Malatya ilinde yaşanan zirai don olayının etkisinin araştırılarak kayısı üreticilerinin ekonomik kayıplarına yönelik alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Kayısı, Malatya'nın en önemli geçim kaynağı ve ekonomik girdisi olup, 8 milyona yakın kayısı ağacının bulunduğu Malatya'da, yaklaşık 60 bin aile kayısıdan geçimini sağlamaktadır. Malatya'da yaklaşık 350 bin ton yaş kayısı, 110 bin ton kuru kayısı elde edilmektedir. Dünya piyasasındaki tartışılmaz hâkimiyeti nedeniyle Malatya, kayısı ile anılmakta olup, bu niteliğiyle Malatya "dünyanın kayısı başkenti" olarak da adlandırılmaktadır. Malatya'da üretilen kuru kayısı başta Almanya, ABD, Almanya, Fransa, İngiltere olmak üzere yaklaşık 70 ülkeye ihraç edilmektedir. Kuru kayısının yaklaşık yüzde 85'lik kısmı ihraç edilmektedir. Kayısının yüzde 15'lik kısmı ise yurt içinde tüketilmektedir.
Kayısı üreticileri için Mart ve Nisan ayları en tehlikeli dönemdir. Büyük emeklerle büyüttükleri kayısılar çiçek açtıktan sonra havanın soğuması ve don olayları ürünlere çok büyük maddi kayıplar yaratmaktadır. Ancak son yıllarda iklim değişikliğinin yarattığı etkiyle risk daha geniş zamana yayılmakta, Mayıs ayı da kayısı üreticilerinin korkulu rüyası olmaktadır. Malatya'nın tamamında 11 Nisan akşamı başlayan kar yağışının ardından gece 01.00'den sabah 08.00'e kadar devam eden zirai don büyük bir felakete sebep olmuştur. Malatya'nın 13 ilçesinin tamamında meydana gelen don felaketinin Elbistan, Baskil, Gürün'ü de içine alacak bir şekilde çok geniş bir alanda etkili olduğu belirtilmektedir.
Malatya'da bu yıl 100-140 bin ton arası kuru kayısı rekoltesi beklentisi vardır. Ancak, 4 Nisan'da özellikle Doğanşehir, Akçadağ, Yazıhan, Hekimhan, Arapgir ve Arguvan gibi bölgeleri etkileyen dolu yağışı büyük kayba yol açmış, aradan 1 hafta geçtikten sonra yaşanan don felaketi, 13 ilçenin tamamında ciddi hasara yol açmış, rekoltenin tamamı neredeyse yok olmuştur. Malatya'da artık yemeye kayısı kalmamış durumdadır.
Metnin tamamını göster (7 paragraf daha)Metni kısalt
Malatya'da 30-31 Mart 2014'te gerçekleşen don felaketinden daha kötü bir tablo ile karşı karşıya kalınmıştır. Yer yer -12 dereceleri bulan don nedeniyle buğday ve arpa dışında hiçbir tarım ürününün kalmadığı belirtilmektedir. Başta kayısı olmak üzere elma, armut, badem, ceviz, şeftali, dut tüm meyvelerde büyük kayıp yaşanmıştır. Üreticiler sadece meyvelerin değil ağaçların da büyük zarar gördüğünü, birkaç yıl ürün kaybının devam edeceğini belirtmektedia. M.Ar. * Malatya deprem felaketinden en çok etkilenen şehirlerden biridir. Şehirdeki yıkım işangnaz boyutlarda olup esnaf büyük zarar görmüş, şehir merkezi yerle bir olmuş ve binlerce insas konteynerlerde yaşamını sürdürmektedir. Kayısı, depremin büyük kayıp yaşattığı Malatya'da bir nebze de olsa yaraları sarmak için araç olmuştur. Bu nedenle 11-12 Nisan tarihlerinde yaşanan zirai don olayı sadece kayısı üreticilerini değil Malatya'nın tamamı için çok ciddi bir ekonomik kayba yol açmıştır.
Bu yıl Tarsim'e yaklaşık 11 bin poliçe yaptırıldığı belirtilmektedir. Bazı üreticilerin birden fazla poliçe yaptırdığı göz önüne alındığında yaklaşık 5-6 bin çiftçinin sigorta yaptırdığı tahmin edilmektedir.45-50 bin üreticinin olduğu gerçeğinden hareketle Malatya'da TARSİM'e sigorta yaptıran çiftçi sayısı ortalama yüzde 20 civarındadır. Bu nedenle sigorta yaptırmayan üreticilerin zararlarının karşılanması için ciddi çalışmalar yapılmalıdır.
Malatya'da 11-12 Nisan tarihlerinde meydana gelen don felaketi nedeniyle üreticilerin borçlarını ödeyecek takati kalmamıştır. Deprem nedeniyle zaten büyük sıkıntılar yaşayan üreticiler yaşanan don olayı sonrası borçlarını nasıl ödeyeceklerini kara kara düşünmeye başlamıştır.
Malatya'nın 13 ilçesi ile zirai donun yaşandığı tüm alanlar Afet Bölgesi ilan edilmelidir. Tarım il ve İlçe müdürlüğü ekipleri ile ve TARSİM ekipleri hızlı ve objektif bir hasar tespiti yapmalı, 1 yıllık emekleri ve ürünleri yok olan Malatyalı çiftçilerin zararı devlet tarafından karşılanmalıdır. Çiftçinin elektrik parası, su parası, gübre parası gibi ödemelerini yapabilmesi için destek verilmeli, bankalara ve tarım kredi kooperatiflerine olan borçların ana parası faizsiz olarak ertelenmeli, fazı borçları silinmeli, üreticilere faizsiz kredi, gelir kaybı desteği ve sigortasız zarar gören alanlar için özel fon oluşturulmalıdır.
Kayısı üreticilerinin dondan kaynaklı zararlarının tespit edilmesi, üreticilerin zararlarının karşılanabilmesi, afet yasasındaki sıkıntıların giderilmesi, kayısı üreticilerinin en önemli problemlerinden biri olan don olayının ardından tarım kredi kooperatiflerine ve T.C. Ziraat Bankası'na olan borçları ile ilgili yapılabilecek çalışmaların değerlendirilmesi amacıyla Anayasanın 98, İçtüzüğün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.
Diy. Mu. GRUP BAŞKANLE
LET MALA
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.