Cezaevlerindeki sağlık hizmetlerinin iyileştirilerek ağır hastalığı bulunan tutuklu ve hükümlülerin infazlarının ertelenmesi ve gerekli tedavilerin sağlanması amacıyla alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Cezaevi koşullarının, hijyen eksikliklerinin ve sağlık personeli yetersizliğinin etkisiyle, mahpusların tedaviye erişimi ciddi şekilde kısıtlanmaktadır. Cezaevlerindeki sağlık hizmetleri, kadın mahpusların özel ihtiyaçlarını karşılayacak nitelikte değil ve mevcut tedavi koşulları çoğu zaman yetersiz kalmaktadır. Bunun yanı sıra, kadın mahpuslar, fiziksel hastalıklarının yanı sıra cinsel şiddet, psikolojik travmalar ve sağlıksız yaşam koşulları gibi sorunlarla da mücadele etmektedir. Cezaevlerinde yaşanan bu insan hakları ihlalleri, sadece tıbbi bir eksiklikten kaynaklanmamakta, aynı zamanda kadınların temel sağlık ve yaşam haklarının ihlali anlamına gelmektedir.

Uluslararası sözleşmeler ve ulusal hukuk, mahpusların sağlık haklarını güvence altına almakta ve bu hakların ihlal edilmesini önlemeye yönelik açık yükümlülükler getirmektedir. Bu bağlamda, hasta kadın mahpusların tedaviye erişimlerinin engellenmesi hem ulusal hem de uluslararası hukukun ihlali olarak değerlendirilmelidir. Cezaevlerinde sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi, hasta mahpusların acil ve kalıcı tedavi gereksinimlerinin karşılanması büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, tecrit, hukuka aykırı disiplin cezaları ve iletişim haklarının kısıtlanması gibi uygulamalar, kadın mahpusların temel haklarına yönelik ciddi ihlalleri teşkil etmektedir. Cezaevlerindeki sağlık koşullarının ve yaşam şartlarının iyileştirilmesi, kadın mahpusların temel insan haklarına saygı gösterilmesi, ağır hasta mahpusların infazının ertelenmesi ve sağlık haklarına erişimlerinin sağlanması gerekmektedir.

GEREKÇE

İlgili kurumların raporlarına göre aşağıda isimleri belirtilen ağır hasta kadın mahpuslar, sağlık hizmetlerine erişimde ciddi engellerle karşılaşmaktadır. Bu mahpusların tedavilerinin geciktirilmesi veya engellenmesi, yaşam hakkı ihlali anlamına gelmektedir: Bakırköy Kadın Cezaevi

• Dilek Öz: Kalp hastalığı, kronik astım, yüksek tansiyon ve böbrek hastası.

• Elif Yaş: Kalp hastası.

• Fatma Tokmak: İleri derecede kalp hastalığı, varis, mide ve tansiyon hastası.

• Jiyan Erdinç: Fiziksel engelli, kalça protezi nedeniyle sadece iki koltuk değneğiyle ayakta durabiliyor.

• Şükran Avşar: Şizofreni tedavisi görmekte.

• Burcu Çınar: Karaciğer hastalığı ve egzama.

• Felek Gün: Kronik Hepatit B hastası.

• Songül Yıldırım: KOAH hastası.

• Şivekar Ataş: Kalp ve yüksek tansiyon hastası.

• Tenzile Acar: Kronik Hepatit B ve ağır tüberküloz hastası.

Kocaeli/Gebze Kadın Kapalı Cezaevi

• Fadime Coşar: Yumurtalık kanseri.

• Güneş Tekin: Rahim kanseri.

• Havva Ak: Rahim ve meme kanseri.

• Helin Öncü: Akciğer ve karaciğer yetmezliği hastası.

• Remziye Baloğlu: Kronik Behçet hastalığı ve kemik erimesi.

• Ruhşan Bozan: Behçet hastalığı, kemik ve kas erimesi, anemi, mide rahatsızlıkları, görme kaybı ve unutkanlık.

