Cezaevlerinde yaşanan şüpheli ölüm olaylarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

11 Mayıs 2024 tarihinde Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda meydana gelen Reber Soydan'ın şüpheli ölümü, cezaevlerinde mahpusların güvenliği ve haklarının korunması açısından ciddi soru işaretleri ve endişeler doğurmuştur. Soydan'ın intihar ettiği iddia edilen bu olay, cezaevlerinde yaşanan benzer şüpheli ölümler ve cezaevi koşullarının yeniden değerlendirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Soydan'ın ailesi, olayın ardından çeşitli endişelerini dile getirmiştir. Soydan'ın babası, oğlunun intiharına inanmadığını ve cezaevindeki koşulların oğlunun moral durumunu etkileyip etkilemediğini sorgulamaktadır. Ayrıca, cenazenin yıkanması sırasında karşılaştıkları çeşitli engellere ve oğlunun cenazesinin evlerinde yıkanmak zorunda kaldığına dikkat çekmiştir. Aile, olayın gerçek nedenlerinin aydınlatılması ve adaletin sağlanması amacıyla kapsamlı bir araştırma yapılmasını talep etmektedir.

Reber Soydan'ın intihar ettiğine ilişkin iddialar, birçok şüpheli unsuru beraberinde getirmektedir. Öncelikle, Soydan'ın ölümünden önce ailesiyle gerçekleştirdiği görüşmelerde, kendisinin neşeli ve olumlu bir tavır sergilediği, ayrıca televizyon talebinde bulunduğu iletilmiştir. Bu durum, Soydan'ın ruhsal durumunun intihar etme eğiliminde olmadığına dair işaretler sunmaktadır ve ölümünün intihar olup olmadığı konusundaki şüpheleri artırmaktadır.

Olayın hemen ardından alınan ifadelere göre, bir mahpus, Soydan?ı kendi odasında pencere boşluğuna asılmış olarak bulduğunu belirtmiştir. Bu kişi, Soydan'ın kendini aştığını fark ettikten sonra ilk yardım müdahalesinde bulunmuş, ancak Soydan'ın nabzını kontrol ettiğinde atmadığını görmüştür. Bir diğer mahpus, Soydan'ın şüpheli ölümünü fark eden kişinin bağırarak yardım çağırdığını ve hemen acil durum butonuna basarak yardım çağırdığını ifade etmiştir. Soydan'ı yerde hareketsiz bir şekilde bulmuş ve acil sağlık ekiplerinin gelmesini beklemiştir. Cezaevi infaz koruma memurlarından biri, olay yerine ulaştığında Soydan'ı hareketsiz bir şekilde bulmuş ve acil sağlık ekiplerine bilgi vermiştir. Soydan'ın şüpheli ölümünden önce herhangi bir belirgin iz bulunmadığı belirtilmiştir. Başka bir infaz koruma memuru, olay anında görevde bulunmuş ve Soydan'ın şüpheli ölümünü fark eden ilk kişi olmuştur. Soydan"ı battaniye ile aşağı indirmiş ve acil! sağlık ekiplerine teslim etmiştir.

Cenaze, 12 Mayıs 2024 tarihinde Van Adli Tıp Grup Başkanlığı'na gönderilmiştir. Yapılan ölü muayene ve otopsi işlemlerinde, Soydan'ın boynunda âdem elmasının hemen altından başlayıp sağ ve sola doğru yükselen, yüzeysel ancak belirgin şekilde derinlik göstermeyen izler bulunmuştur. Bu izler, 23 cm uzunluğunda ve ortalama | cm kalınlığında olup, bazı bölgelerde milimetrik abrazyonlar ve ekimozlar içermektedir. Ayrıca, akciğerlerde hava boşluğu tespit edilmemiştir, bu da pnömotoraks (akciğerde hava birikimi) bulgusunu ortadan kaldırmaktadır. Soydan'ın kendisini ranzaya asarak intihar ettiği iddialarının fiziksel olarak mümkün olup olmadığı sorgulanmaktadır. Soydan'ın boyunun, ranzayı aştığı belirtilmiş ve bu nedenle intiharın fiziksel olarak mümkün olmadığı ifade edilmiştir. Bu bulgu, intihar iddialarını sorgulayan önemli bir detaydır. Ayrıca, ranzanın yüksekliği ve Soydan'ın fiziksel özellikleri dikkate alındığında, bu tür bir intiharın uygulanabilirliği konusunda ciddi şüpheler bulunmaktadır.

Cezaevleri, mahpusların hem fiziksel hem de psikolojik sağlıklarını korumakla yükümlüdür. Bu tür şüpheli ölümlerin önlenmesi için çeşitli önlemler alınmalıdır. Öncelikle, cezaevlerinde düzenli ve etkili psikolojik destek programlarının uygulanması kritik öneme sahiptir. Ayrıca, cezaevlerinin koşullarının düzenli olarak denetlenmesi, hak ihlallerinin önlenmesi, cezaevlerinde yaşanan şüpheli intihar olaylarının önlenmesinde önemli bir adım olacaktır. Soydan'ın ölümünün tüm yönleriyle aydınlatılması ve cezaevi yönetiminin bu. olayda sorumluluğu varsa açığa çıkarılması, adaletin sağlanması için elzemdir.

Bu bağlamda, başta Reber Soydan'ın şüpheli ölümü olmak üzere cezaevlerinde yaşanan şüpheli ölümlerin önlenmesi/incelenmesi amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını ve Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.

• MİL 2. | 12 olr/