Sosyal yardım programlarının etkinliğinin artırılması ve sosyal yardım alan kişilerin ekonomik bağımsızlıklarını kazanmaları için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Ülkemizde, sosyal yardım alan hanelerin sayısındaki artışın oranı her geçen yıl yükseliyor. Bu hanelerde yaşayan ve bu yardımları alan kişilerin sayısındaki artış ise, ülkemizde yoksulluğun geldiği noktayı göstermektedir. Nitekim, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın verilerine de derinleşen yoksullukla birlikte destek alan hanelere dair rakamlardaki artış da yansımaktadır. 2003-2023 yılları arasında, düzenli olarak yardım alanların oranında "%96'lık bir artış gerçekleştiği ve ülkemizde bugün 4,5 milyon hanenin yani 19 milyona yakın insanın düzenli olarak yardım aldığı görülmektedir.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın 2023 yılında sosyal yardımlara ayırdığı bütçeye bakıldığında, 2023 sonu itibariyle sosyal yardımlar için 140.135.703.368 TL harcandığı görülmektedir. 2025'te ise harcanması öngörülen rakamın 219.723.130.000 TL olacağı, 2026'da ise bu rakamın 425.797.538.000 TL olacağı öngörülmekte yani sosyal yardımların azalmak yerine ciddi oranda artacağı görünmektedir. Rakamlardaki bu artış, yoksulluğun da giderek yükseldiğini, sosyal yardımlara olan bağımlılığın da arttığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, sosyal yardımların 9690'a yakınının düzenli yardımlardan oluştuğu Bakanlıkça belirtilirken, bu yardımlarla çoğunlukla gıda, barınma ve sağlık gibi temel ihtiyaçların karşılandığı bilinmektedir. Söz konusu yardımlar, geçici ihtiyaçları karşılarken bireylerin uzun vadede ekonomik bağımsızlıklarını kazanmalarının önünde engel oluşturmaktadır. Ayrıca, sosyal yardım alan kadınların büyük bir kısmı da işgücüne katılamamaktadır. Kadınların işgücüne katılımlarının sağlanması için daha güçlü teşvik mekanizmalarına ve daha gerçekçi çözümlere gidecek yolda somut desteklere ihtiyaç bulunmaktadır. Türkiye'de, sosyal yardımların sadece nakit ödemelerle sınırlı kalmaması gerekmektedir. Bunu söylerken de, nakdi yardımların "faizsiz kredi" olarak verilmesinin de ayrıca bir sorun teşkil ettiği ve edeceği ortadadır.

Her ne kadar, iktidar tarafından son bir yılda gündeme getirilen ve 5 deprem kentinde uygulanan "Aile ve Gençlik Fonu" adı altında verieln 150 bin TL'lik faizsiz kredi programına başvuruların 15 bini geçtiği söylense de geri ödemeler noktasında da sıkıntılar olabileceği ve bu tip evliliği teşvik edici destekler yerine gençler ve kadınlar için sürdürülebilir istihdama katılımlarını sağlayacak tedbirler alınması gerektiği açıktır.Ayrıca, yapılan tüm sosyal yardımların, nakdi yardımların etkinliği düzenli olarak izlenmeli, uzun vadeli bağımlılığın önüne geçilmelidir.

Sosyal yardım programlarının etkin olarak kullanılması noktasında gerekli politikaların hayata geçirilmesi için alınacak tedbirlerin araştırılması, düzenli sosyal yardımların bağımlılık yaratmaması noktasında da gereken tedbirlerin araştırılması, ve de sosyal yardım alan bireylerin ekonomik bağımsızlıklarını kazanmalarını sağlayacak bir yapıya kavuşması için gerekli politikaları ele almak amacıyla Anayasa'ınızın 98. TBMM İçtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri kapsamında Meclis Araştırması açılması konusunda gereğini saygılarımla arz ederim. (14.01.2025)