• İpek Cigretaş: Kalp ve tansiyon hastası.

• Zeliha Bulut: Allerjik astım, kas ve kadın hastalıklarına bağlı ağır sorunlar.

• Besiye Özer: Rahim kanseri.

• Ceylan Gürbüz: Yüzde 86 engelli, kalp ve epilepsi hastası.

• Saime Afşin: Ağır engelli, tekerlekli sandalyede yaşamını sürdürüyor.

• Cemray Baş: Astım ve diyabet hastası.

• Derya Moray: Ağır diş hastalığı.

• Gönül Erdoğan: İleri derecede kemik erimesi.

• Nihal Altuntaş: Göz ve jinekolojik hastalıklar.

• Türkan İpek: Ağır psikolojik rahatsızlıkları var.

Kocaeli/Kandıra 1 No'lu F Tipi Cezaevi

• Laleş Çeliker: Kalpte sıvı toplanması, bel fıtığı, safra kesesi iltihabı ve egzama.

• Diren Yaşa: Akciğerlerinde ve omurilik bölgesinde şarapnel parçaları, şizofreni hastası.

• Yeliz Türkmen: Böbrek hastası.

Silivri 9 No'lu L Tipi Kapalı Cezaevi

• Seval Yaprak: Kalp hastası.

• Yasemin Karadağ: Böbrek nakli olan mahpus, hipertansiyon ve kemik erimesi hastası.

• Mesude Pehlivan: Yumurtalık ve mide kanseri.

• Kamile Kayır: Kalp hastası, mide kanseri ve lenf tüberkülozu hastası. Bursa/Yenişehir Kadın Hapishanesi

• Fatma Demir: Rahim kanseri, iltihaplı romatizma ve böbrek hastası.

• Zeynep Genlioğlu: Sağ kolunu kullanamıyor, yüzde 54 engelli. Düzce T Tipi Hapishanesi

• Aysun Şahin: Kalp, eklem romatizması ve MS hastası, yüzde 48 engelli.

• Nazlı Çapınar: Kronik astım hastası.

Sincan Kadın Kapalı Cezaevi

• Ayşe Gökkan: Duyma yetisinde bozukluk, kalp rahatsızlıkları.

• Ayşe Topçu: Ciğerinde ve sırtında şarapnel parçaları var.

• Bermal Birtek: Kalp hastası.

• Elif Çetinbaş: Rozasea (gül) hastalığı, guatr, bel fıtığı.

• Padik Adıyaman: Rahim ameliyatı geçirdi, tiroid hastası.

• Gülşan Adet: Ankilozan spondolit, ülser, beyin damar tıkanıklığı, bel fıtığı.

• Nedime Yaklav: Böbrek hastası, yüksek tansiyon.

• Özge Özbek: Beyninde tümör, epilepsi, vertigo.

• Rihan Kavak Özbek: Kas ve sinir erimesi, astım, panik atak.

• Selver İspir: Kalp hastası.

• Selver Yıldırım: Sağ gözünü kaybetmiş, diğer göz yüzde 20 görüyor.

• Sermin Demirbağ: Ülser ve astım hastası.

• Şükran Aydın: Bağırsak rahatsızlıkları.

• Zerrin Yılmaz: Panik atak, Haşimato hastalığı.

Kayseri Kadın Kapalı Cezaevi

• Dicle Bozan: Bir bacağı kesik, epilepsi hastası.

• Dilşad Şengül: Kalp ve akciğer zedelenmesi.

• Gülgeş Tatlı: Epilepsi, sol kolunda pıhtılaşma.

• Güzel Saraç: Şeker hastası.

• Hacer Halil Yusuf: Bağışıklık sistemi sorunu.

• Hiyem Yolcu: Bacaklarda iltihaplı yaralar.

• Jiyan Ay: Bel fıtığı.

• Medya Aslan: Astım ve bel fıtığı.

