Sosyal yardım programlarının etkinliğinin artırılması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Sosyal yardım alan birey sayısının artışı, Türkiye'nin ekonomik yapısında önemli bir soruna işaret etmektedir. Son yıllarda, yardımlara bağımlı olan bireylerin sayısı hızla artarken, bu artışın uzun vadeli ekonomik etkileri ve sosyal entegrasyonu sağlama noktasında yetersiz kalan politikalar daha fazla görünür hale gelmiştir. 2024 yılı itibarıyla, Türkiye'de sosyal yardım alan 17,6 milyon birey bulunmaktadır ve bu kişilerin büyük çoğunluğu çalışabilecek yaşta olmalarına rağmen, istihdam fırsatlarından yoksundur.

2024 yılı itibarıyla Türkiye'de sosyal yardımlardan yararlanan kişi sayısı 17,6 milyona ulaşmış ve bu rakam 4,4 milyon haneyi kapsamaktadır. Sosyal yardımların %80'inden fazlası düzenli yardımlar olup, çoğunlukla gıda, barınma ve sağlık gibi temel ihtiyaçları karşılamaktadır. Ancak, bu yardımlar, bireylerin ekonomik bağımsızlıklarını kazanmalarını sağlamaktan uzak kalmaktadır. Özellikle, sosyal yardım alan bireylerin yalnızca %12'sinin aktif olarak çalışma hayatına katıldığı belirtilmektedir. Bu oran, OECD ülkelerinde %35 civarındayken, Türkiye?de ciddi bir düşük seviyede kalmaktadır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, 2019 yılında sosyal yardımlar için 55 milyar TL bütçe ayırırken, bu rakam 2023 yılında 145 milyar TL'ye çıkmıştır. Bu artış, yoksulluk oranlarındaki yükselişi ve sosyal yardıma olan bağımlılığı doğrudan yansıtmaktadır. Ancak bu bütçenin büyük bir kısmı, sadece nakit yardımlar ve temel ihtiyaçların karşılanmasına yöneliktir. Sosyal yardımların iş gücü piyasasına entegrasyonu teşvik edici politikalara yönlendirilmesi gerekmektedir. Sosyal yardım alan bireylerin 70'ini kadınlar oluşturmaktadır. Ancak, bu kadınların 9485'i iş gücüne katılmakta zorlanmaktadır ve bu da ailelerinin ekonomik durumuna katkı sağlama fırsatlarını kısıtlamaktadır. Bu durum, yalnızca bireylerin yaşam standartlarını değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet eşitsizliğini de derinleştirmektedir. Sosyal yardımların bireyleri çalışma hayatına kazandırmayı hedeflemesi gerektiği halde, mevcut mesleki eğitim ve beceri geliştirme programları yetersiz kalmaktadır. 2024 yılında sosyal yardım alan bireylerin sadece "07'si mesleki eğitim ve iş gücü programlarına katılabilmektedir. Aynı zamanda, sosyal yardım: alan bireylerin çoğu iş bulmakta ve gelir elde etmekte zorlanmaktadır. Sosyal yardımlar, bazı durumlarda bağımlılık ilişkileri yaratmaktadır. Yardımlar sadece geçici ihtiyaçları karşılarken, bireylerin uzun vadede ekonomik bağımsızlıklarını kazanmalarını sağlamamaktadır. Sosyal yardım alan kadınların büyük bir kısmı iş gücüne katılamamaktadır. Kadınların çalışma hayatına katılımının sağlanması için daha güçlü teşvik mekanizmalarına ihtiyaç vardır. Kadınların iş gücüne katılımını artıracak destekler ve politikalar geliştirilmesi gerekmektedir. Sosyal yardım alan bireyler için daha kapsamlı mesleki eğitim ve beceri geliştirme programları oluşturulmalıdır. Kadınların iş gücüne katılımını teşvik edici politikalar ve destek mekanizmaları güçlendirilmelidir. Sosyal yardım alan bireylere yönelik girişimcilik destekleri ve mikro kredi programları artırılmalıdır. Sosyal yardımların sadece nakit ödemelerle sınırlı kalmayıp, iş gücü piyasasına entegrasyonu teşvik edecek projeler ve stratejiler geliştirilmelidir. Yerel yönetimler ve özel sektör ile iş birliği yapılarak, bölgesel istihdam projeleri hayata geçirilmelidir. Sosyal yardım programlarının etkinliği düzenli olarak izlenmeli, uzun vadeli bağımlılığı önlemek ve üretim sürecine dahil etmeyi teşvik edici politikalar geliştirilmelidir.

Sosyal yardım programlarının etkinliğini artırmak, bireyleri iş gücü piyasasına dahil etmek ve üretim süreçlerine katılmalarını sağlamak için yetersiz sosyal yardımları sadece geçici bir çözüm olmaktan çıkararak bireylerin ekonomik bağımsızlıklarını kazanmasını sağlayacak bir yapıya kavuşturulması adına bu konuda Anayasa'nın 98, İçtüzüğün 104 ve 105. maddeleri uyayfnca Meclis araştırması açılmasını arz ederim.

Saygılarımla. 25.11.2024