Roman vatandaşların yaşadığı sorunların tespit edilerek bu sorunların çözülmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'de yaşayan halklara yönelik sunulması gereken temel kamu hizmetleri birçok açıdan kısıtlıdır. Roman halkına yönelik yaygın bir ayrımcılık söyleminin olduğu, Romanların yaygın işsizlik ve yoksulluk koşullarında yaşadığı ve bir halk olarak maruz kaldıkları birçok soruna yıllardır çözüm sunulmadığı bilinmektedir. Eğitim ve istihdam başta olmak üzere Roman halkı özgüllüğüne uygun olarak planlanması gereken temel kamu hizmetleri bulunmaktadır. 8 Nisan Dünya Romanlar Günü'nde Türkiye'deki Romanların sorunlarına çözüm iradesine ilişkin kapsamlı bir çalışmanın başlatılması ve bu ülkede yaşayan Romanların eşit yurttaşlık hukukuna uygun hakları teslim edilmelidir. Bu bağlamda Romanlara yönelik sunulması gereken temel kamusal hizmetlerin geliştirilmesi, ayrımcılık ve asimilasyon politikalarının önlenmesi ve diğer ilgili çalışmaların yürütülmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104'üncü ve 105'inci Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını saygılarımla arz ederim.

GEREKÇE

1990 yılında Polonya'da toplanan 4. Dünya Roman Kongresi'nde, 7-12 Nisan 1971 tarihlerinde Londra'da toplanan 1. Dünya Roman Kongresi onuruna alınan kararla "8 Nisan Dünya Romanlar Günü" olarak kutlanmaya başlanmıştır. O gün dünyanın farklı yerlerinden bir araya gelen Romanların Kongre'de ele aldıkları gündemlerden birisi Romanes ve bir Roman dili ansiklopedisi idi. Fakat Romanes bugün kaybolma tehlikesi altında olan diller arasında yer almaktadır. Türkiye'de Romanes, Domari dillerinin konuşulduğu bölgeler varken; bu diller gündelik yaşamda görünür değildir ve gelişebilecekleri alanlar yoktur. Bir toplumun dilinin canlı kalması ve konuşulmaya devam edilmesi kültürün ve tarihin en önemli unsurlarındandır. Bu nedenle Roman grupları olarak bilinen Rom, Dom ve omların dillerinin (Romanes, Domari, Lomavren) geliştirilmesi için alanların ve kurumların oluşturulması, dillerin tanınması/kabul edilmesi ve görünürlüğünün sağlanması, kaybolma tehlikesi altında olan Roman dilini canlandırmaşı anlamında çok önemli bir adım olacaktır. Ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıfların müfredatında 'Yaşayan Diller ve Lehçeler' olarak seçmeli dersler yer almaktadır. Bu bağlamda Romanlar, dillerinin (Romanes, Domari, Lomavren) 'Yaşayan Diller ve Lehçeler' kapsamına eklenmesini talep etmektedir. Ayrıca Üniversitelerde Roman dillerine yönelik çalışmaların yürütüldüğü bölümlerin/enstitülerin açılması; Romanes, Domari ve Lomavren'in geliştirilebileceği kurumların, mekanizmaların oluşturulması Romanların talepleri arasında yer almaktadır.

Kültürel asimilasyon ve yok olma riski altına olan romanların yaşadığı temel sorunlardan biri de ekonomik boyutlu sorunlardır. Roman nüfusun derin yoksulluk ve yüksek işsizlik sorununun yıllardır çözülmediği bilinmektedir. Tüm yurttaşlar gibi Romanların insan onuruna yakışır iş ve istihdam koşullarına erişebilmesi amacıyla kapsamlı çalışmaların yürütülmesi gerekmektedir. Bu bağlamda romanlara yönelik olarak; yoksulluğun azaltılması, iş ve istihdam imkanlarının arttırılması amacıyla kamusal bir politika yürütülmelidir. Romanlara yönelik mesleki eğitim programlarının çeşitlendirilmesi ve geliştirilmesi, kayıt içi çalışmanın teşvik edilmesi de bu politikanın önemli bileşenleri olmalıdır.

Bu bağlamda Romanlara yönelik sunulması gereken temel kamusal hizmetlerin geliştirilmesi, ayrımcılık ve asimilasyon politikalarının önlenmesi ve diğer ilgili çalışmaların yürütülmesi amacıyla Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.