Taklit ve tağşiş ürünlere yönelik yapılan denetim sonuçlarının kamuoyuna açıklanarak mevcut durumun tespit edilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Denetimler gerçekleştirilmiş, taklit ve tağşiş ürünler tespit edilmiş ve cezai işlemler uygulanmıştır. Ancak, bu firmaların isimleri, bulundukları iller ve uygunsuzluk nedenleri, yani taklit ve tağşiş listesi kamuoyu ile paylaşılmamaktadır. Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş, taklit ve tağşiş edilmiş ürünleri piyasaya sürenlerin açıklanması gerekmektedir. Bu şirketlerin kamuoyuna açıklanması, caydırıcılık açısından son derece önemlidir. Bu yanlıştan bir an önce dönülmeli ve taklit ve tağşiş listesi en kısa zamanda açıklanmalıdır.

Halk sağlığını koruma ve tüketici güvenliğini sağlama adına, gıda denetimlerinin şeffaf bir şekilde yürütülmesi ve bu süreçte uygunsuzluk tespit edilen işletmelerin kamuoyu ile paylaşılması hem tüketicilerin bilinçlenmesi hem de diğer işletmeler üzerinde caydırıcı bir etkisi olması açısından büyük önem arz etmektedir. Bu sebeple, taklit, tağşiş ürün listesinin açıklanması ve mevcut durumunun araştırılması için Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 101, 102 ve 103'üncü Maddeleri gereğince Genel Görüşme açılmasını arz ve teklif ederim

Saygılarımla. 13.06.2024

GEREKÇE

Gıda ürünlerinde, ekonomik krizin etkisiyle, taklit ve tağşiş ürünlerin yaygınlaşması artmaktadır. Bu nedenle, denetimlerin artırılması gerekmektedir. 2012'de çıkarılan bir yönetmelikle bu tür uygunsuzlukların tespit edilmesi durumunda firma, şirket ve kişi isimlerinin kamuoyuyla paylaşılması zorunlu hale getirilmişti. Ancak, yeni Bakan göreve geldikten sonra bu uygulama gerçekleştirilmemiştir.

Bu işletmeler kimdir ve neden kamuoyuyla paylaşılmamaktadır? 118 işletmenin savcılığa bildirildiği göz önüne alındığında, ciddi sorunlar olduğu anlaşılmaktadır. Bu işletmeler hâlâ faaliyet göstermekte midir? İnsanlar hâlâ bu işletmelerden gıda ürünleri tüketmekte midir? Birden fazla kez aynı uygunsuzluğu yapan işletmeler bu işten men edilmekte midir? Bu soruların yanıtlanması ve gerekli bilgilerin kamuoyuyla paylaşılması hem halk sağlığını koruma hem de gıda güvenliği standartlarını yükseltme açısından elzemdir. Uygunsuzluk tespit edilen işletmelerin açıklanması, diğer işletmeler için de caydırıcı olacaktır. Bu nedenle, en kısa zamanda taklit ve tağşiş listesi açıklanmalıdır.

Dönemin Bakanı, 31 firmada tekrar aynı durumun tespit edildiğini ve bu firmalara ilişkin önlemlerin artırılacağını ifade etmişti. Ancak, bu işletmelerin kimler olduğunun kamuoyu tarafından bilinmesi gerekmektedir. Örneğin, domuz etinin dana kıyma veya dana köfte gibi satıldığı yerlerin Bakanlık tarafından açıklandığı durumlar bulunmaktadır. Ancak, faaliyetlerinin sürüp sürmediği konusunda bilgi verilmemektedir. Tüketici, bu yerlerden haberdar olmalıdır. Bozulmuş ve taklit ürünlerle ilgili, bu ürünleri kimlerin ürettiği ve sattığı açıklanmalıdır.

Bakan göreve gelene kadar, denetim sonucunda ortaya çıkan firmaların isimleri en az 6 ayda bir açıklanıyordu. Ancak bugün, bu bilgiler paylaşılmamaktadır. Bu durumun düzeltilmesi ve taklit ile tağşiş ürünlerin üreticisi ve satıcısı olan firmaların isimlerinin açıklanması gerekmektedir. Merdiven altı üretim ile ilgili olarak ne tür önlemler alındığı ve denetimlerin ne kadar yapıldığı belirsizdir.

Türkiye'de mülteci veya göçmen statüsünde bulunan kişilerin birçok ilde çeşitli gıda satış noktaları oluşturdukları gözlemlenmektedir. Bu işletmelerde genellikle şekerleme

" ürünleri, tatlılar, gıda ürünleri ve ekmek satılmaktadır. Ancak, bu işletmelerle ilgili ne kadar denetim yapıldığı ve kaç tane olduğu gibi detaylı bilgiler kamuoyuyla paylaşılmamaktadır. Denetimlerin yapıldığı belirtilmekle birlikte, kapsamı ve sıklığı konusunda net bir açıklama yapılmamaktadır.

Geçmişte, gıda üretim veya işlenme yerlerinde portör akciğer filmi gibi sağlık kontrolleri zorunluyken, yapılan düzenlemeyle bu zorunluluk kaldırılmış ve hijyen odaklı incelemeler getirilmiştir. Ancak, bu incelemelerin ne kadarının yapıldığı ve etkinliği konusunda net bir bilgi bulunmamaktadır. Özellikle fırın ve yemek üretim yerlerinde, insan sağlığına zarar verebilecek hastalıkların ortaya çıkabileceği riskler göz önünde bulundurulmalıdır.

Türkiye'de, ruhsatları Türk vatandaşlarına ait olup yabancılar tarafından işletilen bakkal, tatlıcı veya firin gibi işletmelerin durumu da ele al Kontrol dışı birçok işletme bulunmaktadır ve yapılan denetimler genellikle eliyi Mâtaşler odaklanmaktadır. Ancak, rastgele gıda işletmelerinde de düzenli deneti ünkü burada insan sağlığı veri ciddi bir risk altındadır. Hijyen koşullarının kontrol edilmediği durumlarda, gelecekte daha büyük toplumsal ve sağlık sorunlarına yol açabilecek potansiyel riskler bulunmaktadır. Bu amaçla bir meclis araştırma komisyonu kurulması gerekmektedir.