Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi'nde basın sektörü ile ilgili alınan kısıtlayıcı tedbirlerin olası olumsuz etkilerinin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Demokrasimiz açısından hayati önem taşıyan, "Basın Milletin Müşterek Sesidir" diyen Ulu Önder Atatürk'ün de belirttiği gibi basına gereken önemin verilmesi, desteğin sağlanması, basın emekçilerinin çalışma koşullarının ve özlük haklarının iyileştirilmesi zorunluktur. Ancak ne yazık ki ülkemizin son süreçte yaşadığı ekonomik kriz, adaletten demokrasiyle her alanda yaşanan sorunlar, toplumun tüm kesimlerini olduğu gibi fazlasıyla da basın camiasını olumsuz etkilemiştir. Uluslararası raporlara da yansıdığı üzere bugün ülkemizde sadece gazetecilik yaptığı için tutuklanan, hedef gösterilip tehdit edilen, dava ve cezalarla sindirilmeye çalışılan gazeteciler bulunmaktadır. Gazetecilerin çalışma koşullarının, özlük haklarının ve ihtiyaç duyulan iyileştirmelerin anayasamız ve uluslararası basın meslek ilkelerine göre yeniden düzenlenmesi, görevlerini icra ederken çıkarılan zorlukların sonlandırılması, sadece basın açısından değil demokrasimiz için de zorunluluktur. Basın sektöründe ve gazetecilerin yaşadığı sorunların çözümünü talep ederken, 13 Mayıs 2024 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığınca açıklanan 'Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi' kapsamında uygulamaya konulacak olan kısıtlamalarla basın tamamen yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Bu düzenlemenin hemen ardından, bu kez de Sosyal Güvenlik Kurumu, basın kuruluşlarının ilan kaybına neden olacak bir düzenleme yaptı. Bu ortamda uygulamaya konan Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi ile SGK ilan düzenlemesi adeta yerel basının idam fermanıdır. Demokrasilerin gelişimine katkıda bulunan ve halkın haber alma hakkı doğrultusunda kamusal görev üstlenen yaygın ve yerel basının yaşatılması için Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi'ndeki olumsuz uygulamalar ile SGK düzenlemesinin iptal edilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, basın sektörü ve gazetecilerin sorunlarının tam anlamıyla ve bütün yönleriyle tespit edilmesi, çözüm adına gerekli önlemlerin alınması için Anayasamızın 98'nci, Türkiye Büyük Millet Meclis İçtüzüğü'nün 104 ve 105'nci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. 03.06.2024

GEREKÇE;

Halkımızın doğru haber alma hakkı ve gerçeklerin ortaya çıkarılması demokrasimiz açısından hayati önem taşımaktadır. Bu kapsamda, "Basın Milletin Müşterek Sesidir" diyen Ulu Önder Atatürk'ün de belirttiği gibi basına gereken önemin verilmesi, desteğin sağlanması, basın emekçilerinin çalışma koşullarının ve özlük haklarının iyileştirilmesi son derece önemlidir. Ancak ne yazık ki ülkemizin son süreçte yaşadığı ekonomik kriz, adaletten demokrasiyle her alanda yaşanan sorunlar toplumun tüm kesimlerini olduğu gibi fazlasıyla da basın camiasını olumsuz etkilemiştir. Uluslararası raporlara da yansıdığı üzere, bugün binlerce gazeteci işsiz, sadece gazetecilik yaptığı için hapishanelerde yatanlar var, hedef gösterilip baskı, tehdit ve davalarla sindirilmek istenenler bulunuyor. Bu doğrultuda gazetecilerin çalışma koşullarının, özlük haklarının ve ihtiyaç duyulan iyileştirmelerin anayasamız ve uluslararası basın meslek ilkelerine göre yeniden düzenlenmesi, görevlerini icra ederken çıkarılan zorlukların sonlandırılması, sadece basın açısından değil demokrasimiz için de zorunluluktur.

Basın sektöründe ve gazetecilerin yaşadığı sorunların çözümünü talep ederken, 13 Mayıs 2024 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığınca açıklanan 'Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi' kapsamında uygulamaya konulacak olan kısıtlamalarla basın tamamen yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Bu düzenlemenin hemen ardından, bu kez de Sosyal Güvenlik Kurumu, basın kuruluşlarının ilan kaybına neden olacak bir düzenleme yaptı. Bugüne kadar piyasa değeri 500 bin TL ve üzeri olan satışlarını bir veya daha fazla süreli yayında ilan yoluyla kamuoyuna duyuran Sosyal Güvenlik Kurumu, alt sınırı 2 milyon 500 bin liraya çıkararak, gazetelerin adeta ilan alamamasının yolunu açtı. Tek geliri abone satışları, reklamlar ve Basın İlan Kurumu aracılığıyla alınan resmi ilan olar basın kuruluşları, 'Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi' kapsamında getirilen kısıtlamalarla daha da zora düşmüştür. Alınan karara göre, 'Basın ve yayın organlarına ilan ve reklam verilmeyecek, kamu kurum ve kuruluşlarınca hiçbir şekilde günlük gazete alımı yapılmayacak, görev alanı ile ilgili olmayan yayınlara abone olunmayacak' düzenlemeleri öldürücü darbe niteliğindedir. Gazete maliyetlerini oluşturan kâğıt, kalıp ve mürekkep başta olmak üzere tüm malzemelerin döviz cinsinden fiyatları artarken, medya kuruluşlarının girdileri döviz bazında yüzde:50'ye varan oranlarda yükselirken, genel giderlerdeki ve asgari ücretteki artışın da etkisiyle yüzlerce yerel medya kuruluşu kapanma noktasına gelmiştir. Bu ortamda uygulamaya konan Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi ile SGK ilan düzenlemesi adetâ yerel basının idam fermanıdır. Demokrasilerin gelişimine katkıda bulunan ve halkın haber alma hakkı doğrultusunda kamusal görev üstlenen yaygın ve yerel basının yaşatılması için Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi'ndeki olumsuz uygulamalar ile SGK düzenlemesinin iptal edilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, basın sektörü ve gazetecilerin sorunlarının tam anlamıyla ve bütün yönleriyle tespit edilmesi, çözüm adına gerekli önlemlerin alınması için Meclis-Araştırması açılması amaçlanmıştır.

Şeye Ümee Yaylı Ayla