Ankara Merkezi Atıksu Arıtma Tesisinde karşılaşılan sorunların tüm yönleriyle değerlendirilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'nin en büyük atık su arıtma tesisi olan Ankara Merkezi (Tatlar) Atıksu Arıtma Tesisinde Ankara kent merkezinde yer alan 9 ilçeden toplanan atık sular arıtılmaktadır. Tesis, 765.000 m3/gün kapasite ile çalışmakta olup "Klasik Aktif Çamur Prosesi" olarak dizayn edilmiştir. 1992 yılı Proje Raporu'nda; 2010 yılında tesis kapasitesinin 971.000 m3/güne çıkartılıp, 2025 yılında ise İleri Biyolojik Arıtma Tesisine dönüştürülmesi planlanmıştır. Ancak bu tarihe kadar bahse konu yatırımlar yapılmamıştır. Dolayısıyla tesise gelen atık suların bir kısmı kapasite yetersizliği nedeniyle arıtılamadan Ankara Çayı'na deşarj edilmektedir.

Tesis hali hazırda yalnızca Karbon (C) giderimi yapabilmektedir. Fakat Sakarya Havzası Hassas Su Kütleleri İyileştirme Eylem Planı kapsamında tesisinin Azot (N) ve Fosfor (P) giderimi yapabilecek şekilde ileri arıtma tesisine dönüştürülmesi gerekmektedir. Bu minvalde, 23.03.2018 tarihinde Ankara Valiliği tarafından 2023 yılı sonu kadar tesisin ileri arıtma tesisine dönüştürülmesi yönünde Ankara Büyükşehir Belediyesi ASKİ Genel Müdürlüğüne yazılı talimat verilmiştir.

Bununla birlikte tesis yatırımının gerekliliğine ilişkin olarak 2000 ve 2020 yıllarında Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) tarafından ve 2019 yılında Türkiye Su Enstitüsü (SUEN) tarafından Teknik Rapor hazırlanmıştır.

Ankara ilinde yaşayan vatandaşlarımızın yaklaşık %90'ı kent merkezinde yaşamakta olup kent merkezinden kaynaklı atık sular bahse konu tesiste arıtılmaktadır. Nüfus artışları ile birlikte gerek iklim değişikliğinin etkileri gerekse su tüketim alışkanlıklarında yaşanan değişimler neticesinde kişi başı su tüketimleri, dolayısı ile üretilen atık su miktarlarında da artış yaşanmaktadır.

Tesiste arıtılan ve/veya arıtılamayan atık sular öncelikle Ankara Çayı'na, oradan da Sakarya Nehrine deşarj olmaktadır. Uygun bir şeklide arıtılamayan her bir m3 atık su Ankara Çayı çevresini ve Sakarya Nehri havzasını öngörülemez bir şekilde kirletmektedir. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 2017-2023 dönemi Atıksu Arıtımı Eylem Planı'nda Sakarya Havzasının su kalitesinin kirli ya da çok kirli su kalitesine sahip olduğu ve buna sebep olan en önemli unsurun kapasite yetersizliği nedeniyle arıtılamadan Ankara Çayı'na deşarj edilen atık sular olduğu belirtilmektedir.

2020 yılında Kapasite Artışı ve Tesisin İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisine Dönüştürülmesi Projesi kapsamında Kavramsal Tasarım Çalışmalarına başlanmış ve 2021 sonunda tasarım çalışmaları tamamlanmıştır. Akabinde yine ivedilikle Çevresel Etki Değerlendirme Raporu hazırlanmış ve Ocak 2023'te Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ÇED Onayı verilmiştir.

Yatırımın uzun vadeli uluslararası finansman (dış finansman) ile gerçekle rk din yönelik gerekli olan Teknik ve Mali Fizibilite Raporları hazırlanıp T.C. Şfrağejj ve Bütçe Başkanlığına sunulmuş ve proje Cumhurbaşkanlığı tarafından 15 Ocak 2028 tarihlnveği e) sayılı Resm? Gazetede yayımlanarak 2023 Yılı Yatırım Programına "Dış TÜR up alınmıştır. Bu kapsamda; tesisin yatırımını finanse etmeyi kabul eden kuruluşlar ile kredi görüşmeleri başlatılmış ve uygun koşullarda finansman temin edilme noktasına gelinmiştir.

Yatırım dış borçlanma talebi Haziran 2023 tarihinde görüşülmek ve karar alınmak üzere Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB) Meclisi gündemine getirilmiş fakat temmuz ayı meclis toplantısında talep reddedilmiştir. ASKİ Genel Müdürlüğü tarafından söz konusu karar yeniden görüşülmek üzere 19 Temmuz 2023 tarihinde tekrar Belediye Meclisi gündemine getirilmiş ve kredi talebi Belediye Meclisince 8 aydır karar alınmaksızın ertelenmektedir.

Tesisin; yetersiz kapasite ile çalışması ve İleri Biyolojik Arıtma Tesisine dönüştürülmemesi ciddi halk sağlığı sorunu yaratmaktadır. Su güvenliği, çevre güvenliği, toplum sağlığı ve gıda güvenliğimiz açılarından sorunun çözümü için gereken adımlar hızla atılmalı ve Ankara Büyükşehir Belediyesinin proje bazlı kredi talebi Meclis görüşmelerinde daha fazla ertelenmemelidir. Halk sağlığı için kredi talebinin ivedilikle onaylanması gerekmektedir.

A Tanca, OKAN | tamir mv, Siyez — ayaş karan | Sez Uy LE)

18 LİRA