Arıcılık sektöründeki sorunların tespit edilerek bu sorunların çözümleri için gerekli yasal düzenlemelerin yapılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Bitki ve arı çeşitliliğinde dünyada avantajlı konumda olan Türkiye'nin bu güçlü özelliğine karşılık arıcılık alanında yaşadığı sorunlar gittikçe ağırlaşmaktadır. Bu geriye gidişin elbette iktidarın tarım ve hayvancılığa yönelik uyguladığı politikalarla ilişkisi bulunmaktadır. İktidarın politikalarına ve küresel iklim krizine bağlı oluşan mevsimsel olumsuzluklar da eklendiğinde arıcılıkta geriye giden tablo derinleşmektedir. Bu negatif durum verilere de yansımaktadır. Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği'nin verilerine göre daha fazla arı ürünü ihracat potansiyeli bulunmasına rağmen, arı ürünü ihracatı 2022 yılına oranla 2023 yılında %45 oranında azalış göstermiştir.

Tarım ve Ormancılık Bakanlığının verilerine göre Türkiye"de1992 yılında; 21 bin 931 arıcı, 3 milyon 340 bin 328 kovandan 60 bin 318 ton bal üretmektedir. Aynı yıl için bal verimliliği ise 17,04 kg/koloni olarak gerçekleşmiştir. Bakanlığın 2022 verilerine göre ise 95 bin 386 arıcı, 8 milyon 984 bin 676 kovandan 118 bin 297 ton bal üretmektedir. 2022 yılı verimliliği ise 13,17 kg/koloni olarak gerçekleşmiştir. Görüldüğü üzere 30 yılda üretici ve kovan sayısı artmasına rağmen kovan başı elde edilen verim düşmüştür.

Arıcılıkta yaşanan sorunlar, sahip olunan potansiyelin altında üretim ve verim elde edilmesine yol açmaktadır. Arıcıların sorunlarının başında meraların hem yetersizliği hem de Kürtlerin çoğunlukta yaşadığı bölgelerde meraların "güvenlik" nedeniyle arıcılara açılmaması gelmektedir. Küresel iklim krizine bağlı olarak çiçek açma ve nektar salgılama dönemleri de değişmektedir. Bal verimini olumsuz etkileyen bu durum arı kolonilerinin, daha fazla miktarda yavru üretip daha güçlü nektar akımına girebilmeleri için Mart-Nisan ayı beslenmelerini zorunlu hale getirmiştir. Arı meralarının oluşturulması arıcılığın geleceği açısından önemli bir yerde durmaktadır.

Ülkemizdeki arıcıların yaklaşık %75'i gezgin arıcılık yapmaktadır. Farklı zamanlarda çiçeklenen bitki varlığından faydalanabilmek ve iklim krizine bağlı yaşanan kuraklık nedeniyle yapılan gezginci arıcılıkta; arıcılar arı ürünleri üretimi için yılda ortalama 10.000 kilometrenin üzerinde yol kat etmektedir Bu sebeple akaryakıt, arıcılık için önemli bir girdiyi oluşturmakta ve verilen destekler bu yönüyle arıcılar için yetersiz kalmaktadır.

Arıcılar iklim krizi ve yetersiz desteklerin yanında sahte bal ürünleriyle de mücadele etmek zorunda kalmaktadırlar. Türkiye'de market raflarında sahte balla karşılaşmak artık olağanlaşmış durumdadır. Bu durum ihracat potansiyeli yüksek Türkiye'nin bal sektörünün uluslararası alandaki güvenirliliğini de olumsuz etkilemektedir. AB Komisyonu'na bağlı sağlık ve bilim kuruluşları ile AB yolsuzlukla mücadele kuruluşu OLAF'ın iş birliğiyle hazırlanan bir rapor da bunu teyit etmektedir. Rapora göre, Türkiye'den AB ülkelerine ithal edilen 15 numuneden 14'ü hileli çıkmıştır.

Arıcılık alanında yaşanan sorunlar, küresel iklim krizi, denetimsizlik ve iktidarın yanlış tarım politikaları nedeniyle giderek daha da ağırlaşmaktadır. Arıcılık sektöründe yaşanan sorunların tüm yönleriyle araştırılması, halk sağlığının korunması ve doğayı da merkezine alan arıcılık politikalarının oluşturulması için Meclis araştırmasının açılması TBMM'nin kamuya yönelik sorumluluğudur.