Ankara tiftik keçisi yetiştiriciliği sektöründeki sorunların tespit edilerek ülkemizdeki tiftik üretimini artırmak amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Ankara'ya özgü varlıklardan biri olarak anılan Ankara (tiftik) keçisinin; Anadolu'daki varlığının ne kadar eskiye dayandığı, Anadolu'nun yerli bir hayvanı mı olduğu, yoksa başka bir ülkeden mi getirildiği konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Bununla birlikte Türklerin, Anadolu?yu yurt edinme sürecinin ilk dönemlerinden itibaren Ankara keçisi yetiştirdikleri, bu süreçte tiftik işleme tekniklerini geliştirdikleri ve tiftik kumaşları dokumada büyük başarı gösterdikleri kesin olarak bilinmektedir. Nitekim Anadolu'da tiftik dokuma sanayisinde üstün nitelikli bir üretim ilk kez Türk egemenliği altında gerçekleştirilmiş ve 16-18. yüzyıllar arasında, yaklaşık üç yüzyıl bu etkinliğin merkezi Ankara olmuştur. Ancak günümüzde Dünya tiftik üretiminin tamamına yakın kısmı, Güney Afrika Cumhuriyeti, Amerika Birleşik Devletleri; bir kısmını ise Türkiye, Arjantin, Avustralya, Yeni Zelanda ve Lesoto tarafından sağlamaktadır. 1980"lerde 4 milyon olan Ankara keçisi sayısı günümüzde 85 bine kadar gerilemiştir.

Tiftik keçisinin farklı ülkelerde yetiştiriciliğinin hızla artması ile ülkemiz liderliğini kaybetmiş ve üretimde de önemli düşüşler yaşanmıştır. Tiftik keçisi için gerekli coğrafi şartlar teknik alt yapı ve yetiştirme bilgi ve becerisine sahip Türkiye'de günümüzde birçok ilde artık yetiştiricilik yapılmamaktadır. Bu düşüşte yapılan yanlış yasal düzenlemeler, üretimin kârlı olmaması, tiftiğin piyasa fiyatının üretim masraflarından bağımsız oluşu gibi pek çok nedenler bulunmaktadır.

Üretici ülkelerde 4 kilograma varan fert başına ortalama tiftik verimine karşılık, Ankara keçisi yetiştiriciliğimiz 1.750 — 1.850 kilogram olan fert başına verimini arttıramadığı gibi, tiftik kalitesinin iyileştirilmesi için; besleme, barınak, ıslah çalışmaları ve saf yetiştirme ile seleksiyon, hayvan sağlığı, keçi-orman ilişkileri konusundaki temel sorunlarını da aşabilmiş değildir. Ankara Keçileri daha çok iptidai bakım ve beslenme şartları içinde yetiştirilmektedir. Mera ve ek yemleme koşulları son derece yetersizdir. Tiftik üretim bölgelerinde bulunan hayvan barınakları gayri sıhhi ve yetersizdir. Ağıllar bölge koşullarına göre kolaylıkla temin edilebilen malzemelerden yapılmaktadır. Çoğunlukla havalandırma, ışıklandırma ve kuru zemin şartları yetersizdir. Damızlık olarak kullanılan Ankara keçilerinin çoğu dejenere olarak üstün vasıfları kaybetmişlerdir. Son dönemlerde ehil çoban teminindeki güçlük er ig yetiştiriciliğine özgü sorunlar da diğer üretici ülkelerdeki düşüşlerle kıyaslandığında Türkiye'de yaşanan üretim düşüşünü daha da artırmıştır.

Tiftik, son yıllarda doğal ürünlere olan talebin artması ve insanların sağlıklı ürün arayışları neticesinde dünyada tekrar önem kazanmaya başlamıştır. Tiftik, dayanıklı, parlak, kolay boyanabilmesi, serin tutması, az buruşması, hafif ve elastiki olması, zararlı güneş ışınlarını geçirmemesi ve nemden koruma özelliği nedeniyle tercih edilen bir hammaddedir. Ülkemizde gerek tiftik keçisi gerekse tiftik üretiminde yapılan desteklemeler ne yazık ki yeterli düzeyde değildir. Bu konularda özellikle bölge üniversitelerinin ilgili bölümleri ile Tarım ve Orman Bakanlığı, Hayvancılık Araştırma Enstitülerinde yeterli çalışma yapılması hususunda kamuoyu yaratılması ve yetiştiricilerin daha çok teşvik edilmesi gerekmektedir. Bu sebeple Ankara Tiftik keçisi yetiştiriciliği ile tiftik üretimini desteklemek, sektördeki sorunları tespit ederek ülkemizde tiftik üretimini yeniden kalkındırmak amacıyla Anayasa'nın 98. Maddesi ve İçtüğüzün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis araştırması açılmasını arz ederim.13.02.2025