Bireysel silahlanmanın önlenmesi için alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Öte yandan; sosyal medyada silahlanmanın meşrulaştırılması, yasa dışı silah ticareti ve ruhsatsız silah edinmenin kolaylığı gibi faktörler, bireysel silahlanmayı teşvik eden unsurlar arasında yer almakta; mevcut denetim mekanizmalarının yetersizliği ve şiddetin normalleşmesine yol açmaktadır.

Sivil toplum kuruluşlarının raporları, vatandaşların ruhsatsız silah ediniminin kolaylaştığını ve birçok kişinin hiçbir denetime tabi tutulmadan ateşli silahlara ulaştığını ortaya koymaktadır. Silah kontrol yasalarının etkili biçimde uygulanmaması hem bireysel güvenliği hem de kamu düzenini zedelemektedir.

Bu bağlamda; bireysel silahlanmanın ulaştığı boyutun, şiddet eğilimleriyle ilişkilerinin; yerel güvenlik politikaları, yasal düzenlemeler ve denetim mekanizmalarının yeterliliği açısından çok boyutlu biçimde incelenmesi; ruhsatsız silah ediniminin önlenmesine yönelik etkin politikaların geliştirilmesi; eğitim, denetim ve sosyal farkındalık temelli bir yaklaşımın hayata geçirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince bir Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz. 08.01.2026

GEREKÇE

Bireysel silahlanma, yalnızca bireysel güvenlik sorunu olmaktan çıkmış; toplumsal barışa, kamu sağlığına ve hukuk devleti ilkesine yönelik ciddi bir tehdit haline gelmiştir. Türkiye'de silahla işlenen suçların sayısında kaygı verici bir artış yaşanırken, bu artışa karşı alınan önlemlerin yeterli olmadığı görülmektedir.

Umut Vakfı'nın verilerine göre, 2024 yılında Türkiye genelinde gerçekleşen 3.801 silahlı olayın %84'ü bireysel silahlarla gerçekleştirilmiş ve ruhsatsız silahların yaygın biçimde kullanıldığı bu olaylarda binlerce kişi hayatını kaybetmiş veya yaralanmıştır. Bu tablo, silah ediniminin ciddi biçimde denetim altına alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Örneğin Batman ili özelinde, 2023 yılı boyunca en az 65 olayın yaşandığı, bu olayların çok büyük kısmının ruhsatsız silahlarla gerçekleştiği ve çoğunun kırsal çatışmalar veya organize suç ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Batman Valiliği'nin açıklamasına göre, Batman Il Emniyet Müdürlüğü 2023 - 2025 yılları arasında düzenlenen operasyonlarda 1.576 tabanca, 362 av tüfeği, 56 uzun namlulu silah ve 318 kurusıkı tabanca olmak üzere toplam 2 bin 312 silah ile 21 bin 862 fişek ve 119 bin 582 çeşitli silah parçasının ele geçirildiği belirtilmiştir. Bu durum, özellikle genç nüfusun şiddete kolay erişimini ve sosyal çözülmeyi tetiklemektedir.

Ayrıca sosyal medyada silahların sergilenmesi, silah kültürünün yüceltilmesi ve şiddetin normalleştirilmesi gibi eğilimler, gençler ve çocuklar üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Ruhsatsız silah ticaretinin dijital platformlar aracılığıyla yapılabildiği, bu mecraların yeterince denetlenmediği kamuoyuna sıkça yansımaktadır.

Bireysel silahlanmanın önüne geçilmesi için daha sıkı yasal düzenlemelere, denetim kapasitesinin artırılmasına, toplumsal farkındalığın güçlendirilmesine ve en önemlisi ruhsatsız silah temin yollarının ortadan kaldırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca, ateşli silah ruhsatlarının verilme süreçlerinin yeniden değerlendirilmesi, kolluk kuvvetlerinin denetim yetkisinin etkinleştirilmesi ve cezai yaptırımların caydırıcılığının artırılması zorunlu hale gelmiştir.

Bu kapsamda; Türkiye'de bireysel silahlanmanın ulaştığı boyutun, ruhsatsız silah ticareti ve sosyal medya etkisinin, güvenlik birimlerinin denetim kapasitesinin, mevcut yasal mevzuatın yeterliliğinin, bölgeler arası farkların ve silahlanmaya neden olan sosyoekonomik etkenlerin çok boyutlu biçimde araştırılması; silahlı şiddeti azaltacak kalıcı kamu politikalarının oluşturulması amacıyla Anayasa'nın 98'inci maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince bir Meclis Araştırması açılması zaruri hâle gelmiştir.