Yeşil fıstık tarımı ile ticaretinin ülkemizdeki mevcut durumunun tüm yönleriyle araştırılarak sürdürülebilirlik ve katma değerinin artırılmasına yönelik yapılması gereken çalışmaların tespiti amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Ancak fıstık üreticileri hem tarımsal hem de ekonomik açıdan ciddi sorunlarla karşı karşıyadır. Mevcut tarım politikalarının yetersizliği, hukuki düzenlemelerdeki eksiklikler, üreticilerin düşük fiyatlara mahkum edilmesi ve sanayiye entegrasyonun sağlanamaması nedeniyle Türkiye'nin yeşil fıstık ürününde uluslararası rekabet gücü zayıflamaktadır. Türkiye'nin tarımsal ekonomisine ve ihracatına büyük katkı sağlayan fıstık sektörünün güçlendirilmesi için mevcut sorunların detaylı bir şekilde araştırılması, üretimden pazarlamaya kadar her aşamanın incelenmesi ve hukuki düzenlemelerin iyileştirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması gerekmektedir.

İlgili komisyonda, Urfa fıstığı, Antep fıstığı ve Siirt fıstığı olarak bilinen yeşil fıstık ürününün üretiminde karşılaşılan hastalıklar ve zararlılar ile mücadele yöntemlerinin yetersizliği, kuraklık ve iklim değişikliği etkileri nedeniyle düşen rekoltenin önlenmesi için alınması gereken tedbirler, daha verimli ve dayanıklı fıstık türlerinin geliştirilmesi için araştırma ve geliştirme (AR-GE) çalışmalarının eksikliği, fıstık üretiminde modern tarım tekniklerinin yaygınlaştırılması için çiftçilere yönelik bilinçlendirme ve eğitim faaliyetlerinin artırılması, fıstık üretiminde kullanılan gübre, ilaç ve su kaynaklarının etkin kullanımına yönelik teşvik ve desteklerin sağlanması gibi konular ele alınmalıdır.

Ayrıca Anayasa'nın "Tarım, hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması" başlıklı 45, maddesi gereği devletin çiftçiyi koruma yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği, Tarım Kanunu kapsamında fıstık üreticilerine özel bir teşvik mekanizmasının oluşturulup oluşturulmadığı, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından fıstık alım garantisi verilerek fiyat istikrarının sağlanıp sağlanamayacağı, sert kabuklu yeşil fıstık ürününde taban fiyat uygulamasının hayata geçirilmesi için hukuki düzenlemelerin gerekliliği, fıstık fiyatlarını belirleyen piyasaların adil çalışıp çalışmadığının araştırılması ve çiftçilerin mağduriyetinin önlenmesi için yasal düzenlemelerin yapılması, lisanslı depoculuk sisteminin yaygınlaştırılması ve devlet destekli soğuk hava depolarının kurulması gerekliliği hususları da masaya yatırılmalıdır.

Fıstık üreticilerinin aracılara mahkum olmasını önleyecek alternatif pazarlama yöntemlerinin araştırılması, çiftçilerin yüksek girdi maliyetleri nedeniyle üretim yaparken karşılaştıkları finansal sorunlar ve çözüm önerileri, sigorta sistemlerinin güçlendirilmesi ve üreticinin doğal afetlere karşı korunması için yeni tarım sigortası düzenlemelerinin hayata geçirilmesi, çiftçilerin krediye erişim olanaklarının artırılması ve faizsiz tarım kredisi sistemlerinin incelenmesi de elzemdir.

Türkiye'nin fıstık üretiminde dünya pazarındaki yeri ve rekabet gücünün artırılması için atılması gereken adımlar bulunmaktadır. Şanlıurfa'dan doğrudan ihracat yapılarak üreticilerin uluslararası pazarlara açılması için gerekli altyapının oluşturulması, fıstığın uluslararası pazarda daha iyi tanıtılması için devlet destekli markalaşma stratejileri, yeşil fıstık ürünlerinin (fıstık ezmesi, fıstık yağı, çikolata üretimi vb.) sanayileşme sürecinin hızlandırılması gerekmektedir.

Yine fıstık üretiminin tarımsal istihdama katkısının araştırılması ve kırsal nüfusun ekonomik refahının artırılması fıstık işleme, paketleme ve sanayisine yönelik mesleki eğitim programlarının oluşturulması, üniversitelerde fıstık tarımı, işleme teknolojileri ve pazarlaması üzerine bölümlerin açılması, Şanlıurfa'da bir "Urfa Fıstığı Araştırma Enstitüsü" kurulması için bilimsel çalışmaların başlatılması konusunda adım atılmalıdır.

Türkiye'nin Urfa fıstığı, Antep fıstığı ve Siirt fıstığı olarak bilinen yeşil fıstık ürünü üretiminde, dünya çapında söz sahibi olabilmesi için tarımsal, hukuki, ekonomik ve sanayiye entegrasyon açısından kapsamlı bir politika oluşturulması gerekmektedir. Ancak mevcut tarım politikalarının yetersizliği, çiftçilerin korunmaması, hukuki altyapının eksikliği ve sanayileşmenin sağlanamaması nedeniyle fıstık sektörü büyük ölçüde aracıların kontrolünde kalmaktadır.

Bu bağlamda, TBMM bünyesinde bir araştırma komisyonu kurulması, fıstık üreticilerinin sorunlarının tespit edilmesi, üreticiyi koruyacak hukuki ve ekonomik düzenlemelerin hayata geçirilmesi, sanayileşme ve pazarlama süreçlerinin güçlendirilmesi, ihracat potansiyelinin artırılması ve üreticilerin doğrudan uluslararası pazarlara ulaşması için gerekli adımların atılması, Şanlıurfa'da bir Urfa Fıstığı Araştırma Enstitüsü'nün kurulması için gerekli sürecin başlatılması açısından zorunludur.