene gerçekleşmiştir. Bu sayının 2013 yılında 4 bin 985 olduğu düşünüldüğünde, birkaç yıl içinde ateşli silah kaynaklı yaralamaların iki katına yükseldiği ortaya çıkmaktadır. Aynı raporlardaki Adli Tıp Kurumunun ölü muayenesi istatistiklerine göre ise 2019 yılında bin 940, 2020 yılında 2 bin 13, 2021 yılında ise 2 bin 206 ölü muayenesini, ateşli silahlarla meydana gelen ölümler oluşturmaktadır.

Uluslararası veriler de bireysel silahlanmanın suça yönelimi teşvik ettiğini kanıtlar niteliktedir. Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi'nin 2019 yılında dünyada işlenen suçlarla ilgili istatistikleri derlediği raporda aktardığı verilere göre, işlenen cinayetlerin (%54'ü ateşli silahlar kullanılarak gerçekleşmiştir.

Ekonomik krizin toplum sağlığında yarattığı olumsuz etkiler, nefret suçlarının devleti temsil eden yetkililer tarafından politik amaçlarla meşru gösterilme çabaları, silaha erişimin her geçen gün daha da kolay hale gelmesi, cezaların caydırıcı niteliğinin olmaması veya bu niteliğin "genel af" ihtimalinin güçlenmesi sonucu zedelenmesi, ruhsatsız silahlanmanın önüne geçilmesi için uygulanan kapsamlı bir devlet politikasının bulunmaması, yakın tarihte gerçekleşen toplumsal olaylarda pek çok kayıtlı silahın nerede ve kimin kontrolünde olduğunun belirlenememesi, kadına yönelik şiddetin önlenmesinin önündeki en büyük engellerden biri olan İstanbul Sözleşmesi'nin tarafı olmaktan çıkılması, Türkiye'nin jeopolitik konumu ile komşu ülkelerde yıllardır devam eden iç karışıklıklar ve sınır güvenliğindeki zayıflık nedeniyle Türkiye"nin silah kaçakçılığının önemli bir merkezi haline gelmesi ve benzeri pek çok sebeple Türkiye'deki bireysel silahlanma oranı her geçen gün kontrol edilemez bir hızla yükselmektedir. Bireysel silahlanmanın bireylerin yaşam hakları ile toplumun huzuruna yönelik ciddi bir tehlike oluşturduğunu gösteren çok sayıda veri ve bağımsız araştırma sonucu bulunmaktadır. Kamuoyuna sirayet eden yüzlerce adli vaka da bireysel silahlanmanın vahim sonuçlarını ortaya koymakta ve insanların gün içerisindeki rutin yaşamlarında dahi can güvenliğinden endişe duymalarına neden olmaktadır.

Şiddet olaylarının, cinayetlerin ve yaralamaların engellenebilmesi adına, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bireysel silahlanmanın önüne geçilmesi hususunda düzenlemeler yapılmalıdır. Konuya ilişkin kapsamlı ve doğrulanabilir bir veri tabanının bulunmaması, söz konusu sorunun boyutlarına ilişkin net tespitler yapılabilmesini engellemektedi kapsamlı bir mahiyete sahip olan bireysel silahlanma konusunun her, o

Tİ man RTE | Tigem uzmanları, hukukçular, ilgili Bakanlıklar, Sivil Toplum Kuruluşları ve benzeri tüm muhataplarla birlikte detaylı biçimde görüşülmesi ve tartışılması gerekmektedir. Aksi halde, devletin silah tekelinden kaynaklanan gücünde hızla devam eden zayıflama, kontrolsüz şiddetin sokağa ve evlere yönelmesiyle sonuçlanarak insanların can ve mal güvenliklerinin korunmasını imkânsız hale getirecek ve toplumun huzuru tamiri imkânsız tahribata uğrayacaktır.

Bir ülke veya topluluktaki silahlı şiddet; ruhsatlı ve/veya ruhsatsız silâhların varlığı ile doğrudan bağlantılıdır. Silah sahibi olma durumunun bir imtiyaz ya da hak olarak ele alınmaması gerekmektedir. Bireysel silahlanmaya karşı gerekli tedbirler alınmadığı sürece, silah kültürünün yaygınlaşarak kamu güvenliğini tehdit etmeye devam edeceği aşikârdır. Yasal düzenlemeler ve denetimlerin yanı sıra, eğitim programları ve sorunları çözümleyici stratejilere de gereksinim duyulmaktadır. Bireysel silahlanma sorunun her yönüyle ayrıntılı biçimde değerlendirilebilmesi için gerekli verilerin toplanma sürecine, sorunun her yönüyle ve doğru kişilerle tartışılarak gerekli tüm tedbirlerin alınmasına Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin doğrudan dâhil olması insanlarımızın can ve mal güvenliklerinin sağlanması ve toplum huzurunun tesis edilmesi adına önemlidir.

Bireysel silahlanmayı önleyici düzenleme yapılması konusunda Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına daha önce de birden çok kez araştırma önergesi verilmiş olmasına rağmen, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bu konuda gerekli olan hiçbir adımı atmamış olması da bireysel silahlanmaya bir devlet politikası olarak göz yumulduğuna dair kamuoyunda oluşan kanıyı güçlendirir niteliktedir. Böyle bir düşüncenin ve çeşitli şiddet olaylarının yaygınlaşması karşısında Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin adım atmaması ya da sessiz kalması uygun görülemez. Ülkemizde yaşayan tüm insanların yaşam hakkının korunması, kırılgan grupların maddi ve manevi bütünlüklerinin korunması hakkına saygı gösterilmesi ve devletin bu hakları korumak üzere pozitif yükümlülüklerini yerine getirmesi amacıyla bireysel silahlanmanın olumsuz etkilerini Türkiye Büyük Millet Meclisi araştırmalıdır.