• Melek Akgün: Yüzde 82 engelli, kalp ve böbrek hastalıkları.

• Naime Encü: Göz tümörü, bel ve boyun fıtığı.

• Nazlı Soglin: Kalp kapakçığında kalınlaşma.

• Nergiz Okan: Kolunda platin var, yeniden ameliyat olmalı.

• Özgül Yaşa: Diyabet hastası.

• Songül Aydın: Panik atak, karaciğer rahatsızlığı.

• Şilan Çetiner: Beyninde kitle, boyun kemiğinde çatlak.

• Zerga Açar: İki gözünden ameliyat olmuş, sol elini kullanamıyor. Hasta kadın mahpusların sağlık durumu, cezaevlerindeki kötü koşullar nedeniyle daha da kötüleşmektedir. Cezaevlerinin aşırı kalabalık olması, hijyen eksiklikleri ve yeterli tıbbi bakımın sağlanamaması, sağlık sorunlarının ilerlemesine neden olmaktadır. Ayrıca, cezaevlerinde uzun süreli tecrit uygulamaları ve yaşanan psikolojik travmalar, sağlık problemlerini daha da ağırlaştıran unsurlar arasında yer almaktadır. Cezaevlerinde kadın mahpuslar, sağlık hizmetlerine ulaşmada ciddi engellerle karşılaşmaktadır. Genellikle yetersiz sağlık personeli bulunmakta ve hastaneye sevk işlemleri uzun sürebilmektedir. Bu durum, acil tedavi gereksinimleri olan kadın mahpuslar için hayati tehlike oluşturmakta ve hastalıkların tedavi edilmeden ilerlemesine yol açmaktadır.

Ülkemiz, taraf olduğu birçok uluslararası sözleşme ile mahpusların sağlık haklarını güvence altına almıştır. İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi ve Birleşmiş Milletler Mahpusların Durumuna Dair Temel İlkeler gibi belgeler, mahpusların sağlık hizmetlerine erişimini zorunlu kılmaktadır. Ancak, ülke cezaevlerindeki sağlık koşulları, bu uluslararası yükümlülüklerin yerine getirilmediğini göstermektedir. Cezaevlerindeki hasta kadın mahpusların sağlık haklarının ihlali, açıkça bir insan hakları ihlalidir. Uluslararası hukuk, hasta mahpusların tedaviye erişiminin sağlanmasını, özellikle ölümcül hastalıklar söz konusu olduğunda, temel bir hak olarak kabul etmektedir.

Cezaevlerinde kadın mahpusların tedaviye erişimde yaşadığı engellerin başında, yetersiz sağlık personeli ve tedaviye yönelik sistematik eksiklikler bulunmaktadır. Cezaevlerindeki sağlık koşulları, dışarıdaki sağlık kurumlarından çok daha sınırlıdır. Sağlık personelinin yetersizliği, tedaviye yönelik donanım eksiklikleri ve acil durumlara müdahale sürecindeki gecikmeler, hasta kadın mahpusların sağlık durumlarının daha da kötüleşmesine yol açmaktadır. Ülke cezaevlerinde bağımsız denetim mekanizmalarının olmaması, hasta mahpusların sağlık haklarının ihlali konusunda ciddi bir zafiyet yaratmaktadır. Bu nedenle, hasta kadın mahpusların tedavi ve sağlık hizmetlerine erişimlerinin önündeki engellerin kaldırılması ve ağır hasta mahpusların infazının ertelenmesi hem insani bir sorumluluk hem de uluslararası yükümlülüklerin gereğidir. Cezaevlerinde hasta kadın mahpusların sağlık koşullarının iyileştirilmesi, tedaviye erişimlerinin sağlanması ve yaşam haklarının korunması amacıyla acil önlemler alınması gerekmektedir.

Cezaevlerindeki sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi, ağır hasta mahpusların infazının ertelenmesi, kadın mahpusların temel sağlık haklarının korunması ve gerekli tedavilerin sağlanması amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını ve Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.