Son dönemlerde yaşanan zirai don olaylarının tarımsal üretime etkilerinin araştırılarak çiftçilerin ekonomik kayıplarına yönelik alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Afyonkarahisar , Aksaray, Adana, Ankara, Amasya, Bursa, Burdur, Çankırı, Eskişehir, Giresun, Isparta, Kütahya, Karaman, Kayseri, Kahramanmaraş, Kırıkkale, Kırşehir, Kastamonu, Konya, Mersin, Manisa, Malatya, Niğde, Nevşehir, Ordu, Sivas, Sakarya, Samsun, Trabzon, Tokat, Tekirdağ, Uşak ve Yozgat'ta çeşitli tarım ürünleri bu felaketten zarar gördü. Kiraz, vişne, elma, erik, şeftali, nektarin, kayısı, incir, Trabzon hurması, kivi, fındık, ceviz, badem, üzüm, dut, armut, narenciye, patates, şekerpancarı, arpa, buğday, ayçiçeği, zeytin, kanola, yaş sebze gibi ürünlerde %60 ila %95' ler arasında rekolte kaybı yaşanmıştır. Ancak bu doğa olayının sonuçlarının bu denli yıkıcı olmasının tek sebebi iklim değildir. Kurumsal refleks yetersizliği, tarımsal sigorta sistemlerinin işlevsizliği ve afet yönetimi eksikliği, üreticilerin yaşadığı zararın asıl çarpanlarını oluşturmuştur. Hasar tespit çalışmalarının gecikmesi, bölgelerin halen "tarımsal afet bölgesi" ilan edilmemesi, çiftçilerin Tarım Kredi Kooperatifi ve Ziraat Bankası'na olan borçlarının ertelenmemesi, çiftçiye yönelik faizsiz kredi veya doğrudan destek açıklanmaması, kamu kurumlarının bu afet karşısında yetersiz kaldığını göstermektedir.

Özellikle kamu destekli TARSİM sigorta sistemi, üreticiler açısından güvensiz, karmaşık ve maliyetli bir yapıya dönüşmüş durumdadır. Poliçe kapsamı dar, primler yüksektir. Zarar gören ürünlerin çoğu ya poliçeye dahil değildir ya da tazminatlar çok düşük seviyelerde belirlenmiştir. Bu nedenle TARSİM, üreticiye güvence olmaktan çok, bir formalite haline gelmiştir. İklim değişikliği ile birlikte benzer felaketlerin artması kaçınılmazdır. Ancak ülkemizin erken uyarı sistemleri yetersiz, afet sonrası müdahale araçları zayıf, sigorta ve tazminat mekanizmaları adaletsiz, tarımsal üretim stratejileri de parçalı ve günübirliktir. Bu çerçevede;

• 2025 yılı Nisan ayında yaşanan zirai don olaylarının tarım sektörüne etkilerinin,

• Afet sonrası kamu müdahalelerinin yeterliliğinin,

• Hasar tespit süreçlerinin ne kadar sağlıklı yürütüldüğünün,

• TARSİM sigorta sisteminin etkinliğinin ve reform ihtiyacının,

• Tarımsal erken uyarı ve iklim adaptasyon politikalarının mevcut durumunun,

• Ve çiftçilerin borç yüküyle baş edebilmesi için alınabilecek ekonomik önlemlerin Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında çok yönlü biçimde araştırılması büyük önem arz etmektedir.

Zirai don felaketine karşı yalnızca doğa ile değil, kurumsal yetersizlikle de mücadele etmek zorunda bırakılan üreticilerimizin sesi duyulmalı; hak ettikleri destek sağlanmalıdır. Aksi hâlde bu felaket sadece bir sezonluk hasat kaybı değil, kırsal yoksulluğu artıran, gıda güvencesini tehdit eden, üretici-tüketici zincirini kıran bir yapısal krize dönüşecektir.