Erzurum Karayazı ilçesine açılacak olan maden sahasının yaratacağı tahribat göz önüne alınarak gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Proje tanıtım dosyasında yer alan bilgilere göre, maden ocağında yılda yaklaşık 355 bin ton "cevher üretilmesi" planlanmakta olup bu süreçte, 649 bin 581 ton "ekonomik olmayan kayaç" yani "pasa" açığa çıkacak; bahse konu atık malzemeler de madenin kurulacağı alanda depolanacaktır.

Diğer yandan Koza Altın İşletmeleri A.Ş.'nin maden ocağı kuracağı bölgenin büyüklüğü yaklaşık 20 hektar olup madende yaklaşık beş yıl üretim yapılması öngörülmektedir. Bu süreçte dinamitli patlatmaların yapılacağı ise maden projesinin doğası gereğidir. Proje tanıtım dosyasında, "Projeden kaynaklı her türlü zarardan faaliyet sahibi sorumlu olacak" denilmiş ise de yakın tarihte yaşanan pek çok örnek şirket sahiplerinin muafiyet ve ayrıcalıklarını ortaya çıkarmıştır.

Her ne kadar proje tanıtım dosyasında, kurulacak maden ocağının ülke ekonomisine katkıda bulunacağı iddia ediliyor ise de uzun vadede ekili alanların kuraklaşması gündeme gelecektir. Ülke ekonomisine olacak olan katkının 1,7 milyon dolar olacağı ifade edilmesine rağmen, bu getirinin kısa vadede ve üstelik sadece şirket sahiplerine katkı sağlayacağı, halk için olumlu hiçbir yansımasının olmayacağı nettir. Nitekim, tarım arazilerinin yok edilmesi, tarım ve bilhassa hayvancılık için önemli olan Erzurum'da pek çok ekonomik faaliyeti sonlandıracaktır. Türkiye'nin hayvancılık başkenti olan Erzurum için bu maden ocağının büyük bir kayba neden olacağı tartışma dışıdır. Ayrıca maden arama faaliyetlerinin çevreye vereceği zarar, insan ve doğa yaşamı için son derece boyutludur. Bilindiği üzere Bergama, Kaz Dağları, İliç gibi altın madenciliğinin yürütüldüğü sahalarda telafisi imkansız zararlar meydana gelmiştir.

Açık ocak madenciliği, çevresel etkileri, su kaynaklarının kirlenmesi, yerel ekosistemlerin bozulması, hava kirliliği ve yerel halkın yaşam alanlarının tehdit altında kalması gibi birçok sorun doğurabilmektedir. Bu nedenle, proje ile ilgili çok yönlü bir inceleme yapılması önem taşımaktadır.

Projenin yaratacağı olumsuz etkileri şu şekilde sıralamak mümkün:

• Açık ocak madenciliği, kimyasal madde kullanımı ile yer altı ve yüzey su kaynaklarını kirletebilir. Bu durum, bölgedeki tarım arazilerinin ve içme suyu kaynaklarının etkilenmesine yol açabilir.

• Proje alanındaki ekosistemlerin tahrip olması, yerel fauna ve flora üzerinde kalıcı etkiler yaratabilir.

• Madencilik faaliyetleri sırasında ortaya çıkan toz ve gaz salınımları, hava kalitesini olumsuz etkileyebilir.

• Madencilik faaliyetleri, bölgedeki insan hareketliliğini artırabilir. Yerel halkın maden nedeniyle göç etmesi ya da yerinden olması gibi durumlar söz konusu olabilir.

• Projenin yerel ekonomiye katkısı, geçim kaynaklarının azalması veya yok olması ile dengelenmelidir. Madencilik projesi, yerel halk için yeni istihdam fırsatları sunabilir; ancak bu firsatlar, yerel halkın uzun vadeli geçim kaynakları ile dengelenmelidir. Projenin, sürdürülebilir kalkınma ilkeleri çerçevesinde yürütülüp yürütülmediği incelenmelidir.

Tüm bu sıraladığımız hususlar insan ve canlı yaşamı için ortada büyük bir risk bulunduğunun izahıdır. Koza Altın İşletmeleri A.Ş. tarafından planlanan "Altın Madeni Açık Ocak İşletmesi" projesinin çevresel etkileri üzerine bir bilimsel çalışma yapılması; projenin yerel halk üzerindeki sosyal etkilerinin incelenmesi ve halkın görüşlerinin alınması; projenin ekonomik boyutunun, özellikle yerel ekonomi üzerindeki etkilerinin araştırılması gibi hususlar bu noktada son derece önemlidir. Bu çalışmalar yapılmaksızın halka bir dayatma içerisinde proje üretilmesi ise, pek çok örneğini de deneyimlediğimiz üzere, sadece sermayedarların korunduğuna dair bir izlenim yaratmaktadır. Bu izahla doğanın korunması, halk sağlığının güvence altına alınması a) ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması adına, Koza Altın İşletmeleri A.Ş.'nin gerçekleştireceği bu projenin titizlikle incelenmesi, gerekli çalışmaların yürütülmesi ve halkın üstün yararı doğrultusunda gerekli tedbirlerin alınması TBMM'nin sorumluluğundadır. Bu sebeplerle, araştırma önergesinin kabul edilmesi hususunda gereğini arz ederim. İda ON