Ülkemizde "ne eğitimde ne istihdamda" olan gençlerin sorunlarının araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Genç işsizliği kapsamında ne istihdamda ne eğitimde (NEET) sorunu hem dünyanın hem de Türkiye'nin en temel problemlerinden biri olarak kabul edilmekte ve bu sorunun çözümü amacıyla pek çok politika geliştirilmektedir. NEET gençlerin istihdam dışında kalması, toplumsal eşitsizliği ve sosyal istikrarsızlığı artırmakta ve sosyal adalet duygusunu zedelemektedir. İşbu önergeyle NEET sorununun tüm yönleriyle araştırılması, genç işsizlerin sorunlarının anlaşılması ve merkezi-yerel politikalarla çözüm önerilerinin geliştirmesi amacıyla ekte sunulan gerekçelerle Anayasanın 98, İçtüzüğün 104 ve 105'inci Maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.
GEREKÇE
Genç işsizliğin bir bileşeni olarak kabul edilen NEET (Not in Education, Employment, or Training) kavramı "ne eğitimde ne istihdamda olan" gençlerin durumunu tanımlamakta ve son yıllarda dünyanın ve ülkemizin en ciddi sorunlarından biri olarak çözümü için çeşitli politikalar geliştirilmektedir. Eğitimde ve istihdamda olmayan gençlerin durumu işsizlik, eğitim fırsatlarına erişim eksikliği ile ekonomik politikalardan kaynaklandığı ölçüde sadece bireysel değil, aynı zamanda toplumsal bir sorun olarak eşitsizliği ve sosyal istikrarsızlığı artırmaktadır. Gençlerin eğitim almadan ve istihdam edilmeden geçirdikleri zaman, yeteneklerini geliştirememesi, sosyal ve ekonomik hayata katılımlarının düşmesi nedeniyle toplumun refahını da bu yönüyle olumsuz etkilemektedir. Dolayısıyla genç işsizler özelinde NEET sorununun tüm boyutlarıyla tespit edilmesi, genç işsizlerin yaşadığı zorlukların derinlemesine araştırılması ve merkezi-yerel düzeyde politikaların geliştirilmesi hem sosyal devletin hem de Meclis'in en önemli görevlerinden biri olarak büyük önem arz etmektedir.
Metnin tamamını göster (4 paragraf daha)Metni kısalt
Türkiye İstatistik Kurumu'nun verilerine göre 2024 yılı dördüncü çeyrek itibariyle, 2 milyon 480 bin kişi ümidini kaybettiği için iş aramadığı; son bir yılda ise 525 bin kişinin ümidini kaybettiği için iş aramayı bıraktığı görülmektedir. Kovid19 salgını döneminde dahi bu kadar yüksek rakamların olmadığı ülkemizde ümidini kaybettiği ya da başka gerekçelerle işsiz olmasına rağmen iş aramayı bırakan kişi sayısı 4 milyon 609 bine ulaşmıştır. 2025 yılı itibariyle 15-29 yaş arasında 18 milyon 3 bin gencin yüzde 25,7'si, yani 4 milyon 626 bini ne eğitimde ne istihdamda bulunmaktadır. Türkiye Avrupa ölçeğinde bu oranla Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan gibi ülkelerin iki katı oranında NEET genci barındırmaktadır. OECD verilerinde de Türkiye, OECD ülkeleri ortalamasının iki katı oranla açık ara birinci sırada bulunmaktadır. Söz konusu yaş grubundaki genç kadınlar için bu oranın çok daha yüksek seviyelerde seyrettiği de ayrıca dikkate değerdir.
Ülkemizde NEET gençler karar alıcılar tarafından söylem düzeyinde bir sorun olarak görülmesine rağmen realitede hiçbir eylem, politika veya programın bir parçası olarak ele alınmamaktadır. Somut bir plan veya program dahilinde bu sorun ele alınmadığı gibi genç işsizlik, gençlerin bireysel başarısızlığı, kişisel gelişim eksikliği gibi gerekçeler öne sürülerek gençlere yüklenmektedir. Öte yandan, NEET gençlerin istihdam dışında kalması, ekonomik büyümeyi olumsuz etkilemektedir. Ülkenin üretken işgücü potansiyeli kullanılamadığı için ekonomik kalkınmaya katkı da düşmekte ve bunun sonucunda ekonomide verimlilik azalmakta ve sosyal yardımlara olan bağımlılık artmaktadır.
NEET gençler giderek toplumdan soyutlandığı ölçüde sosyal içermeyi zorlaştırmakta ve toplumsal eşitsizlikleri artırmaktadır. Toplumun bir parçası olamama hali ile gençlerin potansiyellerini gerçekleştirememeleri, sosyal istikrarsızlığı, sosyal adaletsizliği artırmakta ve buna bağlı olarak gençlerin suça, yasa dışılığa, bağımlılığa eğiliminin de artmasına neden olmaktadır. Konuya ilişkin muhtelif araştırmalar uyuşturucu bağımlılığı, bahis gibi yönelimlerin gençler arasında ciddi düzeyde arttığının ortaya koymaktadır.
Karar alıcıların 2025 projeksiyonuna bakıldığında genç işsizlik sorununun yeni rekorlar" kıracağı, ekonomi ve eğitim politikaları ile istatistiklere bakıldığında "ne eğitimde ne istihdamda" olan gençlerin, yaygın ifadesiyle "ev gençlerinin" de Türkiye'nin kronik bir sorunu olduğu ve olacağı açıktır. İşbu önergeyle Meclis'te bir araştırma komisyonu kurularak bu sorunun tüm boyutlarıyla ortaya konulması, genç işsizlik ile birlikte NEET gençlerin yaşadığı zorlukların araştırılması ve çözüm yollarının tespiti amaçlanmaktadır. <. B. M. M. * Türker Ases bale Eurimkorakaz Aydın Kpики Senta Dinçer Ankane Deriz Demir Ankase Senta Dye Emisi Ercan Ankara HLA9 KARASD Sives MV Nail ÇİLER Kazeli Lal Atmel Hüseyin YIKALZ AYAIN Yunus Emre Istabul Jursl Nermin Yilden Koa Hatey temat
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.