6 Şubat 2023 tarihli depremlerde meydana gelen yıkımlarda kusur, ihmal veya kusursuz sorumluluğu bulunan tüm sorumluların tespit edilmesi, ağır hasarlı binaların akıbeti ile hak sahiplerinin güncel durumlarının ve Şanlıurfa'daki depremzedelerin akıbetinin araştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

GEREKÇE

6 Şubat 2023 tarihinde 7.7 ve 7.6 şiddetlerinde meydana gelen deprem Kahramanmaraş merkezli olmasına rağmen 11 ili doğrudan ve ağır şekilde etkilemiştir. Resmi açıklamalara göre 53 bin 537 insanımızın hayatını kaybettiği belirtilmişse de bölgede yaşayanlar ve tanıklıklar üzerinden bu sayının çok daha fazla olduğu iddia edilmektedir. Yaşamını kaybedenlerin yanı sıra depremin etkisi, ihmaller silsilesi, kusurlu ve yanlış yapılaşmanın son 20 yılda artması, denetim faaliyetlerinin etkin yapılmaması gibi nedenlerle 38.901 bina ve 518.000 konut yıkılmıştır. Ağır hasar, orta ve az hasarlı binalarda hesaba katıldığında bir milyonu geçen sayıda yapının depremden etkilendiği belirlenmiştir.

Şanlıurfa da depremden etkilenen kentlerden biri olup, meydana gelen depremde 181 kişi hayatını kaybetmiştir. 20 bina deprem sırasında yıkılmış ancak felaketin bilançosu depremden sonra ortaya çıkmıştır.8 bin 800 ağır hasarlı bina olduğu tespit edilmiştir.

Depremden etkilenen kentlerden olan Şanlıurfa*da meydana gelen bu bilanço, hasarlı binaların çoğunluğunun son 20 yılda yapılmış olması, usule aykırı yapıların, denetimsizliğin ve takipsizliklerin sonucudur. Başta Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Büyükşehir Belediyeleri tarafından yapılması gereken denetim, onay ve izin usulleri kâğıt üstünde, prosedürel olarak yapılan incelemeler ve kararlarla verilmiş, standartlara ve mevzuata uymayan yapılar inşa edilmiştir.

Aralarında kamu hizmet binaları, tarihi ve turistik binalar, hastane ve okulların da olduğu bu ağır hasarlı binaların yıkım ve yenileme işlemleri depremin üzerinden 2 yıl geçmesine rağmen hala tamamlanmamış, kentte yaşayan halkın hayatını tehlikeye atmaya; kent demografisine, sosyal ve ekonomik yaşama, kamusal hizmetlere ulaşıma zarar vermeye devam etmektedir.

Şanlıurfa merkez ve ilçelerinde, evlerini kaybeden veya hasarlı olduğu için kullanamaz hale gelen insanların bir kısmı fahiş ücretlerle kiracı olmak veya göç etmek durumunda kalmıştır. Bakanlık ve iktidarın depremden sonra ve seçim süreçlerinde verdikleri vaatler, deprem konutlarının tamamının en kısa süre içerisinde tamamlanarak teslim edilmesine dair sözler yerine getirilmemiştir.

Bakanlık tarafından net bir açıklama yapılmamasına rağmen, Şanlıurfa*daki depremzede ve hak sahiplerinin büyük çoğunluğunun evlerinin teslim edilmediği, yerinde dönüşüm ve yerinde yenileme teşviklerinden olması gerektiği gibi faydalanamadıkları ortadadır. Hak sahipleri il ilçe merkezlerindeki evlerinin yerine şehirden uzak, ulaşım ve diğer hizmetlerin olmadığı yerlerde yapılan evler almaya mecbur bırakılmaktadır.

Diğer yandan depremde yıkılan ve ağır hasar gören evlerle ilgili yargı süreçleri adaleti sağlamaktan uzaktır. Depremden bu yana yürütülen yargılamaların büyük çoğunluğu sonuçlanmamış, tutuklu sanıklar tahliye edilmiş, etkin soruşturmalar genişletilmediği için sorumluluk yalnızca birkaç kişinin üzerinde bırakılmıştır. Oysa ki idarenin denetim sorumluluğu, kusursuz sorumluluğu incelenmesi gereken hususlardandır.

Tüm bu can ve mal kayıpları, yıkılan ve ağır hasar alan yapıların durumlarının araştırılması, açılan dava ve soruşturmaların takibi, Şanlıurfa?da yaşayan ve barınma hakkına ulaşamayan depremzedelerin akıbeti, deprem konutlarının ne kadarının tamamlanıp ne kadarının eksik bırakıldığı, meydana gelen depremin ve felaketlerin Şanlıurfa'daki etkilerinin giderilmesi ve benzer felaketlere karşı daha güçlü, daha güvenli, daha sağlıklı yapılar ve kentlerin inşa edilmesi, 6 Şubat Depremi'nde yaşanan kayıp ve yıkımlarda kusuru, ihmali, sorumluluğu bulunan tüm kişi ve kurumların tespit edilmesi, gerekli yasal süreçlerin işletilmesi ve eksikliklerin belirlenerek gerekli düzenlemelerin ve politikaların üretilmesi amacıyla Meclis bünyesinde bir araştırma komisyonu kurulmasını teklif ederim.