2025 yılının Nisan ayında yaşanan don olayının etkilerinin araştırılarak benzer sebeplerle tarımsal üretimde yaşanabilecek olumsuzlukların önlenmesi için alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

GEREKÇE

Küresel iklim değişikliğinden en çok etkilenen ülkelerden birisi de coğrafi konumu itibarıyla ülkemiz olmuştur. Her geçen gün etkisini hissettiğimiz iklim değişikliği kuraklık, sel, don, dolu, aşırı yağış gibi meteorolojik olaylarla kendisini göstermektedir. Hava koşullarına doğrudan bağlı olan tarımsal üretim de iklim değişikliğinden en çok etkilenen alanların başında yer almaktadır.

Ülkemizde 10-14 Nisan 2025 tarihleri arasındaki günlerde hava sıcaklıklarında ani düşüşler yaşanmış, bazı yerlerde son 30 yılın en düşük sıcaklıkları kaydedilmiştir. Bu olumsuz hava koşulları sonucu, maalesef 2014'te yaşanan büyük zirai don olayından sonra tarihimizin en büyük zirai don olaylarından biri yaşanmıştır. 2014 yılında en düşük sıcaklık -8 derece olarak ölçülmüşken, bu olayda -17 dereceye varan sıcaklıklar kaydedilmiştir. Geçtiğimiz yıl sadece 0.4 milyon dekar alan dondan zarar görmüşken, bu son olayda çok daha büyük bir alanın etkilendiği tahmin edilmektedir. Bu alanlardaki hasar oranları tespiti çalışmaları devam etmektedir.

Tarım ve Orman Bakanlığı, çiftçilerimizin dondan en az zararla etkilenmesi için son yıllarda bir dizi uygulamayı hayata geçirmiştir. 2017 yılından itibaren zirai donun önlenmesine yönelik makina ve ekipman için hibe desteği verilmiş, TARSİM'de koruyucu makine ekipman kullananlara ekstra indirim uygulanmış, bu kapsamda üreticilerimize önemli miktarlarda prim indirimi sağlanmıştır. Bakanlık yetkilileri son yaşanan don olayından önce Zirai Don Erken Uyarı Sistemi aracılığıyla üreticilerimizi bilgilendirdiği gibi, don hadisesi başladığı andan itibaren de olumsuz etkiyi en aza indirmek için gerekli tedbirleri almıştır.

-17 dereceye kadar düşen sıcaklıklar sonucu oluşan don olayı, ülkemizin belli bölgelerinde bazı meyve çeşitlerini maalesef etkilemiştir. İlk tespitler ve saha gözlemleri neticesinde; kayısı, üzüm, elma, şeftali, nektarin gibi bazı meyve gruplarında farklı derecelerde hasar meydana gelmiştir. Çiftçilerimizin bu olaydan en az düzeyde etkilenmesi için gerekli çalışmalar azami hassasiyetle sürdürülmektedir. Hava şartlarının mevsim normallerine dönmeye başlamasıyla birlikte üretim süreçleri devam etmekte olup, üretimin devamlılığını ve arz güvenliğini sağlamak üzere her türlü çalışma ivedilikle yürütülmektedir.

Çiftçilerimizin zirai don, dolu, kuraklık, sel gibi durumlar nedeniyle oluşabilecek zararlarını en aza indirmek amacıyla tarım sigortasının (TARSİM) yaptırılması ve Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlılık son derece önem arz etmektedir. Dünyada yaşanan iklim değişikliği ülkemizdeki mevcut bahçe bitkilerinin yüksekliğe ve rakıma dayanıklılığı, iklim şartlarına uyumu ve farklı zaman dilimlerinde yetişmesi gibi hususlar dikkate alınarak tarımsal üretimin planlanmasının değişen şartlara göre gözden geçirilmesini zorunlu hale getirmektedir.

Bu itibarla; öncelikle dondan etkilenen illerimiz başta olmak üzere ülkemizde 2025 yılı Nisan ayı içerisinde gerçekleşen zirai don olayından ne kadarlık bir alanda kaç üreticinin etkilendiği, hangi ürünlerin ne kadar zarar gördüğü, bundan sonra benzeri sebeplerle (sel, don, dolu, kuraklık, aşırı yağış gibi) ortaya çıkabilecek her türlü olumsuzluğun tarımsal üretim üzerinde doğuracağı sonuçların en aza indirilmesi için yapılması gerekenler ile tarım sektörü paydaşlarıyla alınması gereken tedbirlerin araştırılması için Anayasanın 98 inci ve TBMM İçtüzüğünün 104 ve 105 inci maddeleri gereği Meclis Araştırması açılmasını saygılarımızla arz ve talep ederiz.

Geçen hafta ülkemizde yaşanan don olayının boyutlarını araştırma için hazırlanan araştırma önergesine katılıyorum.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Bakanlıklar/ANKARA EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR Murat Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Parlamenter Asamblesi (AGİTPA) Üyesi Türkiye - Rusya Parlamentolar Arası Dostluk Grubu Başkanı

15.04.2025 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI'NA Zirai Don olaylarını araştırması ile ilgili verilen meclis araştırma önergesine imzamı koyuyorum gereğini arz ederim.

EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİS BAŞKANLIĞINA

Ülkemizde yaşanan don olayının boyutlarını araştırmak üzere, 15.04.2025 tarihinde AK Parti Grubumuz tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan araştırma önergesine katılıyorum

Gereğini Arz ederim.