TÜİK'in enflasyon hesaplama yöntemlerinin ve TÜİK ile diğer kuruluşlar arasındaki enflasyon farkının nedenlerinin araştırılarak gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

TÜİK, memur ve emekli maaşlarında zam oranlarını belirleyecek temmuz enflasyonunu açıklamış; buna göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)Y'yi, haziranda aylık bazda yüzde 1,64 ve yıllık bazda 71,60 olarak belirlemiştir.

TÜİK ocak enflasyon oranını 6,70, şubat enflasyon oranını yüzde 4,53, mart enflasyon oranını 3,16, nisan enflasyon oranını 3,18, mayıs enflasyon oranını ise 3,37 olarak açıklamıştı. Böylece altı aylık enflasyon farkı yüzde 24,73 olmuştur.

Açıklanan rakamlarla birlikte, 2024 yılının ikinci 6 ayında SSK ve Bağkur emeklilerinin alacağı maaş artış oranı yüzde 24,73; memur ve memur emeklilerinin ise enflasyon farkı dahil olmak üzere yüzde 19,31 olarak netleşmiştir.

Ancak açıklanan rakamlar kamuoyunda ve bağımsız uzmanlar tarafından eleştirilere konu olmuştur. Bunun nedeni TÜİK'in açıkladığı enflasyon verilerinin, reel enflasyonu yansıtmaması, kamuda tasarruf politikaları kapsamında zamların düşük tutulması için gerçek rakamların çarpıtılması veya doğru tespit edilmemesidir. Haziran enflasyonunun Merkez Bankası'nın temmuz zamları için öngördüğü minimum seviye olan 2.55'*in dahi altında çıkması, TÜİK verilerinin nasıl belirlendiği, hangi yöntem ve usullerin izlendiği, enflasyon sepetindeki ürünlerin neler olduğu konusunda kamuoyundaki şüpheleri arttırmış, TÜİK'e duyulan güvensizliği perçinlemiştir.

Bağımsız akademisyenler ve ekonomistlerin oluşturduğu Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG)Y'nun TÜİK'in alt gruplarını gösterge olarak aldığı ve açıkladığı verilere göre; günlük fiyat değişimlerinden elde edilen ENAG Tüketici Fiyat Endeksi (E-TÜFE) aylık bazda yüzde 4,27 artarken; yıllık enflasyonu yüzde 113,08 olarak hesaplandı. İstanbul Ticaret Odası (İTO) verilerine göre ise Haziran ayında perakende fiyatlar aylık yüzde 3,42 artarken, fiyatlar bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 82,14 artmıştır. Görüldüğü üzere diğer kuruluşlar ile TÜİK arasında azımsanamayacak farklar bulunmakta, gösterge ve yöntemlerin aşağı yukarı aynı olduğu araştırmalardaki bu farkın neyden kaynaklandığı açıklanmamaktadır.

Bilindiği üzere TÜİK, TÜFE kapsamındaki maddelerin fiyatını "Kamuoyu yanlış yorumluyor ve bu da yanlış anlamalara yol açıyor" gerekçesine sığınarak Nisan 2022?den sonra açıklamayı durdurmuş, bu kararın kaldıran mahkeme kararlarına rağmen açıklanmamaya devam edilmiştir. TÜİK ardından hesaplamalarında kullandığı yönteme dair, tüm maddeler için ağırlık açıklamaya da son vermiştir. Mevcut durumda fiyat değişimleri ve ağırlıklar ana harcama grupları itibarıyla açıklanmakta, madde fiyatlarını vermediği gibi her bir madde için fiyat değişimi de gizlenmektedir. Bu durum, bir kamu kurumu niteliği gösteren ve maaş zamları dahil pek çok alanda esas alınan TÜİK verilerinin güvenilirliğini, şeffaflığını ve doğruluğunu zedelemektedir.

Nitekim, uzman ekonomistlerin yaptıkları incelemeye göre; TÜFE'de yer alan 100 kalem mal ve hizmetin Nisan 20222'de ilan edilen fiyat ile geçen ay dikkate alınan muhtemel son fiyatı, TÜİK'in açıkladığı veriler baz alınarak bulunduğunda ortaya gerçek dışı bir tablo çıkmaktadır. Buna göre, uzman doktor muayenesi 34 lira, kira 6 bin lira, yurt ücreti 457 lira olması gerekmekteyken, bu fiyat ve rakamlar gerçeğin yanından bile geçmemektedir.

Tüm bu nedenlerle, TÜİK verilerin hangi kalem mal ve hizmetler üzerinden, hangi fiyatlar esas alınarak ve hangi yöntemler kullanılarak enflasyon sonuçları elde ettiği, TÜİK verileri ile diğer kuruluşlar arasındaki enflasyon farkının nelerden kaynaklandığı, açıklanan verilerin başta emekliler, memurlar ve asgari ücretliler olmak üzere topluma nasıl etkileri olduğu ve yüksek enflasyonist ortamda giderek alım gücünün düşmesine karşı hangi tedbirlerin alınması gerektiğini araştırmak amacı ile Meclis Araştırma Komisyonu kurularak çalışmalar yapılması gereğini arz ve teklif ederiz. 08.07.2024