Roman vatandaşların yaşadığı sorunların tespit edilerek bu sorunların çözülmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Annet Born JAZGAN barinte ler

Edime MV.

GEREKÇE Türkiye toplumunun ayrılmaz bir parçası olan Romanlar, tarih boyunca farklı alanlarda ayrımcılığa, dışlanmaya ve hak ihlallerine maruz kalmıştır. Eğitim, sağlık, istihdam, barınma, sosyal hizmetler ve adalete erişim gibi temel haklara yönelik yapısal eşitsizlikler, bireysel olayların ötesinde, sistematik bir karakter taşımaktadır.

Ulusal ve uluslararası raporlar, Romanların sosyal yaşamın pek çok alanında dezavantajlı durumda olduğunu ve bu durumun sosyal dışlanmayı kalıcı hale getirdiğini göstermektedir. Eğitim alanında, Roman çocukların okulu terk etme oranları yüksektir. Ayrımcı tutumlar, önyargılar ve akran zorbalığı, eğitimde fırsat eşitliğini engellemektedir.

İstihdam alanında, Romanlar çoğunlukla kayıt dışı, güvencesiz ve düşük ücretli işlerde çalışmaktadır. Roman kimliğinin işgücü piyasasında bir "engel" olarak görülmesi ekonomik eşitsizlikleri artırmaktadır.

Barınma konusunda, Romanlar çoğu zaman altyapıdan yoksun ve sosyal dışlanmayı pekiştiren bölgelerde yaşamaktadır. Kentsel dönüşüm projeleri, güvenli barınma hakkını ihlal edecek biçimde uygulandığında topluluklar daha da kırılgan hale gelmektedir.

Sağlık ve sosyal hizmetlere erişimde ise hem mekânsal engeller hem de ayrımcı pratikler önemli sorunlara yol açmaktadır. Kamu kurumlarına karşı oluşan güvensizlik, bilgi eksikliği ve deneyimlenen ayrımcılık, Romanların temel haklardan yararlanmasını ciddi biçimde kısıtlamaktadır.

Roman karşıtlığı yalnızca bireysel önyargılarla sınırlı kalmamakta; medya söylemleri, toplumsal algılar ve bazı kamu politikalarında da yeniden üretilmektedir. Bu durum, eşit yurttaşlık ilkesini zedelemekte ve toplumsal kutuplaşmayı derinleştirmektedir. 2010 Selendi ve 2023 İznik olayları, nefret söyleminin zaman zaman organize şiddete dönüştüğünü göstermektedir.

Bugüne kadar Romanlara yönelik yürütülen eylem planları, izleme ve etki değerlendirme mekanizmalarının eksikliği nedeniyle sahada karşılık bulmamış; eşitsizlikleri dönüştürmekte yetersiz, kalmıştır. Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve Anayasa'nın eşitlik ilkesi, devlete ayrımcılıkla etkin mücadele etme ve tüm yurttaşlarına eşit haklar sağlama yükümlülüğü vermektedir.

Bu nedenle, Romanların karşılaştığı hak ihlallerinin ve ayrımcılığın nedenlerinin, boyutlarının ve etkilerinin kapsamlı biçimde araştırılması; kalıcı, hak temelli ve katılımcı çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması toplumsal bir sorumluluk haline gelmiştir.